Zaległe składki ZUS to nie przychód pracowników

Spółka zaskarżyła interpretację. Rację najpierw przyznał jej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Stwierdził, że o zaliczeniu przysporzenia majątkowego do przychodów danej osoby decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa podatnika, którymi może rozporządzać. Skarżąca, jako płatnik składek ubezpieczeniowych, uiszczając zaległe składki w części należnej od pracowników, nie dokonuje żadnego przysporzenia majątkowego, zwiększającego majątek pracowników. A oni nie otrzymują od płatnika nieodpłatnych świadczeń. W wyniku weryfikacji podstawy naliczania składek ubezpieczeniowych przez ZUS, skarżąca jako płatnik została zobowiązana do zapłaty zaległych składek ubezpieczeniowych, czyli do wykonania własnego obowiązku płatnika. To, że składki wcześniej powinny były być potrącone ze świadczeń wypłacanych pracownikom, nie daje obecnie podstawy do stwierdzenia przychodu u pracowników.

Ostatecznie tak samo uznał Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodził się, że wykonania zaległego zobowiązania przez płatnika, w zakresie obliczenia, potrącenia z dochodu ubezpieczonego oraz odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, nie można utożsamiać z wykonaniem obowiązku za kogoś innego, tj. za pracownika lub byłego pracownika. Fakt późniejszego wypłacenia składek (późniejszego wywiązania się z opisanego obowiązku prawnego) nie zmienia charakteru prawnego wpłaty, nawet jeżeli w dacie wypłaty nie wiąże spółki z pracownikiem stosunek zatrudnienia. Pozostaje ona nadal składką na ubezpieczenie społeczne. NSA podkreślił, że przyjęcie za prawidłowe stanowiska organu interpretacyjnego prowadziłoby do zakłócenia podstawowych zasad opodatkowania w zakresie PIT, a mianowicie zakazu podwójnego opodatkowywania.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2019 r.

Sygnatura akt: II FSK 864/17

Komentarz eksperta

Paulina Bąk, radca prawny, starszy konsultant w dziale doradztwa podatkowego BDO

Temat skutków podatkowych opłaconych przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne i ich wpływu na obowiązki płatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych był analizowany przez sądy wielokrotnie. Jako przykład można tu wskazać wyrok z 27 października 2015 r. (II FSK 1891/13). Sedno sporu wiąże się z rozstrzygnięciem problemu, czy wobec wadliwego zaniżania przez pracodawcę podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, należnych od wynagrodzeń, dokonane późniejsze wpłaty na rzecz ZUS tych zaległych składek spowoduje, że po stronie pracowników powstanie przychód podatkowy, a po stronie pracodawcy – jako płatnika - obowiązek poboru zaliczek na poczet podatku od wartości zapłaconych składek oraz obowiązek informacyjny. Zdaniem sądów, fakt późniejszego wypłacenia składek (późniejszego wywiązania się z opisanego obowiązku prawnego) nie zmienia charakteru prawnego wpłaty, nawet jeżeli w dacie wypłaty nie wiąże spółki z pracownikiem stosunek zatrudnienia. Pozostaje ona nadal składką na ubezpieczenie społeczne. Stosownie natomiast do art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT, składki na ubezpieczenie społeczne odliczane są od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W efekcie, spółka działając w zwłoce, uiszczając zaległe składki w ramach swoich publicznoprawnych obowiązków jako płatnik, nie dokonuje żadnego przysporzenia majątkowego z tego tytułu pracownikom i byłym pracownikom, nie może więc być mowy o przychodzie w PIT. Analogiczne stanowisko zajął WSA we Wrocławiu w wyroku z 6 marca 2013 r. (I SA/Wr 1/13) oraz z 20 grudnia 2016  r. (I SA/Wr 1092/16), WSA w Lublinie (wyrok z 30 listopada 2016 r., I SA/Lu 549/16) oraz WSA w Łodzi (wyrok z 9 lutego 2017 r., I SA/Łd 1107/17). Pomimo tak licznego orzecznictwa w tym zakresie, organy podatkowe nie zmieniają swojego stanowiska uznając, że przychód powstaje. Podatnikom zostaje zatem zwracanie się w tej sprawie do sądów.