Dlatego warto zwrócić uwagę na to, jak wygląda „kuchnia" składania takich oświadczeń. Przede wszystkim trzeba mieć świadomość, od kiedy są ważne i na czym konkretnie polegają.
Wola osoby, która dokonuje czynności prawnej, może być wyrażana na różne sposoby. Wystarczy nawet samo zachowanie danej osoby, z którego dostatecznie wynika, o co jej chodzi.
W tym kontekście pojawić się może problem czynności dorozumianych, czyli takich, z których pośrednio wynika określona wola danej osoby. Trzeba podkreślić, że kluczowy jest przepis kodeksu cywilnego, zgodnie z którym wola musi zostać ujawniona w sposób dostateczny. Tak więc czynności dorozumiane podlegają każdorazowej ocenie. Na przykład sam fakt przystąpienia do wykonania danej umowy świadczy o jej zawarciu. Najprostszy przykład to czynności podejmowane przez klientów sklepu samoobsługowego, którzy wybierając towary, nikomu nie komunikują wprost swojej woli.
Oświadczenie woli jest skutecznie złożone innej osobie z chwilą, kiedy doszło do niej w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią.
Gdy po wysłaniu innej osobie oświadczenia woli przedsiębiorca chce je odwołać – może to zrobić, ale pod warunkiem że drugie oświadczenie dojdzie najpóźniej z pierwszym.
W związku z tym przyjąć należy, że w polskim ustawodawstwie obowiązuje teoria doręczenia, która uzależnia skutek oświadczenia od momentu jego dotarcia do adresata. Ważne jest też to, żeby oświadczenie woli zostało skierowane do właściwej osoby. Jeżeli przez pomyłkę skieruje się je do innej osoby, nieposiadającej upoważnienia do odbierania oświadczeń, nie będzie ono skuteczne. Właściwy adresat takiego oświadczenia nie będzie mógł go wykorzystać.
Trzeba też brać pod uwagę to, czy adresat pisma miał możliwość zapoznania się z nim. Jeżeli taka możliwość była, a adresat z własnej winy z niej nie skorzystał, np. odebrał pismo, ale odłożył je i nie przeczytał, to i tak oświadczenie uważa się za skutecznie doręczone. W przypadku sporu nadawca powinien wykazać, że jego oświadczenie dotarło w taki sposób, że adresat miał rzeczywiście obiektywną możliwość zapoznania się z nim.
Obowiązuje też pewna zasada składania oświadczeń woli w formie elektronicznej. Jest ono skutecznie złożone z chwilą, gdy wprowadzone zostało do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, że jego adresat mógł się zapoznać z jego treścią. W przypadku wysyłania poczty drogą elektroniczną chodzi o chwilę, gdy dana wiadomość została przejęta przez serwer odbiorcy i w związku z tym na serwerze zostały zarejestrowane odpowiednie dane.
W przypadku gdy po złożeniu oświadczenia woli osoba je składająca zmarła lub utraciła zdolność do czynności prawnych (i to przed dojściem oświadczenia do adresata), pozostaje ono skuteczne. W konsekwencji stroną powstałego na podstawie takiego oświadczenia stosunku prawnego są następcy prawni zmarłego. Wyjątkiem jest przypadek, gdy sam składający oświadczenie woli uzależni jego skuteczność od tego, czy dojdzie ono do adresata za jego życia.
Maciej J. Nowak, radca prawny
