- Czy ze względu na to, że Mazowsze należy do najbogatszych regionów w Polsce, firmy mające tutaj siedzibę nie będą mogły korzystać z unijnej pomocy na inwestycje? Czy rzeczywiście istnieje takie ograniczenie w przepisach? – pyta czytelnik
Faktycznie, biorąc pod uwagę dane statystyczne, województwo mazowieckie należy do najbogatszych w Polsce i plasuje się w gronie bogatszych regionów europejskich. I z tego powodu na potrzeby unijnego prawa w zakresie pomocy publicznej i rozdzielania funduszy unijnych jest traktowane inaczej niż pozostałe województwa. Jednak nie oznacza to, że firmy, które mają w nim siedzibę i na jego obszarze chciałyby przeprowadzić inwestycję, nie mają szans na dotacje.
Rozbudowa firmy
Aby zdobyć pieniądze na zakup maszyn, urządzeń, sprzętu, technologii, licencji, patentów lub rozbudowę firmy, jej właściciel będzie musiał dokonać tzw. inwestycji początkowej. Wymóg ten dotyczy wszystkich firm. Zarówno tych mikro-, małych, średnich, jak i dużych. I tylko w stosunku do tych ostatnich w kontekście województwa mazowieckiego istnieje wyjątek. Mianowicie w przypadku, gdyby duży przedsiębiorca planował inwestycję w tym województwie, zobowiązany będzie przeprowadzić tzw. inwestycję początkową na rzecz nowej działalności gospodarczej.
Jaka jest różnica pomiędzy „inwestycją początkową" a „inwestycją początkową na rzecz nowej działalności"? Aby ją wyjaśnić, należy sięgnąć do rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 651/2014 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 traktatu (o funkcjonowaniu Unii Europejskiej).
Zgodnie z jego art. 2 pkt 49 „inwestycja początkowa" oznacza:
- inwestycję w rzeczowe aktywa trwałe lub wartości niematerialne i prawne związane z założeniem nowego zakładu, zwiększeniem zdolności produkcyjnej istniejącego zakładu, dywersyfikacją produkcji zakładu poprzez wprowadzenie produktów uprzednio nieprodukowanych w zakładzie lub zasadniczą zmianą dotyczącą procesu produkcyjnego istniejącego zakładu,
- nabycie aktywów należących do zakładu, który został zamknięty lub zostałby zamknięty, gdyby zakup nie nastąpił, przy czym aktywa nabywane są przez inwestora niezwiązanego ze sprzedawcą i wyklucza się samo nabycie akcji lub udziałów przedsiębiorstwa.
Pod tym pojęciem kryją się więc takie działania przedsiębiorców, które prowadzą do utworzenia nowej firmy lub zwiększenia zdolności produkcyjnych tej już funkcjonującej albo rozszerzenia dotychczasowej działalności poprzez wprowadzenie nowych produktów (uprzednio nieprodukowanych). Tym samym ze wsparcia wykluczone są inwestycje mające charakter wyłącznie odtworzeniowy, czyli polegające np. na zastąpieniu starych maszyn i linii produkcyjnych nowszymi, ale niedającymi rezultatu w postaci możliwości wytwarzania dodatkowych (nowych) produktów.
Wyjątek dla największych
Z kolei w myśl art. 2 pkt 51 „inwestycja początkowa na rzecz nowej działalności gospodarczej" oznacza:
- inwestycję w rzeczowe aktywa trwałe lub wartości niematerialne i prawne związane z założeniem nowego zakładu lub z dywersyfikacją działalności zakładu, pod warunkiem że nowa działalność, która ma być prowadzona, nie jest taka sama jak działalność poprzednio prowadzona w danym zakładzie ani podobna do takiej działalności,
- nabycie aktywów należących do zakładu, który został zamknięty lub zostałby zamknięty, gdyby nie został nabyty, i który jest nabywany przez inwestora niezwiązanego ze sprzedawcą, pod warunkiem że nowa działalność, która ma być prowadzona z wykorzystaniem nabytych aktywów, nie jest taka sama jak działalność prowadzona w zakładzie przed nabyciem ani podobna to takiej działalności.
Przepisu tego nie da się prawidłowo interpretować bez wiedzy o tym, co jest „taką samą lub podobną działalnością". Na szczęście to pojęcie także jest wyjaśnione w rozporządzeniu. Zgodnie z art. 2 pkt 50 oznacza działalność wchodzącą w zakres tej samej klasy (czterocyfrowy kod numeryczny) statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej NACE Rev. 2 określonej w rozporządzeniu nr 1893/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. w sprawie statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej. NACE Rev. 2 obejmuje:
- pierwszy poziom składający się z grupowań oznaczonych kodem alfabetycznym (sekcje),
- drugi poziom składający się z grupowań oznaczonych dwucyfrowym kodem numerycznym (działy),
- trzeci poziom składający się z pozycji grupowań oznaczonych trzycyfrowym kodem numerycznym (grupy),
- czwarty poziom składający się z pozycji grupowań oznaczonych czterocyfrowym kodem numerycznym (klasy).
Decydują cztery cyfry
Istotny dla stwierdzenia, czy działalność jest taka sama lub podobna, jest zatem poziom czwarty. Przykładowo w tych samych klasach mieszczą się:
- produkcja wyrobów kosmetycznych i toaletowych (klasa 20.42),
- produkcja leków i pozostałych wyrobów farmaceutycznych (21.20),
- produkcja płyt, arkuszy, rur i kształtowników z tworzyw sztucznych (22.21),
- produkcja opakowań z tworzyw sztucznych (22.22),
- produkcja wyrobów budowlanych z betonu (23.61),
- obróbka metali i nakładanie powłok na metale (25.61).
A na przykład zbliżone do siebie: produkcja szkła gospodarczego, produkcja włókien szklanych oraz produkcja i obróbka pozostałego szkła, włączając szkło techniczne, zaliczane są do trzech różnych klas (odpowiednio: 23.13, 23.14 oraz 23.19).
Jak wynika z przepisów, mikro-, małe i średnie firmy mogą się ubiegać o unijne dotacje na inwestycje pod warunkiem, że zaplanują inwestycję początkową. Wymóg ten dotyczy także dużych firm z wyjątkiem tych, które chciałyby przeprowadzić projekt w województwie mazowieckim. W takim przypadku muszą one przeprowadzić inwestycję początkową na rzecz nowej działalności gospodarczej.
Na koniec należy zaznaczyć, że opisana problematyka dotyczy tzw. regionalnej pomocy inwestycyjnej. Oprócz niej funkcjonują inne modele wsparcia, np. pomoc na prowadzenie badań i prac rozwojowych, pomoc szkoleniowa, pomoc na ochronę środowiska, tzw. pomoc de minimis. I one rządzą się innymi prawami.
Regionalne programy operacyjne
Wzorem tzw. okresu programowania 2007–2013 każde województwo przygotowało własny program operacyjny na lata 2014–2020. Wraz z tzw. uszczegółowieniem (szczegółowym opisem osi priorytetowych) wskazuje on, jakiego rodzaju projekty i inwestycje mogą liczyć na wsparcie. Grupą, która ma dostać szeroki dostęp do unijnych środków zarezerwowanych na ich realizację, mają być przedsiębiorcy. I właśnie regionalna pomoc inwestycyjna może być jedną z podstaw udzielania wsparcia, chociaż oczywiście niejedyną.
