Odszkodowania nie pokryły strat firm

Europejski Trybunał Praw Człowieka przyjął skargę do rozpoznania.

7 mln euro zadośćuczynienia to różnica między wartością obu przedsiębiorstw, określoną w opinii rzeczoznawcy majątkowego na 35,6 mln zł, a kwotą 4,6 mln zł odszkodowań.

W skardze do ETPCz właściciele dwóch toruńskich firm twierdzą, że nie otrzymali kwot adekwatnych do poniesionych strat.

– Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz tzw. specustawy drogowej ograniczają odszkodowanie jedynie do nieruchomości. Tymczasem należałoby uwzględniać nie tylko wartość gruntu i budynków, ale także rzeczywiste szkody – mówi radca prawny Artur Kołcz z kancelarii Ostrowski i Wspólnicy w Toruniu, reprezentant przedsiębiorców w ETPCz.

Rzeczywiste szkody

Te szkody to np. utrata pozycji rynkowej, produkcji i zysków, wydatki związane ze zwolnieniami pracowników, przeniesieniem i likwidacją urządzeń produkcyjnych. Wypłacone odszkodowania tego nie uwzględniały. W rezultacie jedna z firm upadła, a druga musiała zmienić profil działalności i zwolnić połowę pracowników.

Firmy Prostyr s.j. Chojnowski i Termbud s.j. Skowroński funkcjonowały od 2000 r. Prostyr produkował styropian, Termbud ocieplał. Wywłaszczenie nastąpiło na podstawie decyzji wojewody kujawsko-pomorskiego z 2007 r. o lokalizacji nowej drogi wraz z mostem przez Wisłę. W grudniu 2008 r. wojewoda ustalił odszkodowanie za wywłaszczone grunty i budynki: dla Termbudu 4,5 mln zł, a dla Prostyru – 45,9 tys. zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, do którego poskarżyli się przedsiębiorcy, uznał, że odszkodowanie za prawo użytkowania wieczystego i własność budynków, ustalone zgodnie z operatem szacunkowym według rynkowych cen nieruchomości, jest pełne i słuszne, zgodne z art. 21 konstytucji. Ewentualna szkoda będąca skutkiem wywłaszczenia nie mogła być uwzględniona w decyzji odszkodowawczej. Organy administracji nie mają podstaw prawnych do orzekania o odszkodowaniu za przedsiębiorstwo i ewentualne szkody związane z jego likwidacją bądź przeniesieniem.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W 2011 r. spółka Prostyr została rozwiązana przez jej wspólników i wykreślona z KRS.

W skardze do Trybunału Konstytucyjnego przedsiębiorcy twierdzili, że to przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz tzw. specustawy drogowej pozbawiły ich możliwości odszkodowania za uszczerbek w majątku ich przedsiębiorstw.

Pole do regulacji

TK odmówił jednak nadania skardze biegu, a w lipcu 2013 r. nie uwzględnił zażalenia przedsiębiorców. Uznał, że istniejący stan prawny gwarantuje właścicielom wywłaszczonych nieruchomości uzyskanie ekwiwalentnego świadczenia pieniężnego.

Skargę przyjął natomiast do rozpoznania Trybunał w Strasburgu i dwa tygodnie temu zwrócił się do polskich władz o przedstawienie stanowiska w tej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że jest to sprawa ważna, a orzeczenie ETPCz może wyznaczać kierunek ewentualnej zmiany przepisów.