- cenę towaru lub usługi oraz kwotę wszystkich zaliczek w przypadku umowy o kredyt przewidującej odroczenie płatności.
Elementy umowy
Z kolei art. 30 ustawy przewiduje elementy, które powinna zawierać umowa o kredyt. I chociaż nie zawsze wszystkie wymienione w nim elementy muszą się znaleźć w konkretnej umowie, to także tutaj wytknięto błędy przedsiębiorcom. Przykładowo jeden z zapisów umownych stanowił, że: pożyczka oprocentowana jest wg stopy referencyjnej ustalonej przez Radę Polityki Pieniężnej w wysokości ... krotności tej stopy powiększonej o marżę w wysokości ... punktu procentowego. Tym samym w umowie nie została jednoznacznie określona wysokość stopy oprocentowania, a jedynie wskazano sposób jej ustalenia.
Tymczasem art. 30 ust. 1 pkt 6 wymaga, aby w umowie o kredyt konsumencki została określona stopa oprocentowania kredytu oraz warunki jej zmiany. Inne z zakwestionowanych postanowień miało następujące brzmienie: kredyt uruchamiany jest w ciągu 14 dni od daty zawarcia umowy kredytu po skutecznym ustanowieniu przez kredytobiorcę prawnych zabezpieczeń jego spłaty z zastrzeżeniem ust. 2. Termin ten może być wydłużony, o czym bank powiadomi kredytobiorcę.
Natomiast ustawa wymaga, aby umowa o kredyt konsumencki określała terminy i sposób wypłaty kredytu. Postanowienie stosowane przez bank określało wprawdzie termin, ale zarazem umożliwiało tej instytucji przedłużenie go bez podania jakichkolwiek przesłanek i określenia konsekwencji takiego działania. Nie spełniało tym samym warunków określonych w art. 30 ust. 1 pkt 5 a także wymogu jednoznaczności i zrozumiałości umowy, o których mowa w art. 29 ust. 3.
Formularz informacyjny
Zdaniem urzędu przedsiębiorcy mają też problem z prawidłowym sporządzaniem formularzy informacyjnych. Jest to obowiązkowy element, który ma pomóc konsumentom w ocenie produktu i umożliwić porównanie oferty różnych instytucji finansowych. Wykryte nieprawidłowości polegały na niekompletności formularzy (3 przedsiębiorców) – formularze był niejasne, nie wszystkie rubryki zostały w nich wypełnione, nie zostały wskazane wszystkie opłaty.
Ponadto 9 kredytodawców zbyt krótko określiło termin ważności formularza – w większości przypadków oferta obowiązywała jeden dzień. Zdaniem UOKiK tak krótki termin nie gwarantuje konsumentowi warunków do podjęcia rozważnej decyzji.
Zadecyduje Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Urząd antymonopolowy zakwestionował wiele klauzul stosowanych we wzorcach umów, uznając, że naruszają one interesy konsumentów. O tym, czy rzeczywiście tak jest, będzie musiał zadecydować Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jeżeli zgodzi się z opinią urzędu, zakwestionowane zapisy trafią do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. O jakie klauzule chodzi? Przykładowo są to następujące zapisy:
- w przypadku zalegania z co najmniej trzema ratami w którejkolwiek pożyczce zmianie ulega oprocentowanie wszystkich pożyczek, a harmonogram spłat ulega ponownemu przeliczeniu. Raty te będą obliczane w oparciu o odsetki maksymalne opisane w ustawie Kodeks cywilny art. 359 § 21;
- w przypadku niedotrzymania warunków, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przez okres sześciu miesięcy, bank dostosuje wysokość marży/oprocentowania do obowiązującej w banku oferty standardowej;
- bank uprawniony jest do zmiany wysokości pobieranych opłat i prowizji w następujących przypadkach: a) wzrostu wskaźników (miesięcznych, kwartalnych, półrocznych i rocznych) cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez GUS, b) wzrostu cen energii, c) wzrostu cen usług pocztowych i telekomunikacyjnych, z których korzysta bank przy wykonywaniu czynności oraz w zakresie wynikającym ze zmian tych parametrów;
- bank zastrzega sobie prawo do dokonywania zmian regulaminu w przypadku wprowadzenia nowych lub rozszerzenia dostępności istniejących produktów/usług;
- kasa zastrzega sobie prawo do zmiany niniejszego regulaminu. Zmiana regulaminu może nastąpić wyłącznie z ważnych powodów. 2. Za ważne powody o jakich mowa w ust. 1 uważa się: [...] 3) zmianę zasad lub warunków świadczenia usług, a w szczególności rozszerzenie funkcjonalności istniejących produktów i usług, rezygnacji lub zmiany dotychczas oferowanych produktów lub usług mających wpływ na udzielanie lub obsługę pożyczek;
- spłata kredytu powinna być zabezpieczona w formie przewidzianej przepisami prawa, a w szczególności: [...] e) ubezpieczeniem spłaty kredytu w honorowanym przez bank towarzystwie ubezpieczeniowym,
- zawarcie umowy o kredyt w rachunku (X) oznacza automatyczne objęcie posiadacza ochroną ubezpieczeniową z tytułu grupowego ubezpieczenia osób pobierających kredyt w rachunku (X). 2. Wnioskodawca/posiadacz ma prawo zrezygnować z ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 1, składając w placówce banku oświadczenie o rezygnacji z grupowego ubezpieczenia osób pobierających kredyt w rachunku. -
Raport z kontroli przedsiębiorców udzielających kredytów konsumenckich w 2012 roku można pobrać ze strony Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów www.uokik.gov.pl
