Nie wolno podszywać się pod cudzą firmę

Takie wnioski płyną [b]z wyroku Sądu Najwyższego z 7 października 2008 r. ( III CSK 192/08)[/b]. Potwierdza on też zasadę, że wnoszący sprawę do sądu nie musi wskazywać, na jakich przepisach opiera swe żądanie. Wskazanie ich jest sprawą sądu.

[srodtytul]Dwie spółki w dwóch krajach[/srodtytul]

Powodem w tej sprawie była polska spółka z o.o. działająca od 1993 r. pod firmą Fabryka Węży Gumowych i Tworzyw Sztucznych Fagumit, a pozwanym mająca siedzibę w Szwajcarii spółka Fagumit AG. W 1998 r. prezes polskiej spółki udzielił zagranicznej firmie Adamex, która była przez pewien czas jej przedstawicielem handlowym w Szwajcarii, zgody na posługiwanie się poza granicami Polski słowem Fagumit. Obie firmy zajmują się produkcją i handlem wężami technicznymi i hydraulicznymi.

[srodtytul]Pod tą samą nazwą, pod tym samem adresem[/srodtytul]

W 2004 r. polska spółka uzyskała w Urzędzie Patentowym prawo ochronne na znak towarowy słowno-graficzny zawierający słowo „Fagumit”. Prawie identyczny znak został zarejestrowany przez Ursulę A., będącą udziałowcem firmy Adamex w urzędach patentowych szwajcarskim i niemieckim. Ursula A. uzyskała jego rejestrację jako znaku wspólnotowego. Znaku tego używa pozwana w tej sprawie spółka szwajcarska będąca w stosunku do spółki Adamex oraz innych spółką dominującą.

Spór powstał, gdy szwajcarska spółka utworzyła oddział w Polsce. Siedziba tego oddziału znajduje się w tym samym mieście i pod tym samym adresem, co siedziba polskiego Fagumitu. Były pomyłki co do tożsamości tych firm. Polska spółka np. otrzymywała korespondencję i faktury przeznaczone dla oddziału firmy szwajcarskiej.

[srodtytul]Pozew przeciwko Szwajcarom[/srodtytul]

W sprawie wniesionej przeciwko spółce szwajcarskiej polska firma domagała się, by sąd zakazał tej spółce używania w Polsce słowa „Fagumit” jako nazwy przedsiębiorstwa handlem wężami technicznymi i hydraulicznymi, nakazał zaniechanie używania znaku towarowego słowno-graficznego z tym słowem na oznaczenie jej towarów w Polsce oraz posługiwania się nim w obrocie gospodarczym dla odróżnienia towarów i usług na terenie Polski.

Sąd I instancji uwzględnił te żądania, wskazując jako postawę werdyktu art. 3, 5 i art. 18 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=170546]ustawy z 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji[/link]. Ostatni z tych przepisów przyznaje przedsiębiorcy, którego interes został zagrożony lub naruszony czynem nieuczciwej konkurencji, prawo żądania m.in. zaniechania niedozwolonych działań.

[srodtytul]Wyrok podtrzymany[/srodtytul]

Sąd II instancji uznał ten werdykt za słuszny. Dodatkowo jako prawną podstawę rozstrzygnięcia wskazał przepisy kodeksu cywilnego o ochronie firmy (art. 43[sup]10[/sup] k.c.). Uznał, że szwajcarska spółka naruszyła prawo do firmy polskiego Fagumitu i że jest to działanie bezprawne. Nie przekonała go argumentacja tej spółki, która powołując się na art. 90 pkt 1 ustawy o wolności gospodarczej, twierdziła, że jest inaczej. Przepis ten bowiem zobowiązuje przedsiębiorcę zagranicznego, który otworzył oddział w Polsce, do używania do oznaczenia tego oddziału oryginalnej nazwy przedsiębiorcy zagranicznego wraz z przetłumaczoną na język polski nazwą formy prawnej przedsiębiorcy i dodaniem wyrazów „oddział w Polsce”. Skoro nazwa oddziału jest zgodna z tym przepisem – przekonywała szwajcarska firma – i skoro w świetle tego przepisu nie może być inna, to nie może być mowy o naruszeniu prawa i bezprawności.

[srodtytul]Wbrew dobrym obyczajom[/srodtytul]

Odwołując się do art. 5 k.c. sąd II instancji stwierdził, że działanie jest bezprawne nie tylko wówczas, gdy narusza konkretne przepisy, ale także gdy narusza zasady współżycia społecznego. Szwajcarska spółka zaś złamała zarówno te zasady, jak i dobre obyczaje w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z 1993 r., dopuszczając się w ten sposób czynu nieuczciwej konkurencji. W myśl tego przepisu czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta.

Nie przekonała też sądu argumentacja, że oddział nie prowadzi działalności handlowej, lecz tylko ją przygotowuje, a zatem nie uczestniczy w obrocie gospodarczym. Nie można więc mówić o naruszeniu praw polskiego Fagumitu do jego znaku towarowego. Sąd powołał się tu na art. 285 ustawy z 2000 r. – prawo własności przemysłowej, który pozwala uprawnionemu z prawa ochronnego do znaku towarowego żądania zaprzestania działań grożących naruszeniem tego prawa.

[srodtytul]Bezprawność bez naruszenia konkretnych przepisów[/srodtytul]

W skardze kasacyjnej szwajcarska spółka podniosła szereg zarzutów – przede wszystkim naruszenia art. 90 pkt 1 ustawy o wolności gospodarczej i art. 22 Konstytucji RP statuującego tę wolność, ustawy z 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, art. 5 k.c. i umowy z 1989 r. między Polską a Szwajcarią o wzajemnej ochronie i popieraniu inwestycji, a także art. 321 § 1 kodeksu postępowania cywilnego przez wyrokowanie co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem pozwu. W pozwie bowiem znalazły się tylko zarzuty naruszenia praw do znaku towarowego.

Skład orzekający SN oddalił skargę. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. sędzia Marek Sychowicz zaznaczył, że sąd uwzględnił powództwo polskiej firmy zgodnie z jej żądaniem. Nie jest natomiast istotne, jakie przepisy wskazała ona jako podstawę żądania. Ważna jest treść tego żądania i jego podstawa faktyczna. Żądania w świetle stanu faktycznego były jasne – mówił sędzia. Powód nie musi podawać prawnej podstawy swych żądań, bo tę wskazuje sąd.

[srodtytul]Oznaczenie wprowadzające w błąd[/srodtytul]

SN zgodził się z sądem II instancji, że używanie na terenie Polski w nazwie oddziału szwajcarskiej spółki słowa „Fagumit” narusza prawo polskiego przedsiębiorcy do firmy, której używał wcześniej.

– Co najistotniejsze, [b]działanie szwajcarskiej spółki było bezprawne nie tylko dlatego, że naruszało konkretne przepisy prawne, ale z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami[/b] – mówił sędzia Sychowicz.

Także w ocenie SN polskiej spółce przysługuje ochrona zarówno na podstawie [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=170546]ustawy z 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji[/link], jak i na podstawie art. 43[sup]10[/sup] k.c.

- [b]Oznaczenie bowiem oddziału przedsiębiorstwa szwajcarskiej spółki w Polsce może wprowadzać klientów w błąd co do jego tożsamości. Stanowi więc czyn nieuczciwej konkurencji, o którym mowa w art. 5 ustawy z 1993 r.[/b] – stwierdził sędzia. Świadczą o tym wszystkie okoliczności, w tym fakt, że oddział ma siedzibę pod tym samym adresem co polska spółka.