Reklama

Jak liczyć terminy w prawie pracy

Nie unikniesz stosowania działań matematycznych w prawie pracy. Obliczanie stażu pracy, upływu okresu wypowiedzenia czy daty nabycia uprawnień urlopowych – to tylko niektóre przykłady

Ale gdyby to była wyłącznie matematyka, byłoby mniejsze prawdopodobieństwo błędu. Te zwykle powstają, bo przepisy są źle zastosowane lub źle zinterpretowane.

[srodtytul]Jak liczyć[/srodtytul]

[b]O liczeniu terminów w prawie pracy przesądza art. 300 kodeksu pracy mówiący o odpowiednim stosowaniu przepisów kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z kodeksem pracy – stwierdził [b]Sąd Najwyższy w wyroku z 17 listopada 2004 r. (II PK 84/04)[/b].

Mamy zatem stosować art. 111 – 116 k.c.[/b] Ale odpowiednio i tylko wtedy, gdy pozwala na to prawo pracy.

Nic to nie wyjaśnia pracodawcom i każdy termin musimy obejrzeć z każdej strony, zanim ustalimy, kiedy on upływa. Ponieważ jest ich co niemiara, te najbardziej problematyczne omówimy, a te wywołujące mniej kontrowersji przedstawiamy w tabeli na str. 7. W obu wypadkach jednak odniesiemy się wyłącznie do terminów wynikających z kodeksu pracy (bez przepisów okołokodeksowych).

Reklama
Reklama

[srodtytul]Staż pracy i uprawnienia [/srodtytul]

Uprawnienia pracownicze zależą od stażu pracy – albo zakładowego, albo stażowego. Dlatego najpierw ustalamy, jak go liczyć, a potem – od kiedy określone uprawnienie, np. nagroda jubileuszowa, przysługuje pracownikowi.

Zakładowy staż pracy to okres zatrudnienia u konkretnego pracodawcy, obejmujący wszystkie okresy pracy u niego, bez względu na przerwy między nimi i ich długość (por. [b]uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2003r., III PZP 20/02[/b]).

Ale to nie wszystko. Trzeba w nim uwzględnić też inne okresy niż faktyczne wykonywanie pracy, jeśli przepisy to przewidują, np. okres urlopu bezpłatnego udzielonego przez pracodawcę w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy (art. 174[sup]1[/sup] § 2 k.p.).

Ogólny staż pracy z kolei to suma wszystkich okresów zatrudnienia pracownika u różnych pracodawców. Do tego dochodzą różne okresy niewykonywania pracy albo wykonywania jej na innej podstawie niż umowa o pracę. Aby je zaliczyć do ogólnego stażu pracy, trzeba brać pod uwagę wiele przepisów. Przykładowo art. 51 § 2 k.p. każe uwzględniać okres pozostawania bez pracy, za który przyznano odszkodowanie.

[b]Według jakich zasad sumować okresy zatrudnienia? Według reguły wynikającej z art. 114 k.c., że miesiąc liczy 30 dni, a rok 365 dni. [/b]Przy stażu pracy nie jest przecież wymagana ciągłość zatrudnienia.

Reklama
Reklama

[b]Ale uwaga! Staż pracy w poszczególnych okresach zatrudnienia liczymy zgodnie z zasadą z art. 112 k.c. Końcowa data okresu odpowiada zatem nazwą lub datą początkowemu dniowi okresu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – ostatniemu dniowi tego miesiąca.[/b]

[ramka][b]Przykład 1[/b]

Pani Kasia pracowała od 15 kwietnia 2000 r. do 31 grudnia 2001 r. w firmie A, następnie od 1 stycznia 2002 r. do 31 marca 2005 r. w firmie B, od 10 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2007 r. ponownie w firmie A. 1 stycznia 2008 r. zatrudniła się w firmie C. Jej zakładowy staż pracy w firmie A wyniósł łącznie 4 lata 5 miesięcy i 9 dni. Dlaczego?

- staż od 15 kwietnia 2000 r. do 31 grudnia 2001 r. wynosi 1 rok 8 miesięcy i 17 dni (rok upłynął 15 kwietnia 2001 r., od tego dnia liczymy kolejne miesiące, które upływają 15 dnia każdego następnego miesiąca; ostatni jest w grudniu i następnie liczymy dni pozostałe do końca okresu, poczynając od 15 grudnia),

- staż od 10 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2007 r. wynosi 2 lata 8 miesięcy i 22 dni (liczone jak w punkcie poprzednim, z tym że datą początkową jest 10 kwietnia),

- przy sumowaniu obu staży za miesiąc zostało przyjęte 30 dni: 17 dni + 22 dni = miesiąc i 9 dni, natomiast na rok – 12 miesięcy.

Reklama
Reklama

Z kolei ogólny staż pracy pani Kasi 1 stycznia 2008 r. (dzień zatrudnienia u nowego pracodawcy) wynosił 8 lat 8 miesięcy i 9 dni. Do zakładowego stażu pracy w firmie A doliczyliśmy jeszcze staż z firmy B, czyli 3 lata i 3 miesiące (data początkowa obliczeń to 1 stycznia). [/ramka]

Wiedząc, jak obliczyć staż pracy, możemy zająć się ustaleniem daty nabycia uprawnień pracowniczych (np. prawa do nagrody jubileuszowej, dodatku stażowego, premii w wyższej wysokości, urlopu wypoczynkowego). Tu nie stosujemy art. 112 k.c. Termin nie będzie więc odpowiadał nazwą czy datą terminowi początkowemu (tak [b]wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 1996 r., I PKN 47/96[/b]). SN stwierdził, że sposób liczenia terminów określonych w art. 112 k.c. nie ma zastosowania do okresów, od których zależy nabycie uprawnień pracowniczych. W konsekwencji w grę wchodzą zasady potoczne. Pracownik nabywa więc uprawnienie z upływem dnia bezpośrednio poprzedzającego dzień, który nazwą lub datą odpowiada dniowi, od którego rozpoczęliśmy liczenie, lub ostatniego dnia okresu uprawniającego.

[ramka][b]Przykład 2[/b]

Pan Jerzy od 2 lutego 2006 r. pracuje w firmie, która wypłaca dodatki stażowe pracownikom z co najmniej pięcioletnim stażem pracy. Regulamin wynagradzania przewiduje, że do okresu uprawniającego do tego dodatku wlicza się wyłącznie okresy zatrudnienia u innych pracodawców.

Pan Jerzy przedstawił świadectwo pracy od poprzedniego pracodawcy, jedynego na razie w jego karierze zawodowej. Wynika z niego, że jego dotychczasowy staż pracy to 2 lata 5 miesięcy i 2 dni. W obecnej firmie musi więc przepracować 2 lata 6 miesięcy i 28 dni, aby mieć minimalny pięcioletni okres do uzyskania dodatku stażowego. Termin ten upłynie 29 sierpnia 2008 r. (2 lata: od 2 lutego 2006 r. do 2 lutego 2008 r., 6 miesięcy: od 2 lutego 2008 r. do 2 sierpnia 2008r., 28 dni: od 2 sierpnia 2008r. do 29 sierpnia 2008 r.).[/ramka]

Reklama
Reklama

[srodtytul]Urlopy wypoczynkowe i wychowawcze[/srodtytul]

Znając staż pracy pracownika, łatwo określić wymiar przysługującego mu urlopu, bo są przecież tylko dwa. Ale przecież zatrudniony może uzyskać prawo do wyższego wymiaru w trakcie roku. Od kiedy się on należy? Albo kiedy upływa miesiąc pracy podwładnego w pierwszym roku pracy?

W pierwszym roku pracy zawodowej pracownicy uzyskują – według art. 153 k.p. – prawo do urlopu cząstkowego (1/12 wymiaru, jaki przysługiwałby im po roku pracy) z upływem każdego miesiąca pracy w roku kalendarzowym, w którym pierwszy raz w życiu podjęli pracę. Miesiąc ten upływa w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą lub datą odpowiada dniowi, od którego rozpoczęliśmy liczenie. Stosujemy tu ogólne zasady o nabywaniu uprawnień pracowniczych.

Jednak miesiąc jako 30 dni musi liczyć nowy pracodawca, gdy w trakcie jednego miesiąca kalendarzowego pracownik zmienia pracę. On uwzględnia okres zatrudnienia pracownika u poprzedniego pracodawcy.

[ramka][b]Przykład 3[/b]

Reklama
Reklama

Pan Marcin 2 stycznia podjął pierwszą w swoim życiu pracę zawodową. Zatem pierwszy cząstkowy urlop uzyskał z upływem 1 lutego, a kolejny nabyłby z upływem 1 marca. W lutym jednak zmienił pracę – 22 lutego był ostatnim dniem pracy, a 27 lutego pierwszym dniem w nowej pracy. U nowego pracodawcy zaczął zatem pracować po dwudniowej przerwie. W związku z tym prawo do następnego urlopu nabył z upływem 5 marca.[/ramka]

Zatrudniony zyskuje w trakcie roku kalendarzowego prawo do urlopu wypoczynkowego w wyższym wymiarze z dniem, w którym upływa wymagany staż pracy, czyli dziesięć lat. Jeśli np. taki staż pracy upływa 3 marca, to w tym dniu pracownik nabywa prawo do urlopu w wymiarze 26 dni.

[wyimek][b]1 miesiąc[/b] tyle czasu na wręczenie zwolnienia dyscyplinarnego ma pracodawca od uzyskania informacji o okolicznościach, które są jego przyczyną[/wyimek]

Urlop wychowawczy przysługuje pracownikowi z co najmniej sześciomiesięcznym ogólnym stażem pracy. Miesiąc liczymy tu jako 30 dni ze względu na niewymaganą ciągłość zatrudnienia. Natomiast maksymalny urlop, tj. trzy lata, udzielone w okresie ciągłym, upłyną z dniem, który nazwą lub datą będzie odpowiadać początkowemu dniowi terminu (art. 112 k.c. w zw. z art. 300 k.p.).

[srodtytul]Rozwiązanie umowy o pracę i odwołania[/srodtytul]

Reklama
Reklama

Okresy wypowiedzenia liczymy wyłącznie według kodeksu pracy, czego nie stosujemy przy rozwiązywaniu umowy bez wypowiedzenia. Ważne są jeszcze terminy na wniesienie odwołań do sądu, które trzeba obliczyć.

Jeśli umowa o pracę jest wypowiadana, okres wypowiedzenia wynoszący tydzień kończy się w sobotę, a miesiąc – w ostatnim dniu miesiąca (art. 30 § 2[sup]1[/sup] k.p.). To samo dotyczy ich wielokrotności. Przy wypowiedzeniu oznaczonym w miesiącach bieg terminu rozpoczyna się z pierwszym dniem miesiąca, a nie z dniem złożenia pisma wypowiadającego (por. wyrok SN z 8 listopada 1988 r., I PRN 48/88). Te zasady stosujemy bez względu na to, czy wypowiedzenie składa pracownik, czy pracodawca.

Jeśli zatrudniony będzie chciał odwołać się od wypowiedzenia, musi to uczynić w ciągu siedmiu dni od dnia, w którym doręczono mu pismo wypowiadające i w którym mógł się z nim zapoznać (art. 264 § 1 k.p.). Jest to termin liczony w dniach, a więc skończy się z upływem ostatniego, siódmego dnia (art. 111 k.c.).

[ramka][b]Przykład 4[/b]

Pani Ewelina, zatrudniona u obecnego pracodawcy od sześciu lat na podstawie umowy na czas nieokreślony, otrzymuje wypowiedzenie 25 lutego. Okres wypowiedzenia wynosi trzy miesiące i zaczął biec od 1 marca, natomiast upłynie 31 maja. Tego dnia jej umowa o pracę się rozwiąże. Gdyby pani Ewelina chciała wnieść do sądu odwołanie od otrzymanego wypowiedzenia, musiałaby to zrobić do końca 3 marca. [/ramka]

Przy rozwiązywaniu umów bez wypowiedzenia nie wskazujemy terminu rozwiązania. Według Sądu Najwyższego stosunek pracy ustaje zawsze w dacie dojścia oświadczenia do adresata w sposób umożliwiający mu realne zapoznanie się z jego treścią (art. 61 k.c. w związku z art. 300 k.p.) – por. [b]uchwała z 6 października 1998 r., III ZP 31/98[/b].

Gdyby jednak pracownik nie odbierał oświadczenia pracodawcy, wówczas po dwukrotnym awizowaniu listu poleconego z tym oświadczeniem szefa może przyjąć, że pracownik się z nim zapoznał, jeśli jest w stanie wykazać, że miał taką możliwość (por. [b]wyrok SN z 5 października 2005 r., I PK 37/05[/b]).

Odwołanie od rozwiązania umowy bez wypowiedzenia należy wnieść do sądu w ciągu 14 dni od dnia zawiadomienia o tym sposobie zakończenia stosunku pracy. Termin upływa ostatniego dnia tego okresu.

[ramka][b]Przykład 5[/b]

Firma zwolniła pana Bernarda dyscyplinarnie, bo upił się w pracy i o mały włos nie doprowadził do wypadku. Poza tym nie pierwszy raz sięgał po alkohol w firmie. Oświadczenie o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia z winy pana Bernarda zostało mu doręczone 22 lutego. Tego dnia umowa się rozwiązała. Gdyby pan Bernard chciał się odwołać, musiałby to zrobić do końca 7 marca.[/ramka]

Przy rozwiązywaniu umów bez wypowiedzenia ważne są jeszcze terminy, w których może to nastąpić. Oświadczenie o rozwiązaniu powinno być złożone:

1) przy zwolnieniu dyscyplinarnym w ciągu miesiąca od uzyskania przez pracodawcę informacji o okoliczności uzasadniającej dyscyplinarkę (art. 52 § 2 k.p.),

2) przy zwolnieniu natychmiastowym bez winy pracownika (art. 53 k.p.), gdy pracownik jest nieobecny w pracy:

- z powodu choroby – po upływie co najmniej trzech miesięcy, jeśli pracownik był zatrudniony u pracodawcy krócej niż sześć miesięcy,

- z powodu choroby – po upływie łącznego okresu pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze trzy miesiące (272 dni i 360 dni przy gruźlicy), jeśli pracownik był zatrudniony u pracodawcy co najmniej sześć miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową,

- dłużej niż miesiąc z innych usprawiedliwionych przyczyn niż choroba.

We wszystkich tych wypadkach terminy upłyną z dniem, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu (art. 112 k.c.).

[ramka][b]Rozwiązania z kodeksu cywilnego[/b]

[b]Art. 111. § 1.[/b] Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia.

[b]§ 2.[/b] Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.

[b]Art. 112.[/b] Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia.

[b]Art. 113. § 1.[/b] Jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, rozumie się przez to pierwszy, piętnasty lub ostatni dzień miesiąca.

[b]§ 2.[/b] Termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.

[b]Art. 114.[/b] Jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści, a rok za dni trzysta sześćdziesiąt pięć.

[b]Art. 115.[/b] Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego.

[b]Art. 116. § 1.[/b] Jeżeli skutki czynności prawnej mają powstać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku zawieszającym.

[b]§ 2.[/b] Jeżeli skutki czynności prawnej mają ustać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku rozwiązującym. [/ramka]

Prawo w firmie
Tekstylia i buty już w SENT. Sporo niejasności co do tego systemu
Materiał Promocyjny
Jak zostać franczyzobiorcą McDonald’s?
Materiał Promocyjny
OTOMOTO rewolucjonizuje dodawanie ogłoszeń
Prawo w firmie
Self-cleaning. Zasada proporcjonalności w ocenie działań naprawczych wykonawcy
Prawo w firmie
Zmiana prawa: spory budowlane z obowiązkową mediacją
Prawo w firmie
Przepisami w małe apteki? Eksperci: rynek apteczny i tak miałby swoje problemy
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama