Pracodawca może z pracownikiem mającym dostęp do szczególnie istotnych danych, których ujawnienie mogłoby narazić go na straty, zawrzeć umowę o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia. Dopuszcza to art. 1012 k.p. Zakaz konkurencji po ustaniu zatrudnienia może zatem dotyczyć tylko tych, którzy mają dostęp do ważnych i poufnych informacji pracodawcy. Chodzi o to, aby nie dostały się one do osób postronnych, gdyż mogłoby to wyrządzić szkodę pracodawcy.
Ile dla etatowca
Ustanawiając zakaz konkurencji po zatrudnieniu, strony umowy powinny wyraźnie ustalić prawo do odszkodowania dla pracownika. Stanowi ono rekompensatę dla niego za ograniczenia wynikające z tego kontraktu. Prawo do odszkodowania nie zależy od wysokości szkody rzeczywiście poniesionej przez etatowca wskutek obowiązywania zakazu konkurencji, lecz od prawidłowego wykonania przez niego przyjętego zobowiązania. Jest nim powstrzymywanie się od zakazanej działalności konkurencyjnej. Odszkodowanie strony ustalają bowiem w umowie hipotetycznie.
Kodeks pracy określa wyraźnie jego minimalną wysokość. Zgodnie z art. 1012 z § 3 k.p. nie może być ono niższe niż 25 proc. wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji. Oznacza to, że jeśli strony postanowiły, że zakaz konkurencji ma trwać np. dwa lata od chwili rozwiązania stosunku pracy, pracownikowi powinno przysługiwać odszkodowanie wynoszące co najmniej 25 proc. sumy jego wynagrodzeń z dwóch ostatnich lat jego pracy.
Konieczność przestrzegania zasad współżycia społecznego obciąża obie strony stosunku pracy, a ich naruszenie wywołuje istotne skutki prawne. Pod pojęciem tych zasad należy rozumieć pozaprawne i nieskodyfikowane normy moralne (etyczne) i obyczajowe, które kształtują właściwe stosunki między pracodawcami a pracownikami. Przy czym ustawodawca w żadnym przepisie prawa pracy nie przybliża pojęcia zasad współżycia społecznego. Dlatego takie znaczenie ma tu orzecznictwo sądowe, zwłaszcza Sądu Najwyższego.
Wbrew zasadom
Wyjątkowo firma może uchylić się od zapłaty odszkodowania wynikającego z zakazu konkurencji, powołując się na to, że pracownik naruszył zasady współżycia społecznego. Zgodnie z art. 8 k.p. nie można czynić ze swojego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Przy czym wobec umów o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy (art. 1012 k.p.) nie wyłączono stosowania klauzul generalnych z art. 8 k.p.
