Operatorzy nie zapewniają tajemnicy pocztowej

Prawo pocztowe implementowało do polskiego porządku prawnego przepisy unijne, co zapoczątkowało wdrożeniem nowych zasad funkcjonowania rynku pocztowego. Zmiany przepisów przyniosły, liberalizację rynku pocztowego. Zniesiono obszar zastrzeżony dla operatora wyznaczonego, a tym samym możliwość konkurowania operatorów pocztowych z operatorem wyznaczonym na rynku przesyłek listowych do 50 g.

Poczta z sądów i prokuratur

Proces dynamicznego rozwoju konkurencyjnego rynku można było szybko zaobserwować. Kilka miesięcy po wejściu w życie nowej ustawy do ogłoszonego przetargu na obsługę przesyłek pocztowych sądów i prokuratur, z sukcesem, przystąpił prywatny operator pocztowy – Polska Grupa Pocztowa S.A. z podwykonawcą InPost Sp. z o. o.

Współpraca operatorów

Umowy o współpracę to istotne novum wprowadzone wraz z ustawą Prawo pocztowe (art. 14 i 35 Prawa pocztowego). Nowe przepisy określiły zasady współpracy pomiędzy operatorami pocztowymi w zakresie świadczenia usług pocztowych. Umożliwiły wspólne konkurowanie z dotychczasowym monopolistą w zakresie pozyskiwania dużych kontraktów. Zawierając bowiem umowy o współpracę operatorzy pocztowi wzajemnie uzupełniają posiadane zasoby organizacyjno-techniczne (placówki, pracownicy, środki transportu, centra ekspedycyjno-rozdzielcze, technologie, systemu informatyczne, procedury organizacyjne itd.). Poprzez zawieranie umów o współpracę operatorzy mogą spełnić warunki określone w specyfikacjach istotnych warunków zamówień.

Konsekwencje otwarcia rynku

Po nowym otwarciu na rynku usług pocztowych pojawiło się wiele skarg na działalność konsorcjum operatorów biorących udział w obsłudze przesyłek sądowych i prokuratorskich.

Skargi były wnoszone nie tylko w związku z nieprawidłowościami podczas obsługi przesyłek sądowych i prokuratorskich (terminowość, awizowanie, dostęp do placówki itp.), ale również w związku z nienależytym świadczeniem usług pocztowych wykonywanych na rzecz innych nadawców (np. operatorów telekomunikacyjnych, energetycznych czy banków), w szczególności w zakresie terminowości doręczeń.

Już na początku 2014 r. w UKE zanotowano kilkakrotny wzrost liczby skarg w porównaniu do lat ubiegłych. Cały rok 2013 r. zakończyliśmy liczbą 190 skarg na działalność wszystkich operatorów pocztowych, natomiast w pierwszych dwóch miesiącach tego roku liczba skarg wzrosła kilkakrotnie w porównaniu do analogicznego okresu w ubiegłych latach, z czego znaczna większość skarg była złożona na działalność PGP S.A. i InPost Sp z o.o. Przez pięć pierwszych miesięcy tego roku Prezes UKE otrzymał ponad 600 skarg na działalność tych operatorów.

Być może jedną z przyczyn trudności z wywiązaniem się z umów na świadczenie usług pocztowych w pierwszych miesiącach 2014 r., było – jak podkreślała PGP S.A. – zbyt późne rozstrzygnięcie i zakończenie (podpisaniem umowy) postępowania przetargowego i jednocześnie zbyt mało czasu na wdrożenie niezbędnych procedur organizacyjnych, aby świadczenie usług przebiegało bez zakłóceń.

Zakres kontroli

Prezes UKE, na podstawie art. 122 ust. 1 Prawa pocztowego, jest uprawniony do kontroli przestrzegania przepisów i decyzji z zakresu działalności pocztowej. Do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (art. 121 Prawa pocztowego). Stosownie do art. 122 ust. 2 pkt 1 lit a i d ustawy Prezes UKE sprawuje kontrolę działalności pocztowej wykonywanej na podstawie ustawy w zakresie świadczenia usług pocztowych oraz pod kątem zgodności z warunkami wymaganymi dla wykonywania działalności pocztowej.

W odniesieniu do operatorów pocztowych prowadzących działalność pocztową na podstawie wpisu do rejestru operatorów pocztowych, Prezes UKE nie może prowadzić kontroli w zakresie odnoszącym się do obowiązków operatora wyznaczonego, bowiem brak jest umocowania do prowadzenia kontroli w zakresie określonym dla usług powszechnych wobec innych, niż wyznaczony, operatorów pocztowych.

Wnioski i skargi

Powyższe wyjaśnienie jest istotne z uwagi na kierowane do Prezesa UKE wnioski i skargi dotyczące podjęcia kontroli działalności PGP S.A., w których zwracano się o przeprowadzenie kontroli działalności ww. przedsiębiorcy m.in. w zakresie stosowania wymagań dotyczących czasu przebiegu przesyłek pocztowych, zapewnienia osobom niepełnosprawnym dostępu do świadczonych usług, dostępu i rozmieszczenia placówek pocztowych. Zatem, nie była to kontrola wykonywania umów świadczenia usług dla sądownictwa, ponieważ do kontroli tej umowy Prezes UKE nie jest uprawniony. Informacje o niepokojących zdarzeniach w trakcie jej wykonywania były jednak impulsem do wszczęcia kontroli przez Prezesa UKE.

PGP pod lupą UKE

Kontrola PGP S.A. została wszczęta 3 lutego 2014 r., a jej zakończenie planowano na 31 marca 2014 r. W związku z koniecznością zawieszenia czynności kontrolnych z powodu złożenia przez przedsiębiorcę sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania kontroli oraz uwzględniając ustalenia podjęte w trakcie trwania kontroli – termin zakończenia został przedłużony do 30 maja 2014 r.

Protokół kontroli podpisano 11 lipca 2014 r. Jednakże wskazać należy, że przedsiębiorca, korzystając z przysługującego prawa, 11 sierpnia 2014 r. wniósł do protokołu zastrzeżenia i uwagi. Pismem z 4 września 2014 r. Prezes UKE poinformował o rozpatrzeniu wniesionych zastrzeżeń/uwag.

Jednocześnie w trakcie prowadzonych czynności kontrolnych w PGP S.A. Prezes UKE uznał za konieczne przeprowadzenie kontroli również u wymienionych niżej przedsiębiorców biorących udział w wykonywaniu usług doręczania przesyłek pocztowych, nadawanych przez jednostki sądownictwa powszechnego i prokuratury, w ramach umów zawartych przez Polską Grupę Pocztową S.A.:

• RUCH S.A.: kontrola została wszczęta 10 marca 2014 r. Termin zakończenia planowano na 30 kwietnia 2014 r. Kontrolę zakończono 18 czerwca 2014 r.

• InPost Paczkomaty Sp. z o.o. (poprzednio InPost Sp. z o.o.): kontrola została wszczęta 18 kwietnia 2014 r. Termin zakończenia planowano na 30 maja 2014 r. Kontrolę zakończono 31 lipca 2014 r.

• InPost Sp. z o.o. (poprzednio Nowoczesne Usługi Pocztowe Sp. z o.o.): kontrola została wszczęta 4 lipca 2014 r. z terminem zakończenia 29 sierpnia 2014 r.

Kontrole wymienionych operatorów pocztowych prowadzone były także przez 16 delegatur UKE w Oddziałach i miejscach wykonywania działalności pocztowej przez tych operatorów pocztowych.