Powództwa o dyskryminację: sędziowie nie znają prawa

Do wydziałów pracy sądów rejonowych trafia rocznie około 100 powództw dotyczących dyskryminacji.

– Te postępowania wbrew pozorom nie są popularne. Ludzie rzadko decydują się korzystać ze swoich uprawnień – powiedział Krzysztof Śmiszek, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Prawa Antydyskryminacyjnego, na wczorajszej konferencji.

Najczęściej pracownicy są dyskryminowani ze względu na wiek (11 proc.), potem ze względu przynależność związkową (7 proc.) oraz płeć (6 proc.). W większości pozwów jednak nie podają, co było przesłanką dyskryminacji. Po prostu piszą, że są bezzasadnie nierówno traktowani. Tak wynika z monitoringu sądów przeprowadzonego przez Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego.

Wysokie odszkodowania

Najczęściej sądy zasądzają dyskryminowanym odszkodowanie w wysokości od 10 do 50 tys. zł, ale zdarzają się wyższe niż 100 tys. zł.

– Najwyższe odszkodowanie, z którym się spotkałam w mojej karierze zawodowej, wynosiło 130 tys. zł – mówi Joanna Kasicka, sędzia orzekająca w Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w Płocku.

Niewiedza jest powszechna

Jedynie 33 proc. sądów I i II instancji powołuje się w badanych uzasadnieniach na orzecznictwo Sądu Najwyższego, a zaledwie 9 proc. na prawo i orzecznictwo międzynarodowe.

– Przerażająca jest niewiedza sędziów. Aż w około 10 proc. spraw sądy, odnosząc się do katalogu przesłanek zakazanego różnicowania sytuacji pracowników, oceniały, że jest to katalog zamknięty. W przepisie jasno jest napisane co innego – komentuje wyniki monitoringu Dorota Pudzianowska, adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji UW.

Art. 11

3

kodeksu pracy przewiduje zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

– Użycie sformułowania „w szczególności" nie pozostawia wątpliwości – dodaje Pudzianowska. Badania monitoringowe pokazały także, że sądy nie zawsze prawidłowo stosują zasadę przeniesionego ciężaru dowodu.

– W niektórych wyrokach sądy wprost odwołują się do art. 6 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne – mówi Monika Wieczorek z Polskiego Towarzystwa Prawa Antydyskryminacyjnego.