Gminie przysługuje władztwo planistyczne. Ma prawo uchwalać tyle planów, ile chce, oraz narzucać w nich określone zasady gospodarowania na danym terenie. Plany zaś mają charakter przepisów prawa miejscowego, wiążą więc mieszkańców gminy. Naruszając je, narusza się przepisy i inwestycja, która nie jest z nimi zgodna, może zostać potraktowana jako samowola budowlana.
Przedsiębiorca, który chce zainwestować na danym terenie, a obowiązujący dla niego plan jest niekorzystny, zawsze może spróbować go zmienić. Prawo nie daje mu jednak żadnego roszczenia. Gmina może się przychylić do jego próśb, ale nie musi.
Wniosek to podstawa
Przedsiębiorca zainteresowany zmianą planu składa odpowiedni wniosek do wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Podaje w nim powody uzasadniające zmianę planu oraz korzyści, jakie odniosą z niej mieszkańcy gminy. Zwykle chodzi o zgodę na realizację konkretnej inwestycji. Przepisy nie przewidują szczegółowych procedur ani terminów na rozpatrzenie wniosku przedsiębiorcy.
W praktyce jest tak, że wójt (burmistrz, prezydent) przedstawia wniosek na posiedzeniu rady gminy (miasta), ale nie musi, zależy to od jego dobrej woli.
Jeżeli przedsiębiorca ma szczęście i przekonał do siebie radę gminy (miasta), to wówczas podejmuje ona uchwałę o przystąpieniu do zmiany planu. Może też się okazać, że niestety nic z wniosku nie wynika, czyli przedsiębiorcy nie udało się przekonać rady gminy. Wówczas nie może się on nigdzie odwołać.