Pracownicy bez etatu też muszą być reprezentowani

Zgodnie z art. 2 ustawy o związkach zawodowych prawo tworzenia związków i wstępowania do nich mają pracownicy etatowi niezależnie od rodzaju umowy oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, jeśli nie są pracodawcami, a także chałupnicy. Pracownicy cywilnoprawni nie mogą więc wyłonić reprezentacji, by negocjować warunki zatrudnienia, płac czy zwolnień.

Forum Związków Zawodowych skierowało do Komisji Trójstronnej postulat umożliwienia tworzenia związków i przystępowania do nich przez osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych.

– Mamy do czynienia z rosnącą tendencją zatrudniania dużych grup pracowników na umowy cywilnoprawne. Chociaż pracują oni często jak osoby na etatach, nie mają prawa zrzeszania się w organizacjach związkowych – mówi Tadeusz Chwałka, przewodniczący FZZ.

Obecnie toczy się dyskusja o tzw. reprezentatywności organizacji związkowych. Partnerzy społeczni chcą, by tylko silne organizacje miały głos.

– Niech wszyscy pracownicy, i ci na umowach o pracę, i ci na zleceniach, decydują, komu zaufają i kto będzie ich reprezentował w rozmowach z pracodawcą – podkreśla Stanisław Szwed, poseł PiS.

Dlaczego związek

Zdania pracodawców o rozszerzeniu praw związkowych są podzielone.

Pracodawcy RP nie widzą wielkiego zagrożenia w przyznaniu praw zrzeszania się innym osobom niż pracownicy. – Prawo koalicji związkowej mogłoby być przyznane świadczącym pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, a nawet samozatrudnionym. Trzeba je jednak ograniczyć do osób, które są podległe względem zatrudniającego organizacyjnie i finansowo – uważa Monika Gładoch, ekspert Pracodawców RP.

Sceptycznie do propozycji odnosi się Business Centre Club. – Nie zawsze interesy osób na umowach o pracę są spójne i można je pogodzić. Pokazał to konflikt między pielęgniarkami etatowymi a tymi na kontraktach. Może się okazać, że będzie tylko więcej bałaganu – mówi Zbigniew Żurek, wiceprezes BCC. Jego zdaniem, jeśli pracownicy na zleceniach zechcą, to mają wiele innych form zrzeszania się i niekoniecznie musi to być związek zawodowy.

Więcej uprawnień

Związkowcy chcą, by wraz z możliwością zrzeszania się pracownicy cywilnoprawni zyskali część uprawnień zastrzeżonych dla etatowców.

– Na przykład lider związku zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych powinien mieć ochronę przed rozwiązaniem umowy. Może jakimś zabezpieczeniem byłoby odszkodowanie wypłacane za zerwanie z nim kontraktu – proponuje Marcin Zieleniecki z NSZZ „Solidarność".

Projekt zmian kodeksu pracy autorstwa Komisji Kodyfikacyjnej przewiduje uprawnienia quasi-pracownicze dla osób zatrudnionych na podstawie umów o dzieło czy zlecenia. Miałyby one m.in. mieć prawo kierowania roszczeń do sądów pracy czy skarg do PIP.