PRAWA AUTORSKIE: Co można umieścić na stronie internetowej

Niezależnie od tego czy strona internetowa będzie jedynie wizytówką przedsiębiorcy czy rozbudowanym serwisem przeznaczonym do prowadzenia za pośrednictwem Internetu działalności gospodarczej, zawsze pojawi się  kwestia adre-su internetowego i zawartości strony.

Wybierz i zarejestruj nazwę domeny

Przedsiębiorca zakładający stronę internetową musi przede wszystkim zapewnić sobie możliwość korzystania z  adresu internetowego >patrz ramka.

Odbywa się to przez zawarcie umowy z tzw. rejestratorem, tj. podmiotem zarządzającym i administrującym domeną ogólną, pierwszego stopnia i ewentualnie dalszymi domenami ogólnymi kolejnego stopnia.

Trzeba pamiętać, że przedmiotem takiej umowy nie jest nabycie domeny jako takiej czy też nieograniczonych w czasie praw do korzystania z domeny, ale świadczenie przez rejestratora usług w przedmiocie rejestracji i utrzymania wybranej przez przedsiębiorcę indywidualnej nazwy w administrowanej przez rejestratora domenie (ewentualnie domenach).

Oznacza to, że korzystanie przez przedsiębiorcę z utworzonego adresu internetowego odbywa się na podstawie takiej właśnie umowy, na szczegółowych warunkach w niej przewidzianych i przez okres, na jaki została ona zawarta.

Szczególnie ważne dla przedsiębiorcy będą zatem postanowienia umowy dotyczące sposobów jej rozwiązania. Ponadto należy zwrócić uwagę, czy umowa reguluje dopuszczalność i zasady przeniesienia przez przedsiębiorcę praw i obowiązków z niej wynikających na osobę trzecią. Będzie to miało znaczenie w przyszłości dla ewentualnej transakcji zbycia strony internetowej jako całości.

W przypadku krajowej domeny „.pl”, także w powiązaniu z określonymi domenami funkcjonalnymi, np. „com.pl”, lub regionalnymi, np. „warszawa.pl”, takim rejestratorem jest jednostka badawczo-rozwojowa pod nazwą Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa (NASK) z siedzibą w Warszawie.

Świadczenie usług przez NASK odbywa się na warunkach określonych w „Regulaminie nazw domeny.PL” z 18 grudnia 2006, dostępnym na stronie internetowej NASK.

Zgodnie z tym dokumentem umowa z NASK zawierana jest na czas nieokreślony, a przeniesienie przez przedsiębiorcę całości przysługujących mu praw i obciążających go obowiązków wynikających z umowy jest możliwe w trybie tzw. zmiany abonenta.

Utwory pod nadzorem

Strona internetowa składa się z wielu komponentów, którymi mogą być produkty informatyczne, bazy danych, poszczególne treści widoczne dla internauty, w tym tekst, grafika, zdjęcia, dźwięk, filmy, a także layout, tj. charakterystyczny stały układ kompozycyjny strony internetowej.

Zdarza się, że wszystkie takie składniki tworzone są na etapie powstawania nowej strony, czasami wykorzystywane są również już istniejące komponenty. W każdym przypadku należy określić charakter takich elementów.

Jeżeli stanowią one przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, co w praktyce będzie miało miejsce najczęściej, wówczas należy kwalifikować je jako utwory w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (DzU z 1994 r. nr 24, poz. 83 ze zm.).

Utworami będą również kompozycje różnych elementów stanowiące całość i mające wskazane powyżej cechy. Warto zaznaczyć, że wskazanej ocenie powinny zostać poddane również programy komputerowe.

Utwory w rozumieniu prawa autorskiego korzystają z ochrony przewidzianej przez to prawo, a ich wykorzystanie jako części strony internetowej wymaga uzyskania w tym zakresie autorskich praw majątkowych do utworów albo prawa do korzystania z nich na podstawie licencji. Taki wymóg nie pojawi się jedynie w ściśle określonych w prawie autorskim przypadkach tzw. dozwolonego użytku oraz w sytuacji gdy prawa autorskie do danego utworu wygasły z uwagi na upływ określonego w przepisach czasu.

Przedsiębiorca nabędzie autorskie prawa majątkowe do utworu, jeżeli jest osobą fizyczną i sam stworzył ten utwór. Nabycie praw nastąpi również w sytuacji, gdy utwór stworzył pracownik tego przedsiębiorcy w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, z zastrzeżeniem że nabycie następuje z chwilą przyjęcia utworu oraz w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.

Kwestia nabycia tzw. utworu pracowniczego może zostać jednak odmiennie uregulowana w umowie o pracę, ponadto pewne odstępstwa przewidują dalsze przepisy ustawy.

Poza tymi przypadkami najczęściej występującym w praktyce sposobem nabycia autorskich praw majątkowych jest zawarcie  odpowiedniej umowy. Szczegółowe regulacje dotyczące umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych zawiera ustawa  o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Taka umowa powinna zostać zawarta z zachowaniem formy pisemnej, w przeciwnym razie będzie nieważna. Nabywca autorskich praw majątkowych może przenieść je na inne osoby, chyba że w umowie ze zbywcą strony postanowiły inaczej.

A może licencja

Inny charakter ma umowa licencyjna, na podstawie której przedsiębiorca uzyska jedynie uprawnienie do korzystania z utworu. W odróżnieniu od umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych umowa licencyjna dla swojej ważności nie wymaga zachowania formy pisemnej, chyba że jest to umowa licencyjna wyłączna, tj. taka, w której zastrzeżono wyłączność korzystania z utworu w określony sposób.

Nabywane uprawnienie zawsze będzie ograniczone w czasie, przy czym umowa licencyjna może zostać zawarta zarówno na czas określony, jak i nieokreślony. Szczegółowe regulacje dotyczące umowy licencyjnej zawarte zostały w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Szczególnie istotna wydaje się zasada, w myśl której licencjobiorca nie może upoważnić innej osoby do korzystania z utworu w zakresie uzyskanej licencji, jeżeli takiej możliwości nie przewiduje umowa.

Podstawa, na jakiej przedsiębiorca korzysta z utworów będących komponentami strony internetowej, rzutuje na dopuszczalność i kształt transakcji zbycia w przyszłości strony internetowej jako całości.

Korzystając z wytworów cudzej twórczości, trzeba pamiętać o ochronie przysługujących twórcy niezbywalnych autorskich praw osobistych. Twórca ma prawo m.in. do oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo oraz do nienaruszalności treści i formy utworu. Treść tego ostatniego prawa jest jednak w pewnych sytuacjach modyfikowana przez dalsze przepisy ustawy.

Muzyka, filmy i zbiór danych

W przypadku wykorzystywania muzyki i filmów uregulowania wymaga także kwestia praw pokrewnych, tj. praw do artystycznych wykonań oraz praw do fonogramów i wideogramów.

Niekiedy komponentem stro- ny jest baza danych bądź jej część. Jeżeli jest to zbiór danych lub jakichkolwiek innych materiałów i elementów

- zgromadzonych według określonej systematyki lub metody oraz

- indywidualnie dostępnych w jakikolwiek sposób, w tym środkami elektronicznymi, a ponadto

- wymagający istotnego, co do jakości lub ilości, nakładu inwestycyjnego w celu sporządzenia, weryfikacji lub prezentacji jego zawartości, wówczas taka baza objęta jest ochroną określoną w ustawie o ochronie baz danych (DzU z 2001 r. nr 128, poz. 1402 ze zm.).

W takiej sytuacji pobieranie i wtórne korzystanie z istotnej części bądź całości zawartości bazy wymaga zgody jej producenta.

W przypadku pojawienia się elementu obcego w związku z utworem, np. z uwagi na jego twórcę lub miejsce pierwszej publikacji, konieczne może okazać się odniesienie do właściwych regulacji prawnych o charakterze międzynarodowym. Analogiczną uwagę można uczynić w stosunku do ochrony baz danych.

Obowiązki informacyjne

W zależności jaki przedsiębiorca prowadzi stronę internetową i do jakiego celu jest ona przeznaczona, w pewnych sytuacjach przepisy ustalają obowiązek zamieszczenia na stronie określonych treści.

W przypadku gdy za pośrednictwem strony internetowej będą zawierane umowy, zastosowanie znajdzie  art. 661 kodeksu cywilnego, określający obowiązki informacyjne przedsiębiorcy, który składa ofertę w postaci elektronicznej bądź zaprasza w ten sposób drugą stronę do rozpoczęcia negocjacji, składania ofert albo do zawarcia umowy w inny niż elektroniczny sposób.