- znajduje się w wykazie uzbrojenia,
- wysyłany jest do kraju objętego restrykcjami,
- podejrzewamy, że może zostać wykorzystany do celów wojskowych.[/ramka]
[ramka][b]Towary strategiczne[/b]
Lista towarów strategicznych, jaka jest ujęta w załączniku do unijnego rozporządzenia, podzielona jest na dziesięć kategorii i obejmuje:
- 0 – materiały, instalacje i urządzenia jądrowe,
- 1 – materiały, substancje chemiczne, mikroorganizmy i toksyny,
- 2 – przetwarzanie materiałów,
- 3 – elektronikę,
- 4 – komputery,
- 5 – telekomunikację i ochronę informacji,
- 6 – czujniki i lasery,
- 7 – nawigację i awionikę,
- 8 – urządzenia okrętowe,
- 9 – kosmonautykę, aeronautykę, napęd.[/ramka]
[ramka][b]Kto może skontrolować[/b]
Przykładowe urzędy celne znajdujące się na liście uprawnionych do kontroli towarów strategicznych:
- Urząd Celny w Białej Podlaskiej
- Urząd Celny w Zamościu
- Urząd Celny w Lublinie
- Urząd Celny w Białymstoku
- Urząd Celny w Łomży
- Urząd Celny w Suwałkach
- Urząd Celny w Gdyni
- Urząd Celny w Gdańsku
- Urząd Celny w Słupsku
- Urząd Celny w Katowicach
- Urząd Celny w Rybniku
- Urząd Celny w Częstochowie
- Urząd Celny w Bielsku-Białej
- Urząd Celny w Kielcach
- Urząd Celny w Krakowie
- Urząd Celny w Nowym Targu
- Urząd Celny w Nowym Sączu
- Urząd Celny w Łodzi
- Urząd Celny w Piotrkowie Trybunalskim
- Urząd Celny w Olsztynie
- Urząd Celny w Elblągu
- Urząd Celny w Opolu
- Urząd Celny w Poznaniu
- Urząd Celny w Pile
- Urząd Celny w Lesznie
- Urząd Celny w Kaliszu
- Urząd Celny w Przemyślu
- Urząd Celny w Rzeszowie
- Urząd Celny w Krośnie
- Urząd Celny w Zielonej Górze
- Urząd Celny w Gorzowie Wielkopolskim
- Urząd Celny w Szczecinie
- Urząd Celny w Koszalinie
- Urząd Celny w Bydgoszczy
- Urząd Celny w Toruniu
- Urząd Celny w Warszawie
- Urząd Celny w Radomiu
- Urząd Celny w Pruszkowie
- Urząd Celny w Siedlcach
- Urząd Celny w Ciechanowie
- Urząd Celny we Wrocławiu
- Urząd Celny w Legnicy
- Urząd Celny w Wałbrzychu[/ramka]
[b]CO MUSI ZAWIERAĆ WNIOSEK O WYDANIE ZEZWOLENIA[/b]
[b]Zgodnie z ustawą o obrocie z zagranicą obrót towarami podwójnego zastosowania może być dokonywany wyłącznie na podstawie zezwolenia na eksport, na wykonywanie usług pośrednictwa, a także na świadczenie pomocy technicznej i w zakresie określonym w tym zezwoleniu[/b]
Taki dokument wydawany jest na wniosek przedsiębiorcy, który powinien zawierać m.in.:
- oznaczenie osoby fizycznej lub prawnej, określenie jej siedziby i adresu,
- numer w rejestrze przedsiębiorców,
- określenie rodzaju i zakresu wykonywanej przez osobę fizyczną lub osobę prawną działalności gospodarczej,
- oznaczenie eksportera lub importera, określenie ich siedziby i adresu,
- oznaczenie producenta i końcowego użytkownika, określenie ich siedziby i adresu,
- określenie towarów o znaczeniu strategicznym, usług pośrednictwa lub pomocy technicznej, które będą przedmiotem obrotu z zagranicą, ich opis, określenie ich wartości i ilości,
- informację o sposobie wykorzystania towarów o znaczeniu strategicznym (podwójnego zastosowania) przez końcowego użytkownika,
- określenie kraju końcowego przeznaczenia,
- oświadczenie, że osoba fizyczna lub prawna podejmie niezbędne działania, aby towary, o których mowa we wniosku, dotarły do końcowego użytkownika, i poinformuje zagranicznego importera, że zmiana sposobu wykorzystania lub końcowego użytkownika wymaga uprzedniej zgody polskiego organu kontroli obrotu (Ministerstwa Gospodarki).
Do wniosku należy dołączyć załączniki. Przykładowo będzie to umowa handlowa dotycząca obrotu danym towarem oraz certyfikat importowy lub oświadczenie końcowego użytkownika w przypadku eksportu.
Za wydanie zezwolenia nie pobiera się opłat. Może ono zostać udzielone na okres nie dłuższy niż jeden rok. Resortem odpowiedzialnym za kontrolę eksportu i wydawanie zezwoleń jest Ministerstwo Gospodarki.
[srodtytul]Tylko z ISO 9000[/srodtytul]
Z wnioskiem może wystąpić jedynie ta firma, która ma utworzony wewnętrzny system kontroli (musi być certyfikowany zgodnie z wymaganiami międzynarodowych norm serii ISO 9000). To dzięki temu systemowi musi kontrolować, a w szczególności przed złożeniem wniosku upewnić się, czy:
- końcowy użytkownik ma zamiar wykorzystać uzbrojenie do łamania lub tłumienia praw człowieka i podstawowych swobód,
- dostawa uzbrojenia będzie stanowić zagrożenie dla pokoju lub w inny sposób przyczyni się do zakłócenia stabilizacji w regionie,
- kraj końcowego przeznaczenia popiera, ułatwia lub zachęca do terroryzmu lub przestępczości międzynarodowej,
- uzbrojenie może być użyte w innym celu niż do zaspokojenia uzasadnionych potrzeb obrony i bezpieczeństwa państwa odbiorcy.
Jeżeli przedsiębiorca nie jest w stanie samodzielnie określić, czy nie występują takie okoliczności, może się zwrócić do Ministerstwa Gospodarki o wydanie wiążących wyjaśnień w tej sprawie. Jeżeli natomiast firma nie posiada wdrożonego wewnętrznego systemu kontroli z wnioskiem w jej imieniu, może wystąpić podmiot posiadający taki system. Na stronach MG znajduje się wykaz takich przedsiębiorstw. Dokonując obrotu towarami o znaczeniu strategicznym, należy również prowadzić ewidencję takiego obrotu i co najmniej raz na sześć miesięcy przekazywać informację o jego realizacji.
[srodtytul]Dostawy wewnątrzwspólnotowe[/srodtytul]
Zasady regulacji obrotu dotyczą w szczególności eksportu. Jak w takim razie wygląda sytuacja przy wewnątrzwspólnotowych dostawach. W tej sytuacji należy rozdzielić sprzęt wojskowy i uzbrojenie od produktów podwójnego zastosowania. O ile uzbrojenie (jeśli figuruje na listach kontrolnych) wymaga zezwolenia również w obrocie wewnątrzunijnym, o tyle dostawa towarów dual-use takiego zezwolenia nie wymaga.
Transakcje wewnątrzunijne związane z towarami i technologiami podwójnego zastosowania podlegają jedynie obowiązkowi ewidencjonowania, a same towary muszą być oznaczone jako wymagające zezwolenia w przypadku ich eksportu do krajów trzecich. Wyjątkiem od tego są towary wymienione w załączniku czwartym do rozporządzenia 1334/2000 (np. materiały pochłaniające fale elektromagnetyczne, zestawy zapłonowe do detonatorów, silniki rakietowe na paliwo ciekłe). Na dostawy tych produktów nawet do któregoś z państw członkowskich UE wymagane jest zezwolenie.
Natomiast w przypadku tranzytu przez Polskę zagranicznego towaru podwójnego zastosowania wymagane jest pozwolenie wydane przez naczelnika granicznego urzędu celnego. Ponadto należy pamiętać, że eksport, import lub tranzyt takich towarów mogą się odbywać wyłącznie w wyznaczonych urzędach celnych.
[srodtytul]Co grozi za łamanie prawa[/srodtytul]
Zachowanie ostrożności przy określaniu, czy towar znajduje się w odpowiednich wykazach lub nie trafi do państwa objętego zakazem lub ograniczeniem eksportu, jest niezwykle istotne. Naruszenie reguł wiąże się bowiem z poważnymi sankcjami. Przedsiębiorca, który dokonuje obrotu bez wymaganego zezwolenia lub narusza jego warunki (nawet działając nieumyślnie), podlega karze pozbawienia wolności od roku do dziesięciu lat.
Ponadto w przypadku osoby prawnej dokonywanie obrotu bez ważnego zezwolenia grozi karą w wysokości do 200 tys. zł. Jeżeli jest to obrót niezgodny z warunkami uzyskanego zezwolenia, kara może stanowić do 100 tys. zł.
Natomiast na przedsiębiorcę, który dokonuje importu towarów podwójnego zastosowania bez zgłoszenia zamiaru dokonania takiego importu (gdy jest to wymagane), organ kontroli importu może nałożyć karę w wysokości do 100 tys. zł.
Warto jeszcze podkreślić, że nadzorowi w przypadku produktów podwójnego zastosowania podlegają nie tylko obrót nimi, lecz także technologia i informacje przekazywane na zewnątrz, a dotyczące tego wyrobu.
[ramka][b]Dokąd nie wyślemy[/b]
Towarów podwójnego zastosowania, czyli tych, które nawet potencjalnie mogą zostać wykorzystane do produkcji broni oraz samego uzbrojenia, nie można wysyłać do krajów,
które objęte są zakazem takiego eksportu. Ich listę zawiera załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów. W tej chwili znajdują się na niej takie państwa, jak:
- Irak
- Iran
- Demokratyczna Republika Konga
- Korea Północna
- Liban
- Liberia
- Myanmar (d. Birma)
- Rwanda
- Sierra Leone
- Somalia
- Sudan
- Uzbekistan
- Wybrzeże Kości Słoniowej
- Zimbabwe
W stosunku do wszystkich krajów obowiązuje zakaz eksportu, jeżeli produkty mogłyby trafić do członków organizacji al Kaida, talibów oraz innych związanych z tymi osobami i organizacjami. Ponadto w stosunku do wszystkich wymienionych wyżej państw obowiązują pewne wytyczne. Mogą one nieco liberalizować ogólnie nałożony zakaz eksportu i zezwalać na dokonywanie dostaw, np. na rzecz organizacji międzynarodowych, rządów tych państw, żołnierzy przebywających na misjach pokojowych lub stabilizacyjnych.
W przypadku Chińskiej Republiki Ludowej (dotyczy również Tajwanu), Kuby i Syrii obowiązuje ograniczenie eksportu towarów o znaczeniu strategicznym. Zgodę na ich wywóz może podjąć jedynie Rada Ministrów.[/ramka]
[ramka][b]Gdzie szukać przepisów[/b]
Najważniejsze akty prawne związane z regulacją eksportu:
- rozporządzenie Rady (WE) nr 1334/2000 z 22 czerwca 2000 r. ustanawiające wspólnotowy system kontroli eksportu towarów i technologii podwójnego zastosowania (DzUrz UE nr L 159 z 30 czerwca 2000 r. ze zm.),
- rozporządzenie Rady (WE) nr 428/2009 z 5 maja 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania (DzUrz UE nr L 134 z 29 maja 2009 r.).
Wejdzie ono w życie 27 sierpnia br., zastępując rozporządzenie 1334/2000,
- [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=175330]ustawa z 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (tekst jedn. DzU z 2004 r. nr 229, poz. 2350 ze zm.)[/link],
- [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=283514A7EE93B3817ACB228DEBB373ED?id=244929]rozporządzenie ministra gospodarki z 13 listopada 2008 r. w sprawie wykazu uzbrojenia (DzU z 2008 r. nr 214, poz. 1350)[/link],
- [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=99C672978E8F8A8E8657846CA029332A?id=175826]rozporządzenie Rady Ministrów z 23 listopada 2004 r. w sprawie wprowadzenia zakazu i ograniczenia obrotu towarami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa (DzU z 2004 r. nr 255, poz. 1557 ze zm.)[/link],
- [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=53E4A4C9849677B4CDB9CDCAA17B4685?id=175334]rozporządzenie ministra gospodarki z 1 października 2004 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji obrotu towarami o znaczeniu strategicznym (DzU z 2004 r. nr 231, poz. 2319)[/link],
- [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=173113]rozporządzenie ministra finansów z 15 kwietnia 2004 r. w sprawie urzędów celnych, w których mogą być dokonywane eksport, import lub tranzyt towarów o znaczeniu strategicznym (DzU z 2004 r. nr 82, poz. 749 ze zm.)[/link].[/ramka]
[/ramka]