Kiedy księga handlowa a kiedy księga przychodów i rozchodów

O ponad 350 tys. zł zmniejszył się limit przychodów, którego osiągnięcie powoduje obowiązek prowadzenia ksiąg handlowych. To zła wiadomość dla tych, którzy nie lubią rachunkowości i wolą zdecydowanie prostszą w obsłudze księgę przychodów i rozchodów.

Kolejna niemiła niespodzianka czeka przedsiębiorców, którzy obliczą limit tylko na podstawie ustawy o rachunkowości. Decydujące są bowiem zasady z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej ustawa o PIT), co oznacza, że trzeba do niego wliczyć wszystkie podatkowe przychody.

Limit sporo się zmniejszył

W 2013 r. za pomocą księgi przychodów i rozchodów będą mogły rozliczać się osoby fizyczne, spółki cywilne i spółki jawne (w których wspólnikami są tylko osoby fizyczne), spółki partnerskie oraz spółdzielnie socjalne, których przychody w 2012 r. są mniejsze niż 4 936 560 zł (równowartość 1 200 000 euro).

Pozostali będą musieli założyć księgi rachunkowe.

Jakie przychody uwzględniamy przy obliczaniu tego limitu? Ustawa o rachunkowości mówi o przychodach netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych (art. 2 ust. 1 pkt 2).

Inny sposób obliczania limitu wynika jednak z ustawy o PIT. Art. 24a ust. 4 nakazuje uwzględniać przychody w rozumieniu art. 14. Ten z kolei wymienia nie tylko należności z podstawowej sprzedaży, ale też szereg innych.

Są to m.in. przychody z odpłatnego zbycia składników majątku, niektóre dotacje, subwencje, dopłaty, różnice kursowe, kary umowne, odsetki od środków na firmowych rachunkach bankowych. Uwzględnić musimy również wartość niektórych umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, czynsz z najmu i dzierżawy firmowego majątku (np. lokali), wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń, odszkodowania za szkody związane z firmowym majątkiem.

Urzędy skarbowe nie mają wątpliwości – przedsiębiorcy powinni się kierować ustawą o PIT i przy liczeniu limitu sumować wszystkie podatkowe przychody.

Przykład:

Pan Kowalski prowadzi działalność handlowo- -usługową. Jego roczne obroty wynoszą około 1 mln zł. Zdarzenia gospodarcze ewidencjonuje więc w podatkowej księdze przychodów i rozchodów.

Pod koniec roku sprzedał jednak firmową nieruchomość za 5 mln zł. Powoduje to, że w przyszłym roku musi wejść na pełną księgowość.

Można przesunąć transakcje

Co ma zrobić firma, która nie chce prowadzić ksiąg rachunkowych? Zsumować tegoroczne przychody i zastanowić się, ile ich jeszcze uzyska do końca grudnia (np. sprawdzić, czy nie przedawniają się jakieś zobowiązania i czy z tego powodu nie powstaje przychód).

Jeśli wyjdzie za dużo, część operacji można przesunąć na przyszły rok.

Przypomnijmy, że przychód co do zasady powstaje w momencie wydania rzeczy albo wykonania usługi, nie później jednak niż w dniu wystawienia faktury albo uregulowania należności. Czasem więc wystarczy sprzedać towar w styczniu, a nie w grudniu. Można też przesunąć dzień zatwierdzenia przez kontrahenta wykonanych usług.

Warto też pamiętać, że niektóre przychody wykazujemy dopiero w momencie zapłaty. Są to kary umowne, odszkodowania, odsetki. Można więc zaproponować klientowi, aby przelał je o kilka dni później.

Pamiętajmy jednak, że księgi rachunkowe muszą założyć (bez względu na wysokość przychodów) spółki komandytowe i komandytowo-akcyjne, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne.

Aneta Klimaszewska główna księgowa w kancelarii Wierzbowski Eversheds