Rachunkowość: kto może skorzystać z uproszczeń

Choć nowelizacja ustawy o rachunkowości (dalej: uor) miała miejsce w roku 2015, nie wszystkie jednostki dostrzegły płynące z niej korzyści w pierwszym roku jej obowiązywania. Jednak zacznijmy od początku.

WARUNKI

Jednostkami małymi mogą być jednostki, które zostały wymienione w art. 3 ust. 1c uor, jednak tylko w przypadku spełnienia określonych warunków uzależnionych od formy prowadzenia działalności.

Spółki handlowe (spółki osobowe i kapitałowe, również w organizacji), spółki cywilne osób prawnych, inne osoby prawne oraz oddziały przedsiębiorców zagranicznych a także osoby fizyczne, spółki cywilne i jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie prowadzące obowiązkowo księgi rachunkowe mają prawo uzyskać status jednostki małej, jeżeli w roku obrotowym, za który sporządzają sprawozdanie finansowe, oraz w roku poprzedzającym ten rok obrotowy, nie przekroczyły co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:

a) 17 000 000 zł – w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,

b) 34 000 000 zł – w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,

c) 50 osób – w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.

Za jednostkę małą mogą być uznane również wyżej wymienione podmioty, które w roku obrotowym, za który sporządzają sprawozdanie finansowe, albo w roku poprzedzającym ten rok obrotowy przekroczyły ww. dwie wielkości pod warunkiem, że w roku ubiegłym sporządziły sprawozdania finansowe z zastosowaniem uproszczeń przewidzianych dla jednostek małych.

Dla jednostek rozpoczynających działalność albo prowadzenie ksiąg rachunkowych w sposób określony przez uor, powyższe warunki obowiązują w roku obrotowym, w którym jednostki te rozpoczęły działalność albo prowadzenie ksiąg rachunkowych w sposób określony ustawą.

Drugim warunkiem koniecznym dla małych jednostek jest podjęcie decyzji przez organ zatwierdzający w sprawie sporządzania sprawozdania finansowego z zastosowaniem rozwiązań przewidzianych dla tych podmiotów.

Z kolei osoby fizyczne, spółki cywilne i jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, które prowadzą dobrowolnie księgi rachunkowe, muszą spełnić tylko jeden warunek – organ zatwierdzający musi podjąć decyzję w sprawie sporządzania sprawozdania finansowego z zastosowaniem uproszczeń dopuszczonych dla małych jednostek.

Uwaga! Jednostkami małymi – bez względu na spełnienie opisanych wcześniej warunków – nie mogą być podmioty określone w art. 3 ust. 1e uor, w tym m.in. fundusze inwestycyjne, fundusze emerytalne i emitenci papierów wartościowych.

KORZYŚCI

W odniesieniu do jednostek małych uor określa uproszczenia, które mogą, ale nie muszą być przez te jednostki stosowane. Możliwości te są następujące:

1. kwalifikacja umów leasingu zgodnie z przepisami podatkowymi,

2. niestosowanie przepisów wynikających z rozporządzenia ministra finansów w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych,

3. odstąpienie od ustalania aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego,

4. sporządzanie uproszczonej wersji sprawozdania finansowego zgodnie z załącznikiem nr 5 do uor,

5. dla jednostek objętych obowiązkiem sporządzania sprawozdania z działalności, ograniczenie zakresu informacji objętych tym sprawozdaniem lub nawet brak obowiązku jego sporządzenia.

Pierwsze trzy wymienione ułatwienia, które znajdują zastosowanie w ciągu całego roku, dotyczą wszystkich jednostek spełniających wymagania odnośnie do wartości przychodów ze sprzedaży, sumy bilansowej oraz zatrudnienia. Warto przyjrzeć się zatem bliżej sprawozdaniu finansowemu oraz sprawozdaniu z działalności w wersji przewidzianej dla jednostek małych, gdyż ma to szczególne znaczenie w zbliżającym się okresie natężenia prac związanych z zamknięciem roku obrotowego.

UPROSZCZENIA W SPRAWOZDANIACH

Zgodnie z załącznikiem nr 5 do uor, sprawozdanie finansowe jednostki małej korzystającej z uproszczeń składa się z:

a) wprowadzenia do sprawozdania finansowego, którego zakres jest nieco krótszy niż dla pozostałych jednostek, ale jego charakter jest taki sam; zawiera ono sześć pozycji, m.in. omówienie przyjętych zasad (polityki) rachunkowości,

b) uproszczonego bilansu, zawierającego wybrane pozycje aktywów i pasywów (istotną rolę odgrywają zawarte w bilansie sformułowania „w tym", sprawiające, że suma pozycji wyodrębnianych jest mniejsza niż wielkość pozycji sprawozdawczej, do której dane uszczegółowienie się odnosi; w uproszczonym bilansie jednostki małej nie wyodrębniono pozycji wynikających z transakcji z jednostkami powiązanymi),

c) uproszczonego rachunku zysków i strat (wariant kalkulacyjny i wariant porównawczy), zawierającego mniej pozycji niż w załączniku nr 1 do uor przewidzianym dla pozostałych jednostek (przychody podstawowej działalności operacyjnej w obu wariantach nie są dzielone na przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów – wykazuje się je łącznie w jednej pozycji; dodatkowo, w pozostałej działalności operacyjnej, przychody i koszty prezentuje się łącznie, wyodrębniając jedynie aktualizację wartości aktywów niefinansowych),