Wymiar szacunkowy podstawy opodatkowania, mimo że powinien być jak najbardziej zbliżony do rzeczywistego, w praktyce często ma charakter represyjny. Podatnicy powinni zatem wiedzieć, jakie warunki muszą spełniać księgi, by mogły zostać uznane za rzetelne i niewadliwe, oraz jak bronić się przed ich odrzuceniem przez organy podatkowe.
[srodtytul]Błąd co do prawa[/srodtytul]
Mając na uwadze skomplikowanie prawa podatkowego oraz wątpliwości interpretacyjne, jakie mogą pojawić się przy jego stosowaniu przez podatników, warto się zastanowić, czy w sytuacji gdy przedsiębiorca wprowadza do ksiąg rachunkowych zapisy zdarzeń, które rzeczywiście miały miejsce, ale dokonuje ich błędnej kwalifikacji (np. zaliczając lub nie zaliczając określonych wydatków do kosztów uzyskania przychodów) lub w ogóle nie wprowadza do ksiąg rachunkowych zapisu pewnych zdarzeń, uznając np., że są one wyłączone z opodatkowania, takie działania należy kwalifikować jako nierzetelne prowadzenie ksiąg.
Aby organy podatkowe mogły uznać księgi za nierzetelne, powinny wykazać, że zapisy w nich nie odpowiadają rzeczywistości. Tymczasem w podanych przykładach zapisy w księgach były zgodne ze stanem rzeczywistym. Kwoty wydatków np. zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów zostały bowiem faktycznie poniesione przez podatnika.
Podatnik nie działał zatem w celu ukrycia osiągniętego przychodu czy też faktu poniesienia wydatku. Niewłaściwa była natomiast kwalifikacja podatkowa poniesionych wydatków.
Przyjęcie przez fiskusa, że błędna kwalifikacja podatkowa zdarzeń gospodarczych w księgach, będąca następstwem nieprawidłowej interpretacji przepisów prawa podatkowego, przesądza o nierzetelności tych ksiąg, zakłada nieomylność podatników w stosowaniu przepisów prawa podatkowego oraz przenosi na nich odpowiedzialność za błędy popełnione w zakresie prowadzenia ksiąg, wynikające z niejasności przepisów prawa.
