Marek Domagalski: Formalizm nie może blokować dostępu do sądów

Po drugie, sędzia ów zwrócił pozew z powodu braku uwierzytelnienia kopii załączników do pozwu – różnych wydruków bankowych. Zamiast oryginału można bowiem złożyć odpis, ale jego zgodność z oryginałem musi być poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika będącego adwokatem, radcą. Ktoś powie: cóż prostszego, by prawnik poświadczył. By jednak mógł to zrobić, musi widzieć te dokumenty. A jak wskazywała pełnomocniczka, na wstępnym etapie postępowania nie mogła domagać się jeszcze przedstawienia dokumentów w oryginale lub uwierzytelnionej kopii.

Prawnicy, którzy na co dzień obserwują sądy i sędziów, różnie tłumaczą taki formalistyczny rygoryzm zdarzający się sędziom: że to rodzaj odreagowania na przeciążenie – co by jeszcze jakoś sędziego tłumaczyło – że to odpychanie od siebie trudniejszych spraw lub zwyczajne poprawianie statystyki.

Ja bym dodał, że może być to rodzaj ucieczki w formalizm, który nie wymaga głębszego uzasadniania stanowiska przez sędziego, tylko prostego wskazania podstawy prawnej (nie zawsze zresztą prawidłowego).

Jeśli jednak przepisy są niejednolicie stosowane, to kierunkowskazem dla sędziego powinny być wykładanie prawa prowadzące do rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy – bo od tego są sądy. Czy powódka wniesie 1000 czy 3000 zł opłaty od pozwu, finansom państwa jest to obojętne. Ucierpieć mogła natomiast powódka, mając zablokowany dostęp do sądu, niezależnie od tego, czy sprawę tę by wygrała czy przegrała.