Podczas rehabilitacji zawodowej pracownik ma prawo do zasiłku wyrównawczego

Zasiłek wyrównawczy przysługuje pracownikowi, który w wyniku zmniejszonej sprawności do pracy musiał poddać się rehabilitacji zawodowej, w związku z czym jego miesięczne wynagrodzenie uległo obniżeniu. Taką rehabilitację może odbywać w zakładowym lub międzyzakładowym ośrodku rehabilitacji zawodowej albo u pracodawcy – ale na wyodrębnionym stanowisku pracy dostosowanym do potrzeb adaptacji lub przyuczenia do określonych zadań.

- Jeden z naszych pracowników od 1 lutego br. odbywa rehabilitację zawodową na wyodrębnionym do tego celu stanowisku pracy. Po przesunięciu będzie otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 2800 zł. Przed rehabilitacją zarabiał do grudnia 2012 r. 3270 zł, a od stycznia br. 3770 zł. Jak mamy ustalić wysokość zasiłku wyrównawczego? – pyta czytelniczka.

Prawo do zasiłku wyrównawczego związane jest ze statusem pracownika. Zatem tylko osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę może liczyć na to świadczenie. Zleceniobiorcy, wykonawcy umowy o dzieło czy osoby bezrobotne nie uzyskają prawa do zasiłku wyrównawczego.

Rehabilitacji zawodowej może być poddany pracownik ze zmniejszoną sprawnością do pracy:

- zagrożony chorobą zawodową i wymagający przekwalifikowania,

- zatrudniony w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, jeżeli stan jego zdrowia wymaga zmiany rodzaju pracy,

- który wskutek wypadku lub dłuższej choroby utracił czasowo zdolność do pracy i wymaga adaptacji do pracy.

Wyrównanie różnicy

Zasiłek wyrównawczy to świadczenie pieniężne przysługujące pracownikom z ubezpieczenia chorobowego, jeżeli na czas rehabilitacji zawodowej pensja pracownika uległa obniżeniu. Tak stanowi art. 23 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn. DzU z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm., dalej ustawa zasiłkowa).

Gdy zatrudniony musiał poddać się rehabilitacji zawodowej w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, uprawnienie do zasiłku wyrównawczego wynika z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn. DzU z 2009 r. nr 167, poz. 1322 ze zm.; dalej ustawa wypadkowa) i przysługuje z ubezpieczenia wypadkowego.

Zasiłek wyrównawczy to rekompensata straty na zarobkach. Przy czym chodzi tu o porównanie pensji, do jakiej pracownik ma prawo w okresie rehabilitacji zawodowej, ze średnią zarobków z 12 miesięcy poprzedzających podjęcie rehabilitacji.

Brak uprawnień

Na prawo do zasiłku wyrównawczego nie ma co liczyć pracownik:

- uprawniony do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,

- za okresy niezdolności do pracy z powodu choroby, sprawowania opieki lub pobierania zasiłku macierzyńskiego, a także za dni usprawiedliwionych nieobecności w pracy z innych przyczyn, za które nie przysługuje wynagrodzenie,

- który w okresie rehabilitacji zawodowej osiąga zarobki równe albo wyższe od wcześniej pobieranych.

Ponadto prawo do tego świadczenia ustaje z dniem zakończenia rehabilitacji zawodowej i przesunięcia do innej pracy, nie później jednak niż po 24 miesiącach od dnia, w którym pracownik podjął rehabilitację.

Uprawnienia do świadczenia ustają również wtedy, gdy czasowa niezdolność do pracy w okresie rehabilitacji zawodowej trwała nieprzerwanie jeden miesiąc lub jeśli z uwagi na stan zdrowia rehabilitacja stała się niecelowa.

Należna kwota

Zasiłek wyrównawczy stanowi różnicę między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem, które pracownik pobierał w okresie 12 miesięcy przed powstaniem prawa do świadczenia, a miesięczną pensją, którą uzyskuje podczas pracy w nowych warunkach. Średnie miesięczne zarobki sprzed rehabilitacji ustala się na zasadach określonych dla podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

Jeżeli w czasie rehabilitacji pracownik przez część miesiąca był nieobecny w pracy z przyczyn usprawiedliwionych, to za ten miesiąc otrzyma zasiłek wyrównawczy w wysokości różnicy między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem zmniejszonym o 1/30 część za każdy dzień tej absencji, a pensją osiągniętą w tym miesiącu.

Przykład

Pan Jan od 1 października 2012 r. odbywa rehabilitację zawodową. W styczniu 2013 r. nie przepracował pełnego miesiąca w ramach tej rehabilitacji, ponieważ przez pięć dni opiekował się chorym 14-letnim synem i otrzymał z tego tytułu zasiłek opiekuńczy.

Przychód pracownika za 16 dni pracy w tym miesiącu wyniósł 2150 zł. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy przed podjęciem rehabilitacji wyniosło 2821,68 zł (pomniejszone o składki 13,71 proc.). Zatem zasiłek wyrównawczy za styczeń 2013 r. wyniósł 496,14 zł. Został obliczony w następujący sposób:

- przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracownika wynoszące 2821,68 zł pomniejszono o 1/30 część za każdy dzień nieobecności pana Jana w pracy z powodu sprawowania opieki, tj. o 470,30 zł (2821,68 zł : 30 = 94,06 zł; 94,06 zł x 5 dni sprawowanej opieki) i wyniosło 2351,38 zł (2821,68 zł – 470,30 zł),

- wynagrodzenie w ramach rehabilitacji zawodowej wyniosło 1855,24 zł [2150 zł – 294,76 zł (tj. 13,71 proc. z 2150 zł)],

- zasiłek wyrównawczy za styczeń 2013 r. wyniesie 496,14 zł (2351,38 zł – 1855,24 zł).

Ile wypłacić

Pracownik, o którego pyta czytelniczka, przed podjęciem od lutego br. rehabilitacji zawodowej uzyskiwał przychód od lutego do grudnia 2012 r. w wysokości 3270 zł, a za styczeń 2013 r. w wysokości 3770 zł brutto. Jego zarobki w czasie rehabilitacji za luty 2013 r. zostały określone na kwotę 2800 zł.

Aby obliczyć kwotę zasiłku wyrównawczego, należy kolejno:

1. ustalić przeciętne wynagrodzenie za ostatnie 12 miesięcy:

- od lutego do grudnia 2012 r.:

3270 zł – 448,32 zł (składki, tj. 13,71 proc.) = 2821,68 zł

2821,68 x 11 m-cy = 31 038,48 zł

- za styczeń 2013 r: