Tylko faktyczna zapłata zwrotu do rozliczenia

W styczniu 2017 r. spółka wystąpiła o interpretację przepisów o CIT w zakresie kosztów. Wyjaśniła, że w 2008 r. zarządca rozliczeń przekazywał jej środki pieniężne w formie zaliczek – zgodnie z uregulowaniami ustawy z 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej (dalej: ustawa o KDT). Zgodnie z tymi przepisami zaliczki podlegają rozliczeniu rocznemu w drodze korekty. Odrębną decyzją urzędu nadzorującego zobowiązana została jednak do zwrotu ustalonej nadwyżki na rzecz zarządcy.

Podatniczka podkreśliła, że zwrot z tytułu ujemnej wartości korekty kosztów osieroconych stanowi koszt w CIT. Jednak ona weszła w spór co do zasadności zwrotu. Ostatecznie jeszcze przed sądowym finałem w październiku 2014 r. spółka i zarządca zawarli porozumienie, w którym zobowiązała się do wypłaty na jego rzecz w latach 2014–2017 kwot tytułem zwrotu nadwyżki. Ich wysokość odniesiono do wartości korekty określonej w decyzji, która nadal była sporna. W porozumieniu zastrzeżono bowiem, że roszczenie zarządcy pozostaje sporne do momentu prawomocnego zakończenia sprawy.

Czytaj także: Koronawirus: nietypowe koszty w czasach epidemii

Spółka tłumaczyła, w porozumieniu przewidziano mechanizm rozliczeń umożliwiających realizację prawomocnego orzeczenia. Spór zakończył się wyrokiem oddalającym jej apelację, i należności z porozumienia stały się prawomocnie zasądzonymi.

Aktualne stały się też inne ustalenia, m.in. co do harmonogramu i terminów spłat. Spółka jednak nie wykluczyła, że w przyszłości pojawią się nie objęte porozumieniem inne spłaty od niej na rzecz zarządcy, których zasadność będzie wynikała z ustawy o KDT.

Zapytała czy spłaty dokonane, ustalone w harmonogramie oraz ewentualnie inne mogą stanowić dla niej koszty uzyskania przychodów w momencie faktycznego dokonania wypłaty?

Wbrew oczekiwaniom spółki fiskus odpowiedział, że spłaty dokonane, przyszłe na podstawie porozumienia oraz inne nim nie objęte, których zasadność będzie wynikała z ustawy o KDT spółka ma prawo rozpoznać jako koszt, ale w dniu ich poniesienia, tj. zaksięgowania w księgach rachunkowych. Przez sformułowanie „ujęcia w księgach rachunkowych" należy bowiem rozumieć dzień, w którym na podstawie dowodów księgowych zwrot środków na rzecz zarządcy na pokrycie kosztów osieroconych, zostanie zaewidencjonowany w księgach rachunkowych. W ocenie fiskusa nie można przyjąć, że spłaty te będą kosztem już w momencie faktycznego dokonania tych wypłat.

Spółka zaskarżyła interpretację i wygrała. Najpierw jej stanowisko potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

Racji fiskusowi nie przyznał też Naczelny Sąd Administracyjny. Przypomniał, że w orzecznictwie tylko dokonany zwrot środków na rzecz zarządcy stanowi koszt uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o CIT. Przepis ten nie pozwala zatem na zaliczenie do kosztów kwoty nie dokonanego jeszcze zwrotu. Gdy data ujęcia w księgach rachunkowych wspomnianego rodzaju kosztów, jest wcześniejsza od daty ich faktycznego poniesienia (dokonania zwrotu), za dzień poniesienia kosztu należy uznać datę wypłaty środków.

NSA nie miał wątpliwości, że część przepisów ustawy o KDT ma charakter przepisów szczególnych w stosunku do ustaw podatkowych.

Jego zdaniem dokonanie odpowiedniego zapisu w księgach rachunkowych wytwórcy nie świadczy o dokonaniu zwrotu środków jako czynności skończonej i nie stanowi podstawy do rozpoznania kosztów w dacie ujęcia tego zdarzenia gospodarczego w księgach, w przeciwieństwie do faktycznej zapłaty zwracanych środków wraz z odsetkami, dającej podstawę do rozpoznania tych kosztów.