Błąd przy potrąceniach może być kosztowny

[b]- Pracodawca potrącił pracownikowi za dużo z wynagrodzenia. Zamiast zostawić 75 proc., potrącił 70 proc. z tytułu nierozliczonej zaliczki pieniężnej. Co w takiej sytuacji?[/b] – pyta czytelnik.

Pracownik może dochodzić swoich roszczeń w postępowaniu pojednawczym lub sądzie pracy. Biorąc pod uwagę, że różnica w wysokości wynagrodzenia po dokonaniu potrąceń do wysokości wskazanej w pytaniu w stosunku do kodeksowej kwoty wynagrodzenia wolnej od potrąceń jest niewielka, warto spróbować rozwiązać sprawę polubownie.

[srodtytul]Kodeksowe ograniczenia[/srodtytul]

Wynagrodzenie pracownika podlega szczególnej ochronie prawnej. Dlatego też kwoty, które mogą zostać potrącone z wynagrodzenia pracownika bez jego zgody, zostały enumeratywnie wymienione w art. 87 § 1 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=B5E347C50E4D2860978BAD3D891C7A48?n=1&id=76037&wid=337521]kodeksu pracy[/link].

Są to: sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi oraz kary pieniężne. I musi być zachowana taka właśnie kolejność przy potrąceniach.

Potrącenia tych należności mogą być dokonywane w tylko określonych granicach. W razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych można dokonać potrącenia do wysokości trzech piątych wynagrodzenia, a w przypadku egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych – do wysokości połowy wynagrodzenia (art. 87 § 3 k.p.).

Potrącenia sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne oraz zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi nie mogą w sumie przekraczać połowy wynagrodzenia, a łącznie z potrąceniami na świadczenia alimentacyjne – trzech piątych wynagrodzenia.

Niezależnie od potrąceń wymienionych kwot dokonuje się potrąceń kar pieniężnych ponoszonych przez pracownika na rzecz pracodawcy (art. 87 § 4 k.p.).

Jeśli np. pracownik jest wynagradzany na poziomie minimalnym, to po potrąceniu połowy pensji jego płaca byłaby za niska, by umożliwić zaspokojenie podstawowych potrzeb samego pracownika (podwładnego) i jego rodziny. A prawna ochrona wynagrodzenia za pracę pozostałaby pustym frazesem.

[srodtytul]Kwota wolna [/srodtytul]

Dlatego też art. 87[sup]1[/sup] k.p. określa część wynagrodzenia (określoną w procentach), która jest wolna od potrąceń. W przypadku zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi jest to 75 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Ponieważ kwota minimalnego wynagrodzenia zmienia się co roku, co roku obowiązują też inne kwoty wolne. W 2010 r. minimalna płaca wynosi 1317 zł. Jest to kwota brutto, a obliczenia kwoty wynagrodzenia wolnej od potrąceń dokonuje się po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych (art. 87[sup]1[/sup] § 1 pkt 1 k.p.).

W związku z tym kwota wolna od potrąceń może różnić się między pracownikami w zależności od wysokości składek i zaliczek na podatek. I zostanie jeszcze proporcjonalnie zmniejszona do wymiaru czasu pracy w przypadku zatrudnionego na część etatu.

[srodtytul]Uwaga na wykroczenie[/srodtytul]

Dokonanie przez pracodawcę potrącenia większej kwoty niż dopuszczana przez prawo może być potraktowane jako wykroczenie.

Art. 282 § 1 pkt 1 k.p. stanowi, że pracodawca, który wbrew obowiązkowi nie wypłaca w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi, wysokość tego wynagrodzenia lub świadczenia bezpodstawnie obniża albo dokonuje bezpodstawnych potrąceń, podlega karze grzywny.

Z pytania wynika, że nie chodzi o kwestionowanie zasadności dokonywanych przez firmę potrąceń, ale o wysokość kwoty potrącenia. Zatem zachowanie pracodawcy może nie wypełniać znamion bezpodstawnego potrącenia.