Jak firmy przyznają premie i nagrody

Dla przykładu nagrody jubileuszowe są w istocie premiami, co potwierdził [b]Sąd Najwyższy w wyroku z 9 września 2004 r. (I PK 423/2003)[/b]. Podobnie jest z dodatkowym wynagrodzeniem rocznym, nazywanym powszechnie nagrodą roczną, które jest premią.

[srodtytul]Na zachętę[/srodtytul]

I premie, i nagrody to dobrowolne świadczenia ze stosunku pracy. Pracodawca może je zagwarantować w regulacjach firmowych, ale nie musi. Jeśli się zdecyduje na premie i sprecyzuje warunki ich nabywania np. w regulaminie wynagradzania, to musi je wypłacić każdemu pracownikowi, który sprosta wymaganiom. Słowem przy udzielaniu premii nie ma mowy o jakiejkolwiek uznaniowości szefa. Kryteria jej uzyskania muszą być przy tym czytelne i konkretne. Premia ma charakter roszczeniowy, co oznacza, że pracownik, który jej nie dostał, chociaż spełnił wszystkie warunki, może dochodzić jej przed sądem.

[wyimek]Jeśli chcesz uniknąć niepotrzebnych konfliktów z załogą, określ w przepisach zakładowych warunki przyznawania dodatkowych składników poborów, by każdy wiedział, czego może żądać.[/wyimek]

[srodtytul]W dowód uznania[/srodtytul]

Z kolei zgodnie z art. 150 kodeksu pracy pracodawca może dać nagrodę pracownikowi szczególnie przyczyniającemu się do sukcesów zakładu przez: wzorowe wypełnianie obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy, podnoszenie jej wydajności i jakości. I tyle przepisy o nagrodach, reszta – zarówno jej przyznanie, jak i wysokość – zależy od swobodnego uznania szefa. Tym różni się ona od premii. Wobec tego przepisy wewnątrzzakładowe albo milczą na temat nagród, albo ograniczają się do ogólnikowego stwierdzenia, jak: „Kierownik działu może udzielić, po konsultacji z wiceprezesem spółki, nagrody pracownikowi wyróżniającemu się lub wzorowo wykonującemu obowiązki”. Osoba zaskoczona tym, że nie dostała nagrody, nie ma szans na wygraną w sądzie.

[srodtytul]Dla nauczycieli i urzędników[/srodtytul]

Opisane reguły nie do końca sprawdzają się jednak u pracodawców ze sfery budżetowej. Tam niektórym pracownikom (nauczyciele) przysługują bowiem nagrody za specjalne osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze od ich szefów, organów prowadzących ich placówki, kuratorów, a nawet ministrów. Do podobnych wypłat mają również prawo urzędnicy państwowi.

Podmioty te mogą również tworzyć w ramach posiadanych środków fundusze premiowe.

[srodtytul]Jedne uwzględniamy, drugich nie[/srodtytul]

Jedną z cech różniących premie i nagrody jest to, że pierwsze wchodzą do podstawy wymiaru większości rodzajów wynagrodzeń, a drugie nie – jako elementy jednorazowe, uznaniowe i nieperiodyczne. Premie powiększają zatem pensję i ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, czasami wynagrodzenie normalne i dodatki za godziny nadliczbowe, płacę za przestój niezawiniony przez podwładnego i za dyżur, odprawy i odszkodowania itd. Na jakich zasadach – zależy od tego, jak zostały określone w przepisach płacowych: w stałej stawce miesięcznej czy jako składnik ruchomy. Inne reguły rządzą ustalaniem wynagrodzenia i zasiłku za czas choroby. Pod pewnymi warunki w ich podstawie uwzględniamy zarówno premie, jak i nagrody.