Zmieniasz etat na działalność, uważaj na ograniczenia

Początek roku to okres, kiedy przedsiębiorcy mogą zmienić wybraną wcześniej formę rozliczenia. Zmiany w Polskim Ładzie sprawiają, że więcej osób planuje od 2022 r. przejść na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, by zaoszczędzić na podatku. Zachęca do tego samo Ministerstwo Finansów, zachwalając prostą formę i obniżone stawki. Także wielu pracowników decyduje się odejść z etatu i założyć własną działalność gospodarczą. Jednak w ich przypadku nie zawsze możliwe będzie rozliczenie ryczałtem.

Dwa lata karencji

Problem powstaje w sytuacji, gdy pracownik będzie chciał świadczyć usługi na rzecz dotychczasowego pracodawcy. Jeśli będzie świadczył podobne usługi, to będzie mógł przejść na ryczałt dopiero od 2023 r. Może też od razu płacić ryczałt, jeśli będzie świadczył usługi dla innego podmiotu.

Zgodnie z przepisami prawo do ryczałtu tracą osoby, które świadczą usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadające czynnościom wykonywanym w ramach stosunku pracy. Okres karencji dotyczy danego roku podatkowego oraz roku poprzedzającego rok podatkowy.

Zgodnie z art. 8. ust. 2 ustawy o ryczałcie, opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych nie stosuje się, jeżeli podatnik prowadzący działalność samodzielnie lub w formie spółki, który wybrał opodatkowanie w formie ryczałtu, uzyska z tej działalności przychody ze sprzedaży towarów handlowych lub wyrobów lub ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników:

1) wykonywał w roku poprzedzającym rok podatkowy lub

2) wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym

– w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.

Podatnik ten traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania w formie ryczałtu i – poczynając od dnia uzyskania tego przychodu do końca roku podatkowego – opłaca podatek dochodowy na ogólnych zasadach.

PRZYKŁAD:

Pan Marcin pracował w 2021 r. jako informatyk na podstawie umowy o prace w firmie ABC. W 2022 r. zarejestrował działalność gospodarczą i zamierza wybrać ryczałt, by skorzystać ze stawki 12 proc. (w 2021 r. stawka wynosiła 15 proc.). Jeśli jednak będzie świadczył usługi na rzecz firmy ABC, odpowiadające czynnościom wykonywanym na etacie, to straci prawo do ryczałtu i będzie musiał płacić podatek według skali (stawki 17 i 32 proc.). Jeśli jednak wykonywał usługi na rzecz firmy XYZ, to będzie mógł rozliczać się ryczałtem. Do współpracy z firmą ABC mógłby powrócić w 2023 r.

Czytaj więcej

Podatki

Polski Ład: Jak się rozliczać, by nie stracić

Odpowiedzi na pytania Czytelników przygotowała Katarzyna Rzeżnicka, doradca podatkowy, starszy me...

Ograniczenia tylko dla umowy o pracę

Co ważne, problemu takiego jak etatowcy nie mają osoby prowadzące działalność gospodarczą. W ich przypadku nie ma ograniczeń czasowych.

PRZYKŁAD:

Pan Antoni prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. W 2021 r. świadczył usługi na rzecz firmy ABC i rozliczał się stawką liniową 19 proc. W 2022 r. będzie mógł przejść na ryczałt i nadal świadczyć usługi na rzecz firmy ABC.

Warunkiem jest złożenie naczelnikowi urzędu skarbowego oświadczenia o wyborze ryczałtu do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty pierwszy przychód w roku podatkowym. Jeśli pierwszy przychód podatnik osiągnie w styczniu 2022 r., oświadczenie powinien złożyć do 20 lutego.

Również osoby uzyskujące przychody z działalności wykonywanej osobiście, np. z umowy o dzieło, mogą w 2022 r. założyć działalność gospodarczą i płacić ryczałt. Artykuł 8 ust 2 ustawy o ryczałcie odnosi się bowiem tylko do stosunku pracy.

Uwaga na podatek liniowy

Jednak podobne ograniczenie dotyczy osób zatrudnionych na umowę o pracę, które chcą założyć jednoosobową działalność gospodarczą opodatkowaną stawką 19 proc. PIT.

Zgodnie z art. 9a ust. 3 pkt 2 ustawy o PIT, jeżeli podatnik, który wybrał sposób opodatkowania stawką liniową, uzyska z działalności gospodarczej przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy, to podatnik ten traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania w sposób określony w art. 30c i jest obowiązany do wpłacenia zaliczek od dochodu osiągniętego od początku roku, obliczonych przy zastosowaniu skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, oraz odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek.

Jednak – jak stwierdził dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 5 maja 2021 r. (0112-KDIL2-2.4011.140.2021.1.MM) – ograniczenie nie dotyczy podmiotów powiązanych z pracodawcą. Taką odpowiedź otrzymał pracownik zatrudniony na umowę o pracę w spółce jawnej, który dodatkowo świadczy usługi na rzecz jedynego kontrahenta – spółki hiszpańskiej. Spółka ta jest powiązana z inną spółką hiszpańską, która jest jedynym właścicielem polskiej spółki jawnej. Wnioskodawca jest opodatkowany podatkiem liniowym 19 proc.

„Dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę z tytułu świadczenia usług doradztwa biznesowego na rzecz spółki hiszpańskiej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej mogą być opodatkowane 19-proc. podatkiem liniowym. Sam fakt istnienia powiązań bezpośrednich czy pośrednich między podmiotami w opisanej sprawie nie ma znaczenia. Wnioskodawca nie świadczy bowiem bezpośrednio lub pośrednio usług doradztwa biznesowego na rzecz swojego pracodawcy, tj. spółki jawnej , tylko na rzecz innego podmiotu – spółki hiszpańskiej" – stwierdził dyrektor KIS.

Podstawa prawna:

- art. 8. ust. 2 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1993 ze zm.)