VAT: moment powstania przychodów z tytułu wydani opinii przez biegłego sądowego

WSA zauważył, że skarżący po sporządzeniu opinii wystawia fakturę VAT obejmującą wynagrodzenie oraz poniesione wydatki, którą przedstawia sądowi zlecającemu usługę. Na podstawie złożonej karty pracy i faktury VAT sąd, po dokonaniu oceny m.in. wykonanej pracy, zgodności żądanego wynagrodzenia z obowiązującymi stawkami, rzeczywistym nakładem i czasem pracy, przyznaje biegłemu wynagrodzenie oraz zwrot kosztów sporządzenia opinii. Wypłata biegłemu przyznanego wynagrodzenia następuje po uprawomocnieniu się postanowienia.

Zdaniem sądu, moment wykonania przez skarżącego opinii – usługi skutkuje powstaniem przychodu podatkowego dla celów PIT. Dzień wykonania usługi jest bowiem datą powstania przychodu. Po wykonaniu usługi, na okoliczność czego wystawia fakturę VAT, obowiązany jest wykazać do opodatkowania ujęte w niej przychody jako należne z prowadzonej działalności gospodarczej. Jedynie jeśli w wyniku przeprowadzonej przez sąd weryfikacji okaże się, że wynagrodzenie za usługę jest w całości bądź w części nienależne, skarżący będzie zobowiązany skorygować uprzednio wykazane przychody z tego tytułu.

WSA zauważył, że w obrocie gospodarczym nierzadko zdarzają się sytuacje, w których kontrahenci kwestionują wysokość należności z faktur VAT wystawionych za wykonane usługi lub z innych powodów kwota należna za usługę zostaje zmieniona. Wówczas wystawiany jest dokument korygujący przychody, ale nie wpływa to na moment powstania przychodu.

Zdaniem eksperta

Marcin Bazylczuk, radca prawny, doradca podatkowy, wspólnik w BZK Legal & Tax s.c.

Biegłemu powołanemu przez sąd przysługuje wynagrodzenie za wykonaną pracę oraz zwrot wydatków niezbędnych do wydania opinii. Wysokość tego wynagrodzenia ustala się, uwzględniając wymagane kwalifikacje oraz czas i nakład pracy potrzebne do wydania opinii, natomiast wysokość wydatków ustala się na podstawie złożonego przez biegłego rachunku. Według ustawy o PIT kwalifikacja do odpowiedniego źródła uzyskania przychodów uzależniona jest od tego czy biegły prowadzi działalność gospodarczą, czy nie. W pierwszym przypadku dochód zaliczany jest do źródła pozarolnicza działalność gospodarcza, w drugim do źródła działalność wykonywana osobiście, co rzutuje na sposób określenia momentu uzyskania przychodów. Przychód z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej powstaje w dniu wykonania usługi, nie później jednak niż w dniu wystawienia faktury albo uregulowania należności. Mogą więc powstać wątpliwości, kiedy faktycznie biegły wykonał swoją usługę. Poza sporządzeniem opinii na podstawie art. 286 k.p.c. biegły może również zostać zobowiązany przez sąd do ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie lub sporządzenia dodatkowej opinii uzupełniającej. Momentem wykonania przez biegłego usługi powinien więc być raczej dzień rozprawy, w którym biegły przestaje być już niezbędny do dyspozycji sądu, np. dzień rozprawy, w którym biegły złożył ustne wyjaśnienia do opinii przedłożonej na piśmie. Gdyby jednak biegły sądowy przed dniem wykonania usługi (np. po dostarczeniu pisemnej opinii, ale przed złożeniem wyjaśnień ustnych do opinii) wystawił fakturę, obowiązek podatkowy w podatku dochodowym powstałby w dniu wystawienia faktury, czyli w dniu zdarzenia zaistniałego wcześniej niż dzień wykonania usługi.