Nie można z góry założyć, że działania, które w istocie zmierzają do minimalizacji strat, nie są działaniami podjętymi w celu zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodu.
Spór w sprawie dotyczył skutków podatkowych zwrócenia grantu rządowego. We wniosku o interpretację spółka z branży produkcyjnej wyjaśniła, że podjęła decyzję o realizacji nowej inwestycji – zakładu produkcyjnego. Zwróciła się do Ministerstwa Gospodarki o udzielenie dotacji celowej z budżetu państwa na jej przeprowadzenie. Skutecznie, bo podatniczce udzielono takiej pomocy publicznej. Z zawartej umowy wynikało, że firma w kolejnych latach trwania projektu jest zobowiązana do utworzenia określonej liczby miejsc pracy, utrzymania ich przez określony czas, poniesienia określonych nakładów. Niespełnienie tych warunków oznaczało obowiązek zwrotu całej kwoty grantu rządowego wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych. Spółka zapytała, czy zapłacone przez nią odsetki z tytułu zwróconego grantu będą dla niej kosztem uzyskania przychodów.
Sama uważała, że tak. Organ interpretacyjny nie potwierdził tego stanowiska. Podkreślił, że nie kwestionuje sensu ekonomicznego poniesienia wydatku w postaci odsetek od zwróconej dotacji celowej. Jednak cel rozumiany jako chęć minimalizacji strat nie może być utożsamiany z pojęciem zabezpieczenia źródła przychodów. Spółka poniosła ryzyko gospodarcze, decydując się na zawarcie umowy, której zapisy nie dawały prawa jej rozwiązania bez zapłaty odsetek, nawet gdy jej kontynuowanie było nieopłacalne i generowało koszty wyższe niż przychody. A wydatki będące efektem podjętego ryzyka gospodarczego nie są, w ocenie fiskusa, kosztami uzyskania przychodów.
WSA we Wrocławiu nie podzielił takiej wykładni przepisów ustawy o CIT. W jego ocenie przy kwalifikowaniu kosztów uzyskania przychodów każdy wydatek – poza wyraźnie wskazanymi w ustawie – wymaga nie tylko oceny pod kątem związku z konkretnym przychodem. Powinna być analizowana także racjonalność określonego działania dla osiągnięcia przychodu. Jednak sam brak osiągnięcia oczekiwanego efektu gospodarczego (uzyskania przychodu) nie dyskwalifikuje poniesionego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu.
W opinii WSA racjonalne decyzje gospodarcze podejmowane pierwotnie przez przedsiębiorcę w określonych warunkach w związku niekorzystnymi zmianami (wzrost cen surowców, obniżenie popytu na wytwarzany produkt itp.) mogą prowadzić do podejmowania niezbędnych działań zmierzających do zachowania lub zabezpieczenia źródeł przychodów. Istotne jest zatem, aby przy ocenie, czy dany wydatek może być uznany za koszt uzyskania przychodu, uwzględniać również logiczny ciąg zdarzeń wywołujących działania podatnika, tj. zawarcie umowy, zmiana uwarunkowań gospodarczych, motywy decyzji o odstąpieniu od umowy skutkujące zapłatą wynikających z tej umowy należności (kar umownych, odsetek itp.), podjęcie w nowych warunkach działań, które pozwolą na dalsze prowadzenie działalności. Zdaniem sędziów nie można z góry założyć, że działania, które w istocie zmierzają do minimalizacji strat, nie są działaniami podjętymi w celu zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodu.
