Moja firma zajmuje się pośredniczeniem przy zawieraniu umów kredytowych i leasingowych. Od początku 2014 r. działalność ta przynosi straty. Posiadam kilka środków trwałych (samochód osobowy, komputery, zestaw mebli itd.), od których co miesiąc dokonuję odpisów amortyzacyjnych według metody liniowej. Odpisy te wpisuję do podatkowej księgi, ale w rezultacie powiększają one jeszcze stratę. Czy mogę zrezygnować z rozliczania odpisów amortyzacyjnych na jakiś czas, np. za ostatnie dwa miesiące 2014 r.? – pyta czytelnik.
Podatnik nie może według własnego uznania decydować o tym, kiedy dokonuje odpisów amortyzacyjnych, a kiedy nie. Potwierdził to NSA, który w wyroku z 15 października 2010 r. (II FSK 759/09) stwierdził, że odpisy amortyzacyjne są kosztami uzyskania przychodów z mocy prawa, wobec czego nie można uznać, że pomniejszenie przychodu o wysokość tych odpisów jest uprawnieniem podatnika, którego realizacja zależy jedynie od jego woli. W wyroku tym czytamy: „W art. 16f u.p.d.o.p. nałożono wprost na podatnika obowiązek dokonywania odpisów amortyzacyjnych (sformułowanie ustawowe: podatnicy ... dokonują odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych). (...) podatnicy mają obowiązek stosować się do przepisów podatkowych regulujących sposób ustalania kosztów uzyskania przychodu w postaci odpisów amortyzacyjnych od używanych w prowadzonej działalności środków trwałych. O podstawie opodatkowania zarówno po stronie przychodów podatkowych, jak i kosztów ich uzyskania nie może zatem przesądzać wola podatnika, lecz obiektywne zdarzenia gospodarcze, istotne z punktu widzenia przepisów podatkowych jako elementy konstrukcyjne zobowiązania podatkowego".
Choć wymieniony wyrok odnosi się do przepisów ustawy o CIT, to jednak płynące z niego wnioski dotyczą także przepisów ustawy o PIT. Oznacza to, że w sytuacji opisanej w pytaniu podatnik nie może zrezygnować z ujmowania odpisów amortyzacyjnych w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Nie może tego zrobić nawet wtedy, gdy odpisy te powiększają stratę podatkową.
Tylko przy metodzie liniowej
Gdy koszty firmy przewyższają uzyskane przez nią przychody, korzystnym rozwiązaniem może być obniżenie stawek amortyzacyjnych. Skorzystanie z tej możliwości wynika jedynie z decyzji podjętej przez samego podatnika i nie jest zależne od spełnienia dodatkowych warunków. Uprawnienie to przysługuje podatnikom stosującym liniową metodę amortyzacji (art. 22i ust. 5 ustawy o PIT). Obniżoną stawkę stosuje się, począwszy od miesiąca, w którym środek trwały został wprowadzony do ewidencji środków trwałych (EŚT), albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
Tak więc w przypadku nowo zakupionego środka trwałego stawkę amortyzacyjną można obniżyć już przy pierwszym odpisie amortyzacyjnym po wprowadzeniu składnika majątku do EŚT. Natomiast w przypadku środków trwałych już amortyzowanych z obniżeniem stawki trzeba poczekać do czasu naliczania odpisów amortyzacyjnych w pierwszym miesiącu nowego roku podatkowego. W opisanej sytuacji do końca 2014 r. nie można już obniżyć odpisów amortyzacyjnych. Jeżeli jednak podatnik przewiduje, że w 2015 r. sytuacja finansowo-ekonomiczna jego firmy może być podobna do tej z 2014 r., to od stycznia 2015 r. może obniżyć stawki amortyzacyjne stosowane dotychczas przez niego w wysokości określonej w „Wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych" podanym w załączniku nr 1 do ustawy o PIT.
