Ułatwienie dla podatników w ubieganiu się o obniżenie pobieranych zaliczek jest konsekwencją tylko z pozoru błahej i niewielkiej zmiany redakcyjnej art. 22 § 2a ordynacji podatkowej. Została ona wprowadzona na mocy art. 6 pkt 1 ustawy z 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (DzU z 30 listopada poz. 1342).
Obecnie art. 22a § 2a brzmi „Organ podatkowy, na wniosek podatnika, ogranicza pobór zaliczek na podatek, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że zaliczki obliczone według zasad określonych w ustawach podatkowych byłyby niewspółmiernie wysokie w stosunku do podatku należnego od dochodu przewidywanego na dany rok podatkowy”. Do końca 2012 r. z jego sformułowania wynikało, że we wskazanych okolicznościach organ może ograniczyć wysokość zaliczek. Była to więc typowa decyzja uznaniowa.
Konsekwencją usunięcia z przepisu czasownika „móc” jest ograniczenie w postępowaniu o obniżenie poboru zaliczek tzw. uznania administracyjnego. Jeżeli wydanie rozstrzygnięcia zależy od uznania administracyjnego, to zgodnie z najczęściej reprezentowanym poglądem organ legalnie w danej sprawie może wydać różne decyzje, a późniejsza sądowa kontrola działania organu jest ograniczona.
Ocena, czy rozstrzygnięcie organu w trybie uznania administracyjnego jest zgodne z prawem, sprowadza się tylko do zbadania czy decyzja nie jest dowolna (np. wydana bez uzasadnienia) oraz czy organ należycie przeprowadził postępowanie w celu ustalenia okoliczności danej sprawy.
Nowelizacją został objęty przepis dotyczący zaliczek wpłacanych bezpośrednio przez podatnika. Ustawodawca nie zdecydował się natomiast wprowadzić odpowiedniej zmiany w regulacji dotyczącej podatku pobieranego za pośrednictwem płatników, np. zakładów pracy.
