Które fundusze inwestycyjne korzystają ze zwolnienia z CIT

Tak orzekł WSA w Rzeszowie 29 marca 2012 r. (I SA/Rz 37/12).

Amerykański fundusz inwestycyjny pomnażający swoje środki poprzez inwestycje portfelowe w papiery wartościowe spółek kapitałowych był akcjonariuszem polskiej spółki, która tytułem udziałów wypłaciła mu dywidendę za 2009 r. Spółka odprowadziła należny podatek od dywidendy.

Nie zgadzając się z tym, fundusz wystąpił do organu podatkowego o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatku. Wskazał, że zgodnie z art. 56 ust. 1 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału pomiędzy państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi.

Wobec tego art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o CIT zwalniający z CIT tylko fundusze kapitałowe działające na podstawie polskich przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych narusza zasadę swobodnego przepływu kapitału. Organ stwierdził jednak, że podatek od wypłaconej dywidendy został prawidłowo naliczony, zgodnie z art. 11 ust. 2b umowy między Polską a USA o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o CIT jest sprzeczny z art. 56 TWE. Wskazał, że z chwilą przystąpienia do UE państwo polskie przyjęło zobowiązanie do jednostronnego zwolnienia z CIT funduszy z państw trzecich. Natomiast art. 6 ust. 1 pkt 10 zwalnia z podatku tylko fundusze działające według polskich lub unijnych przepisów.

Sąd wskazał również na art. 57 TWE mówiący, że art. 56 nie narusza ograniczeń przepływu kapitału istniejących 31 grudnia 1993 r. w postaci inwestycji bezpośrednich. Jednak fundusz dokonał inwestycji portfelowej, a nie bezpośredniej, a różne traktowanie funduszy polskich i państw trzecich zaistniało po tej dacie, zatem to ograniczenie nie ma zastosowania.

—Ewa Taszakowska współpracowniczka Zespołu Zarządzania Wiedzą Podatkową firmy Deloitte

Komentuje Paweł Tarbaj, doradca podatkowy, starszy konsultant w Dziale Doradztwa Podatkowego firmy Deloitte (biuro w Poznaniu)

Zwolnienie z art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o CIT dla funduszy inwestycyjnych działających na podstawie przepisów polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych ma charakter podmiotowy i obejmuje wszystkie dochody uzyskiwane przez fundusz. Oznacza to, że polskie fundusze inwestycyjne nie płacą CIT m.in. od dochodów uzyskiwanych ze zbycia papierów wartościowych, otrzymanych dywidend, odsetek, itp.

Celem zwolnienia jest uniknięcie podwójnego opodatkowania tych dochodów po stronie uczestników funduszy, gdyż dochody uzyskane przez inwestorów (np. z umorzenia jednostek uczestnictwa) podlegają podatkowi dochodowemu. Z punktu widzenia uczestnika omawiane zwolnienie pozwala więc na odroczenie opodatkowania dochodów generowanych przez fundusz inwestycyjny do czasu ich faktycznej realizacji oraz uniezależnienie wysokości obciążenia podatkowego od konkretnych decyzji inwestycyjnych podejmowanych przez osoby zarządzające funduszem.

Ponieważ zwolnienie obejmuje wyłącznie fundusze inwestycyjne działające na podstawie polskiej ustawy, może to rodzić wątpliwości co do jego zgodności z obowiązującą w UE zasadą swobodnego przepływu kapitału. Zakazuje ona wprowadzania ograniczeń w przepływie kapitału między państwami członkowskimi UE oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi.

Od 2011 r. do ustawy o CIT zostało dodane zwolnienie obejmujące instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Polska państwie członkowskim UE lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego po spełnieniu przez nie pewnych dodatkowych warunków, które zostały następnie zmienione od 4 grudnia 2011 r.

Warunki te mają ograniczać możliwość korzystania ze zwolnienia podatkowego poprzez przyznanie go wyłącznie podmiotom, których konstrukcja prawna jest podobna do polskiego funduszu inwestycyjnego. Zdaniem Komisji Europejskiej nakładanie na zagraniczne fundusze inwestycyjne dodatkowych wymagań do skorzystania ze zwolnienia z CIT niemających zastosowania do funduszy polskich narusza przepisy unijne.

Omawiane zwolnienie nie dotyczy również podmiotów posiadających siedzibę poza UE bądź EOG.

W komentowanym wyroku sąd uznał, że w stanie prawnym z 2009 r. wyłączenie stosowania zwolnienia z CIT w odniesieniu do zagranicznych funduszy inwestycyjnych jest sprzeczne z wyrażoną w przepisach UE zasadą swobodnego przepływu kapitału. Zdaniem sądu zwolnienie z CIT powinno mieć zastosowanie zarówno do funduszy polskich, jak i zagranicznych.

Możliwość zastosowania zwolnienia z CIT w odniesieniu do zagranicznych funduszy inwestycyjnych może zwiększyć atrakcyjność inwestycyjną Polski. Niemniej w tym celu pożądane byłoby odpowiednie dostosowanie i doprecyzowanie przez ustawodawcę treści przepisów ustawy o CIT do przyjętych przez Polskę zobowiązań wynikających z członkostwa w UE. Należy przy tym wskazać, że w wydawanych ostatnio interpretacjach organy podatkowe przedstawiają pogląd, że warunki konieczne do zastosowania zwolnienia z CIT przez zagraniczne fundusze inwestycyjne powinny być interpretowane ściśle.