Jednym ze sposobów wygaśnięcia wierzytelności jest jej umorzenie. Zatem po umorzeniu całości bądź części długu przestaje on w tej części istnieć i co do zasady nie powinno być podstaw do korekty VAT należnego.
... i nie może być zbyte
Jeśli chodzi o warunek, by wierzytelność nie została zbyta, to dla skorzystania z ulgi na złe długi istotne jest tylko to, czy został on spełniony w momencie, gdy podatnik dokonuje pomniejszenia VAT należnego tytułem ulgi. Zdaniem organów podatkowych późniejsza sprzedaż powoduje jednak, że konieczne jest „odwrócenie” skutków korekty w związku z uregulowaniem należności.
Do zbycia wierzytelności może też dojść np. na skutek cesji wierzytelności na rzecz firmy windykacyjnej. Jeśli jednak będzie to tzw. przelew powierniczy, firma nie traci prawa do ulgi. Jak wyjaśniła Izba Skarbowa w Katowicach w interpretacji z 30 kwietnia 2009 r. (IBPP2/ 443-125/09/ICz), przelew powierniczy nie jest niczym innym jak zleceniem windykacji należności, z przeniesieniem na windykatora praw przysługujących wierzycielowi. Nie jest umową sprzedaży, lecz jest zawierany dla stworzenia prawnych podstaw dla windykacji należności, której ryzyko zapłaty przez cały czas ciąży na pierwszym wierzycielu.
Cesja zawarta na podstawie powierniczego przelewu wierzytelności nie oznacza ich zbycia, o ile z umowy wynika m.in., że ryzyko nieściągalności wierzytelności obciąża cedenta, ustalono czas obowiązywania umowy, po upływie którego przy braku skuteczności działań windykacyjnych wierzytelność wraca do pierwotnego wierzyciela, a firma windykacyjna nie dokonała zapłaty aż do czasu ściągnięcia długu lub zbycia wierzytelności (zobacz też pismo Izby Skarbowej w Warszawie z 15 kwietnia 2010 r. (IPPP1-443-371/ 10-2/PR).
Zmiana osoby dłużnika
Niekiedy może się zdarzyć, że dojdzie do zamiany osoby dłużnika (nastąpi przejęcie długu). Izba Skarbowa w Poznaniu w interpretacji z 7 kwietnia 2011 r. (ILPP2/443-64/11-3/SJ) potwierdziła, że jeśli przejęcie długu odbędzie się zgodnie z wymogami zawartymi w art. 519 – 526 kodeksu cywilnego, to w efekcie nie dojdzie do zbycia wierzytelności: „przejęcie długu na podstawie powołanych przepisów (...) nie narusza treści istniejącego stosunku zobowiązaniowego, a jedynie powoduje zmianę osoby dłużnika.
Następuje zatem sukcesja szczególna po stronie zobowiązanej do świadczenia, a przejmujący dług wstępuje we wszystkie obowiązki dotychczasowego dłużnika (...). Przejęcie długu nie skutkuje zatem wygaśnięciem dotychczasowego stosunku zobowiązaniowego między wierzycielem a pierwotnym dłużnikiem. Konsekwentnie nie skutkuje również powstaniem nowego stosunku zobowiązaniowego między wierzycielem a osobą trzecią”.
