Skutki udzielenia nieodpłatnego poręczenia

Firmy niekiedy udzielają zabezpieczenia spłaty zobowiązań (np. w formie poręczenia) dla innych jednostek, nie pobierając wynagrodzenia. Najczęściej tego rodzaju pomoc udzielana jest podmiotom powiązanym.

W przypadku poręczeń jednostronnych (gdy podmiot występuje wyłącznie jako strona udzielająca zabezpieczenia lub je uzyskująca) w większości orzeczeń sądy uważają, że udzielenie lub otrzymanie zabezpieczenia (np. spłaty zobowiązania) pomiędzy podmiotami powiązanymi jest nieodpłatnym świadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=3EC0892953EAF58605FEE453B6E7CBF6?id=115893]ustawy o CIT[/link].

[srodtytul]Niekorzystne wyroki[/srodtytul]

Takie stanowisko zajął [b]Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch wyrokach: z 26 stycznia 2010 r. (II FSK 1417/08) i z 8 grudnia 2009 r. (I FSK 1156/08).[/b]

Warto podkreślić, że oba te orzeczenia uchyliły korzystne dla podatników rozstrzygnięcia sądów niższej instancji.

Na wyroki NSA powołują się organy podatkowe przy wydawaniu interpretacji indywidualnych. Przykładem jest [b]odpowiedź Izby Skarbowej w Warszawie w 13 sierpnia 2010 r. (IPPB5/423-355/10-4/AM) i pismo Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 11 sierpnia 2010 r. (ITPB3/423-261/10/AM).[/b]

Interpretacje nie są jednak jednolite. Wciąż zdarzają się odpowiedzi korzystne dla podatników, np. [b]pisma Izby Skarbowej w Poznaniu: z 19 kwietnia 2010 r. (ILPB3/423-108/10-2/AP) i z 26 kwietnia 2010 r. (ILPB3/423-138/10-4/DS oraz ILPB3/423-137/10-4/DS).[/b]

Wynika z nich, że udzielenie poręczenia kredytu nie spowoduje żadnych konsekwencji podatkowych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych oraz że uzyskanie przez spółkę poręczeń umów kredytowych bez wynagrodzenia nie jest nieodpłatnym świadczeniem.

[srodtytul]Wzajemne zabezpieczenia[/srodtytul]

Szczególnym przypadkiem zabezpieczeń grupowych są umowy, na mocy których firmy zobowiązują się do udzielania sobie wzajemnie zabezpieczeń spłaty zobowiązań bez dodatkowego wynagrodzenia. Każda ze stron występuje więc jednocześnie w roli udzielającego zabezpieczenia i je otrzymującego.

Podmioty, które zawierają takie umowy, argumentują, że co prawda nie pobierają wynagrodzenia z tytułu udzielonego zabezpieczenia zobowiązania, ale jednocześnie w zamian otrzymują analogiczne świadczenie. Nie uzyskują więc nieodpłatnego świadczenia.

Z takim stanowiskiem zgodziła się [b]Izba Skarbowa w Poznaniu w interpretacji z 17 marca 2008 r. (ILPR3/423-24/08-2/HS). [/b]

Z wnioskiem wystąpiła spółka należąca do grupy kapitałowej, która nieodpłatnie otrzymywała i udzielała zabezpieczenia zobowiązań w transakcjach z powiązanymi podmiotami. Izba wyjaśniła: „z jednej strony spółka otrzymuje nieodpłatne świadczenie z tytułu dokonanego poręczenia lub gwarancji przez inny podmiot lub podmioty. Jednakże z drugiej strony zobowiązana jest do takich samych świadczeń na rzecz tychże podmiotów.

Zatem bez wątpienia mamy tu do czynienia ze wzajemnymi świadczeniami podmiotów wchodzących w skład grupy kapitałowej na rzecz spółki”. Izba podkreśliła, że nieodpłatne otrzymanie świadczenia to zdarzenie prawne lub gospodarcze, którego skutkiem jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie w majątku podatnika mające konkretny wymiar finansowy.

Podobnie wypowiedziała się [b]Izba Skarbowa w Warszawie w interpretacjach z 5 sierpnia 2008 r. (IP-PB3-423-698/08-2/AG) i z 1 lipca 2009 r. (IPPB3/423-206/09-4/AG oraz IPPB3/423-208/09-2/AG). [/b]

Uznała ona, że jeśli podatnik nieodpłatnie otrzymuje i udziela zabezpieczenia zobowiązania w transakcjach z podmiotami powiązanymi, to nie rodzi to żadnych skutków podatkowych na gruncie ustawy o CIT.

[ramka][b]Anna Sikora-Lizak doradca podatkowy, szef Zespołu Cen Transferowych w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy[/b]