Czy wszystkie zapomogi dla powodzian są wolne od PIT

Wszystko przez nieprecyzyjne przepisy.

Chodzi o rozporządzenie ministra finansów z 28 grudnia 2009 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) podatników [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?n=1&id=346580]podatku dochodowego od osób fizycznych (DzU nr 226, poz. 1819)[/link] oraz [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=360172]ustawę z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r. (DzU nr 123, poz. 835)[/link], dalej ustawa antypowodziowa.

[srodtytul]Z limitem albo bez[/srodtytul]

Z rozporządzenia wynika, że pomoc materialna:

- otrzymana od zakładu pracy w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. i 

- wypłacona w związku z katastrofą naturalną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=164861]ustawy z 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (DzU nr 62, poz. 558, ze zm.)[/link] 

jest wolna od podatku do wysokości nieprzekraczającej 6 tys. zł w roku podatkowym. Tymczasem ustawa antypowodziowa idzie o krok dalej. Całkowicie zwalnia od podatku dochodowego m.in. dochody poszkodowanego otrzymane na usuwanie skutków powodzi z tytułu:

- nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń,

- darowizn, do których nie ma zastosowania [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=314797]ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (DzU z 2009 r. nr 93, poz. 768)[/link],

- darowizn regulowanych tą ustawą, jeśli do 31 grudnia 2012 r. zostaną przeznaczone na usunięcie skutków powodzi.

Tyle teoria. W praktyce są wątpliwości, kogo i która dyspensa dotyczy. 

[ramka][b]Co ze zleceniobiorcami[/b]

– My 3000 zł zapomogi na usuwanie skutków powodzi wypłaciliśmy zleceniobiorcy i teraz nie wiemy, czy i jak ją opodatkować, bo podobno zwolnienie podatkowe dla pomocy materialnej do 6 tys. zł obejmuje tylko pracowników.

Z kolei ustawa antypowodziowa mówi o darowiznach i nieodpłatnych świadczeniach, nie wyjaśniając, co pod tymi pojęciami się kryje – tłumaczy czytelnik .[/ramka]

Rozporządzenie mówi o pomocy wypłacanej przez zakład pracy i rzeczywiście wszystko wskazuje na to, że chodzi tylko o pracodawcę, co znacznie zawęża grono osób korzystających z tej podatkowej ulgi. To mogłoby oznaczać, że korzystający z pomocy i zatrudnieni na innej podstawie niż umowa o pracę (np. mający umowę-zlecenie) powinni odprowadzić podatek od kwoty, którą firma wykaże w informacji PIT-8C. 

Byłaby to nadwyżka przekraczająca kwotę 2280 zł w roku podatkowym, bo zapomogi otrzymane w razie indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci są zwolnione z podatku właśnie do tej kwoty.

Tak mówi art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Czy zatem w opisywanej sytuacji czytelnik musiałby wystawić deklarację PIT-8C na kwotę 720 zł (3000 zł zapomogi – 2280 zł podatkowego limitu)?

[srodtytul]Pomoc pomocy nierówna[/srodtytul]

Otóż nie, pod warunkiem że można uznać tę pomoc za udzielaną na podstawie przepisów ustawy antypowodziowej, np. w formie nieodpłatnego świadczenia. Oczywiście wolno też ją przekazać w postaci darowizny, ale to wiąże się już z określonymi wymogami prawnymi. Przede wszystkim darczyńca i obdarowany musieliby zawrzeć umowę. Wracając do nieodpłatnych świadczeń, żadne przepisy, ani kodeks cywilny, ani ustawa o PIT, nie definiują tego pojęcia.

Jeśli chodzi natomiast o orzecznictwo, to w jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne i gospodarcze w działalności osób prawnych, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osoby, mające konkretny wymiar finansowy [b](wyrok z 28 stycznia 2000 r., I SA/Gd 2285/98)[/b].

Wydaje się więc, że akurat ten rodzaj pomocy, o który pyta czytelnik (tzn. zapomoga), można uznać za nieodpłatne świadczenie, o którym mowa w ustawie antypowodziowej.

[ramka][b]Komentuje Danuta Denkiewicz, doradca podatkowy:[/b]

Zwolnienie podatkowe do kwoty 6 tys. zł dotyczy tylko pracowników, bo mówiąc o pomocy materialnej od zakładu pracy ustawodawca miał na myśli osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które jako płatnicy obowiązani są obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy (art. 31 ustawy o PIT).

Według mnie pomoc materialna otrzymana od zakładu pracy nie jest darowizną, bo wynika ze stosunku prawnego, jaki łączy poszkodowanego i zakład pracy. Darowizna to umowa, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku (art. 888 § [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=6F31ED53066EA5DFE222B6399C7E9CCD?id=70928]kodeksu cywilnego[/link]).

Jedynym celem, jaki leży u podstaw darowizny, jest chęć przysporzenia majątkowego na rzecz drugiej strony bez żadnego ekwiwalentu i bez wymogu istnienia jakiegokolwiek stosunku prawnego między darczyńcą i obdarowanym. Jeśli chodzi natomiast o nieodpłatne świadczenie, to sprawa jest dyskusyjna, bo jego definicja budzi kontrowersje od dawna. Trudno przesądzić, że zapomoga ma taki charakter. Nie można jednak tego wykluczyć.[/ramka]

[ramka][b]Komentuje Anna Misiak, doradca podatkowy w firmie MDDP:[/b]

W przeciwieństwie do rozporządzenia ministra finansów ustawa antypowodziowa zawiera szeroki katalog podmiotów, które nie muszą zapłacić podatku dochodowego od pomocy, jaką otrzymali na usuwanie skutków powodzi.