Rozliczenie składek na grupowe ubezpieczenie pracowników

[b]Nasza firma wykupiła w 2009 r. w jednym z towarzystw ubezpieczeniowych polisę grupowego ubezpieczenia na życie, którą będzie opłacać z własnych środków. Pracownicy wyrazili zgodę na objęcie ich tym ubezpieczeniem. Zarząd podjął tę decyzję z uwagi na zabezpieczenie firmy przed wydatkami m.in. z tytułu wypłaty odpraw pośmiertnych. W polisie określono wysokość składki za jedną osobę. Zaliczyliśmy do kosztów firmy wysokość składki zapłaconej za wszystkich zatrudnionych. Natomiast od każdego pracownika pobrano PIT w wysokości 18 proc. Czy nasze działanie jest prawidłowe? Czy należało rozliczyć składki ZUS?[/b]

Co do zasady kosztów składek opłacanych przez pracodawcę z tytułu zawartych lub odnowionych umów ubezpieczenia na rzecz pracowników nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Jednak [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=3EC0892953EAF58605FEE453B6E7CBF6?id=115893]ustawa o CIT[/link] przewiduje pewne wyjątki od tej reguły.

Możliwość zaliczenia wydatków na opłacane przez firmę składki ubezpieczeń na życie pracowników do kosztów podatkowych jest uzależniona od spełnienia następujących warunków.

[b]Po pierwsze[/b] umowa ubezpieczenia powinna dotyczyć ryzyka jednej z grup wymienionej w załączniku do [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=C3E3336B194A92ADDF682CA8C0206B46?id=339925]ustawy o działalności ubezpieczeniowej[/link], tj. grupy 1 (ubezpieczenia na życie), 3 lub 5 działu I bądź grup 1 lub 2 działu II.

[b]Po drugie[/b] pracodawca nie może być uprawniony do otrzymania świadczenia z tytułu umowy ubezpieczenia.

[b]Po trzecie [/b]umowa ubezpieczenia w okresie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ją zawarto lub odnowiono, powinna wykluczać:

- wypłatę kwoty stanowiącej wartość odstąpienia od umowy,

- możliwość zaciągania zobowiązań pod zastaw praw wynikających z umowy oraz

- wypłatę z tytułu dożycia wieku oznaczonego w umowie.

Wskazane warunki muszą być spełnione łącznie. Tylko wtedy firma może zaliczyć opłacane przez siebie wydatki na polisę ubezpieczeniową do kosztów podatkowych.

[b]W celu oceny, czy od składek na grupowe ubezpieczenie na życie opłacanych przez firmę za swoich pracowników należy naliczać i odprowadzać zaliczki na PIT, trzeba odpowiedzieć na dwa pytania:

- Czy opłacane składki mieszczą się w kategorii przychodów ze stosunku pracy?

- Czy opłacane składki są przysporzeniem majątkowym dla pracowników?[/b]

Odpowiedź na pierwsze pytanie jest twierdząca. Generalnie składki opłacane przez pracodawcę można traktować jako nieodpłatne świadczenia na rzecz pracowników, które mogą stanowić jeden z elementów ich wynagrodzenia.

Co do drugiego pytania, ważne jest stwierdzenie, kto – pracodawca czy pracownik – na podstawie umowy ubezpieczenia jest uprawniony do otrzymania świadczeń z polisy ubezpieczeniowej.

Gdy uprawniony będzie pracownik, kwota opłacanych w jego imieniu składek na ubezpieczenie na życie powinna być jego dodatkowym przychodem z pracy.

Jak wynika z pytania, umowa ubezpieczenia umożliwia identyfikację wysokości składki za jednego pracownika. Zatem firma nie ma problemu z określeniem podstawy, od której powinna jako płatnik obliczyć i pobierać zaliczki na PIT.

Ponadto opłacone składki ubezpieczeniowe powinny być uwzględnione w podstawie wymiaru składek ZUS. Obecne przepisy określające zasady obliczania składek na ubezpieczenia społeczne nie przewidują zwolnienia dla tego typu świadczeń.

Zwolnienie takie, obwarowane wieloma warunkami, było możliwe w przeszłości, np. wobec przychodów pracowników otrzymanych przed 31 grudnia 2004 r.

Sytuacja wygląda inaczej, kiedy na podstawie zapisów umowy ubezpieczenia ze świadczeń z polisy ubezpieczeniowej korzysta tylko pracodawca. Bowiem dopóki uprawniony do otrzymania świadczeń z polisy na życie jest wyłącznie pracodawca, dopóty składka opłacana przez niego na grupowe ubezpieczenie na życie nie powinna być dla pracownika przychodem ze stosunku pracy. W konsekwencji nie powinna skutkować naliczeniem od niej PIT i składek ZUS.

[i]Autorka jest konsultantką w zespole Tax Management & Accounting Services w biurze PricewaterhouseCoopers w Krakowie[/i]