Stawka amortyzacyjna: wartość początkowa samochodu pomniejszy koszty

- Prowadzę biuro rachunkowe. Niektórzy moi klienci (podatnicy PIT i CIT) posiadający środki trwałe – samochody osobowe i samochody ciężarowe amortyzowane metodą liniową – chcieliby podwyższyć ustawową 20-proc. roczną stawkę amortyzacyjną. Kiedy jest to możliwe? – pyta czytelniczka.

Liniowa metoda amortyzacji środków trwałych polega na tym, że odpisów amortyzacyjnych – przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych w wykazie stawek amortyzacyjnych – dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek wprowadzono do ewidencji (wykazu), do końca tego miesiąca, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową lub w którym postawiono je w stan likwidacji, zbyto lub stwierdzono ich niedobór. Suma odpisów amortyzacyjnych obejmuje również odpisy, których zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o PIT albo art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Rodzaj i okoliczności

Podwyższenie ustawowej stawki amortyzacyjnej jest uzależnione od rodzaju środka trwałego oraz od okoliczności wykorzystywania tych środków trwałych przez podatników (tak interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 1 lipca 2010 r., IBPBI/2/423-840/ 10/AP).

Podatnicy mogą podwyższać stawki podane w wykazie stawek amortyzacyjnych dla maszyn, urządzeń i środków transportu, z wyjątkiem morskiego taboru pływającego, używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej – przy zastosowaniu w tym okresie współczynników nie wyższych niż 1,4.

Aby firma mogła korzystać z przyśpieszonej amortyzacji środków trwałych, w tym samochodów osobowych i ciężarowych, konieczne jest spełnienie ustawowych przesłanek. Pojazdy te muszą:

- być używane bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo

- wymagać szczególnej sprawności technicznej.

Zgodnie z ustawowymi objaśnieniami, przez maszyny, urządzenia i środki transportu wymagające szczególnej sprawności technicznej rozumie się te obiekty, które używane są:

- w pracy na trzy zmiany, mimo że nie działają ze swej istoty w ruchu ciągłym,

- w warunkach terenowych,

- w warunkach leśnych,

- pod ziemią lub

- w innych okolicznościach wskazujących na bardziej intensywne zużycie.

Przykład

W marcu 2015 r. firma A nabyła dwa samochody, które mają być używane w pracy na trzy zmiany. Oznacza to, że pojazdy te będą używane bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych. Firma A od samego początku używania samochodów ma prawo do zastosowania podwyższonej stawki amortyzacyjnej (maksymalnie o współczynnik 1,4, tj. do 28 proc.).

Podwyższenia stawki amortyzacyjnej dla posiadanych pojazdów nie uzasadnia:

- świadczenie usług transportu międzynarodowego – świadczenie takich usług nie oznacza automatycznie, że środki transportowe są używane bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych, ani też że wymagają szczególnej sprawności technicznej,

- gotowość świadczenia usług przez całą dobę – nie oznacza to, że środki te są faktycznie używane w pracy na trzy zmiany,

- oddanie środków transportu do używania na podstawie umowy leasingu operacyjnego.

Dla wszystkich czy poszczególnych

Podatnik decyduje, czy podwyższenie stawek amortyzacyjnych dotyczy:

- środków trwałych, które spełniają warunki do takiego podwyższenia, np. wszystkich samochodów osobowych używanych u danego podatnika bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej, czy też

- poszczególnych samochodów używanych w tych warunkach.

W przypadku podwyższenia ustawowych stawek amortyzacyjnych przy zastosowaniu współczynników określonych w art. 22i ust. 2 ustawy o PIT albo art. 16i ust. 2 ustawy o CIT, należy dla poszczególnych środków trwałych stosować jeden wybrany współczynnik, przez który mnoży się stawkę amortyzacyjną właściwą dla danego środka trwałego, przyjętą z wykazu stawek amortyzacyjnych (art. 22i ust. 6 ustawy o PIT albo art. 16i ust. 6 ustawy o CIT)

Przykład

Firma B posiada sześć samochodów ciężarowych używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych. Pojazdy te są amortyzowane metodą liniową. W kwietniu 2015 r. firma podjęła decyzję o zastosowaniu podwyższonej stawki amortyzacji do czterech samochodów. Powinna do nich stosować jeden współczynnik (maksymalnie 1,4), o który podwyższy ustawową 20-proc. stawkę amortyzacją. Nie jest możliwe, aby do każdego z tych pojazdów stosować inne współczynniki, np. 1,1; 1,15; 1,2 i 1,4.

Od kiedy nowa wartość

W razie wystąpienia bądź ustania warunków uzasadniających podwyższenie stawek dla środków transportowych, w tym samochodów osobowych i ciężarowych, stosownie do art. 22i ust. 3 ustawy o PIT i art. 16i ust. 3 ustawy o CIT, stawki te ulegają podwyższeniu lub obniżeniu od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające te zmiany.

Przykład

Firma C posiada samochód osobowy – środek trwały amortyzowany metodą liniową. W marcu 2015 r. wystąpiły przesłanki do podwyższenia stawki amortyzacyjnej – samochód ma być używany w warunkach terenowych. Firma C będzie uprawniona do podwyższenia stawki amortyzacyjnej o wybrany przez siebie współczynnik (nie wyższy niż 1,4) od kwietnia 2015 r. Załóżmy, że samochód będzie używany w warunkach terenowych do końca września 2015 r. W takim przypadku od października 2015 r. firma. powinna powrócić do amortyzacji tego pojazdu przy zastosowaniu ustawowej 20-proc. rocznej stawki amortyzacyjnej.

To nie zmiana metody

Podatnicy, z zastrzeżeniem art. 22l i 22ł ustawy o PIT albo art. 16l i 16ł ustawy o CIT, wybierają jedną z metod amortyzacji dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzacji i stosują ją do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego (art. 22h ust. 2 ustawy o PIT i art. 16h ust. 2 ustawy o CIT).

Podwyższenie (i późniejsze zmiany) stawki amortyzacyjnej w omawianym trybie nie jest zmianą metody amortyzacji. Środek trwały w dalszym ciągu jest amortyzowany za pomocą metody liniowej, a zmianie ulega jedynie wysokość stawki amortyzacyjnej.

Uwaga przy drogich autach

Podwyższając stawkę amortyzacyjną samochodów osobowych, których wartość początkowa przekracza 20 000 euro trzeba pamiętać, że także w tym przypadku nie cały odpis amortyzacyjny będzie kosztem uzyskania przychodów.

Z kosztów uzyskania przychodów ustawy podatkowe wykluczają bowiem odpisy z tytułu zużycia samochodu osobowego w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej równowartość 20 000 euro przeliczonej na złote według kursu średniego euro ogłaszanego przez NBP z dnia przekazania samochodu do używania (art. 23 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT i art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT).