Kurs waluty na fakturze VAT

Otrzymanie przez sprzedawcę zaliczki na poczet przyszłych usług bądź dostaw towarów co do zasady powoduje konieczność wystawienia faktury zaliczkowej. Jeżeli otrzymane zaliczki nie stanowią 100 proc. należności z tytułu planowanej transakcji, to na podatniku dodatkowo spoczywa obowiązek wystawienia faktury rozliczeniowej (po zrealizowaniu dostawy lub po wykonaniu usługi). Wystawianie faktur zaliczkowych oraz faktur końcowych zasadniczo nie sprawia podatnikom problemu. Wątpliwości się pojawiają, gdy faktury wystawiane są w walucie obcej. Wówczas sprzedający często się zastanawiają, jaki kurs waluty zastosować przy sporządzaniu faktury rozliczeniowej.

Część zapłaty

Na podstawie art. 106b ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT podatnik zobowiązany jest udokumentować fakturą otrzymanie zaliczki. Faktura taka powinna zostać wystawiona nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymano zaliczkę (art. 106i ust. 2 ustawy o VAT). Taką fakturę określa się jako fakturę zaliczkową.

Zrealizowanie dostawy

Jeżeli faktura zaliczkowa nie obejmuje całej zapłaty, to w fakturze wystawionej po wykonaniu usługi lub dostawie towarów sumę wartości usług lub towarów pomniejsza się o wartość otrzymanych części zapłaty, a kwotę podatku pomniejsza się o sumę kwot podatku wykazanego w fakturach dokumentujących otrzymanie części zapłaty (art. 106f ust. 3 ustawy o VAT). Faktura wystawiona po wykonaniu usługi bądź dostawy towarów nazywana jest fakturą rozliczeniową lub końcową. Jak wskazuje art. 106f ust. 3 ustawy o VAT, na fakturze rozliczeniowej sumę wartości usług należy pomniejszyć o wartość otrzymanych części zapłaty, a kwotę podatku pomniejsza się o sumę kwot podatku wykazanego w fakturach zaliczkowych.

Podatnicy muszą więc wystawiać faktury rozliczeniowe, w przypadku gdy otrzymane od danego kontrahenta zaliczki nie pokrywają w 100 proc. zapłaty za świadczone usługi bądź dostawy towarów.

Przepisy ustawy o VAT nie formułują obowiązku wystawiania faktury rozliczeniowej w sytuacji, gdy uiszczona zaliczka pokrywa całość należności. Wówczas wystarczającym udokumentowaniem transakcji jest faktura zaliczkowa. Nie ma zatem konieczności, aby sprzedawca wystawiał fakturę rozliczeniową, jeżeli zaliczki otrzymane od kontrahenta obejmują całość wynagrodzenia.

Z poprzedniego dnia roboczego

Gdy kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są określone w walucie obcej, przelicza się je na złote według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Zasada ta wynika z art. 31a ust. 1 ustawy o VAT.

W odniesieniu do zaliczki obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania, co wynika z art. 19a ust. 8 ustawy o VAT. Wystawiając fakturę zaliczkową w celu przeliczenia kwot wyrażanych w walucie obcej na złote, należy zatem zastosować kurs z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień otrzymania zaliczki.

W przypadku gdy otrzymane zaliczki obejmują całość wynagrodzenia, nie ma obowiązku wystawiania faktury rozliczeniowej i wystarczające jest wystawienie faktury zaliczkowej. W takiej sytuacji do przeliczenia z waluty obcej na polskie złote na fakturze zaliczkowej stosuje się przedstawione powyżej zasady (kurs z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień otrzymania zaliczki).

Jeśli natomiast zaliczka na poczet przyszłych usług lub dostaw towarów nie pokrywa w 100 proc. wartości usług bądź towarów, to wówczas podatnik zobowiązany jest wystawić fakturę rozliczeniową. Jak już podkreślano, zgodnie z art. 31a ust. 1 ustawy o VAT, w celu przeliczenia na złote właściwy jest kurs waluty z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień powstania obowiązku podatkowego. Co do zasady, obowiązek podatkowy powstaje z dniem wykonania usługi lub dostawy towarów (art. 19a ust. 1 ustawy o VAT). Zatem w odniesieniu do faktury rozliczeniowej powinno się zastosować kurs z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wykonania danej usługi bądź dostawy towarów (dotyczy części należności nieobjętej wpłaconą zaliczką).

We właściwej kolejności

W kontekście przeliczania walut pojawia się także wątpliwość:

1. czy na fakturze rozliczeniowej powinno się najpierw wyliczyć kwotę VAT od wartości transakcji niepokrytej zaliczką (w walucie obcej), a dopiero potem przeliczyć tę kwotę według właściwego kursu waluty,