Możliwość wyboru opłacania zaliczek na PIT w uproszczonej formie przez przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, a zatem płacących podatek dochodowy od osób fizycznych, została przewidziana w art. 44 ust. 6b–6i ustawy o PIT i – co szczególnie istotne – jest dopuszczalna zarówno dla podatników opodatkowujących dochody z działalności gospodarczej na zasadach ogólnych (wg skali podatkowej), jak i dla tych, którzy stosują podatek liniowy.
Na czym polega ta metoda
Zgodnie z art. 44 ust. 6b ustawy o PIT podatnicy osiągający dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej mogą wpłacać zaliczki miesięczne w danym roku podatkowym w uproszczonej formie. Ustalają je wtedy w wysokości 1/12 kwoty obliczonej przy zastosowaniu skali podatkowej obowiązującej w danym roku podatkowym od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej. Podstawą dla takiego ustalania wartości zaliczek na podatek dochodowy jest dochód z działalności gospodarczej wykazany w zeznaniu rocznym PIT-36 w przypadku podatników stosujących zasady ogólne lub w odrębnym zeznaniu PIT-36L sporządzanym przez rozliczających się podatkiem liniowym (tj. na zasadach określonych w art. 30c ustawy o PIT), składanych w roku poprzedzającym rok podatkowy, a w szczególnych przypadkach w roku poprzedzającym rok podatkowy o dwa lata.
Uproszczenie w zakresie opłacania zaliczek na podatek dochodowy dostępne jest także dla podatników płacących podatek liniowy. Otóż zgodnie z art. 44 ust. 6h ustawy o PIT podatnicy opodatkowani w danym roku podatkowym w ten właśnie sposób, którzy wybrali uproszczoną formę wpłacania zaliczek, kwotę tych zaliczek obliczają od dochodu określonego na podstawie art. art. 44 ust. 6b ustawy o PIT przy zastosowaniu stawki podatku w wysokości 19 proc.
W odniesieniu zarówno do podatników opłacających podatek na zasadach ogólnych, jak i podatników opłacających podatek liniowy, zaliczkę pomniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne (wskazaną w art. 27b ustawy o PIT) zapłaconą w danym miesiącu przez podatnika.
Istota opłacania zaliczek na podatek dochodowy w sposób uproszczony polega na tym, że dla potrzeb obliczenia ich wartości przyjmuje się dochód osiągnięty z działalności gospodarczej wynikający z zeznania złożonego w roku poprzednim, a w szczególnych przypadkach z zeznania złożonego w roku poprzedzającym rok podatkowy o dwa lata. Przedsiębiorca zatem już na początku roku wie, jakie zaliczki na podatek dochodowy będzie płacił w danym roku podatkowym.
Przykład
Przedsiębiorca Adam Nowak wykazał w zeznaniu składanym w roku 2014 (zeznanie za rok 2013) dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 48 000 zł. Z tytułu tych dochodów pan Adam jest opodatkowany na zasadach ogólnych. W jaki sposób powinien ustalić uproszczoną wartość zaliczki na podatek dochodowy płaconą w 2015 r.?
Zgodnie z art. 44 ust. 6b pkt 1 ustawy o PIT dla celów ustalenia wysokości zaliczki na podatek dochodowy podlegającej wpłacie na zasadach uproszczonych konieczne jest ustalenie wartości podatku od dochodu wykazanego w zeznaniu rocznym składanym w poprzedzającym roku podatkowym. Ponieważ podatek ten wynosi 8084 zł, to miesięczna zaliczka, którą w roku 2015 będzie musiał zapłacić pan Adam, wyniesie 674 zł (1/12 z 8084 zł). Trzeba jednak pamiętać, że wartość tej zaliczki powinna zostać obniżona o kwotę zapłaconej w poszczególnych miesiącach składki na ubezpieczenie zdrowotne w granicach ustalonych w treści art. 27 b ustawy o PIT.
Tym samym, niezależnie od dochodu osiąganego w ciągu roku 2015 z działalności gospodarczej, podatnik będzie opłacał zaliczkę na podatek dochodowy w stałej, miesięcznej wysokości wynikającej z dochodu osiągniętego z tej działalności wykazanego w zeznaniu składanym w roku poprzednim, a ostateczne rozliczenie podatku nastąpi dopiero w zeznaniu rocznym.
Wyłączeni są nowi...
Przywilej opłacania zaliczek uproszczonych nie jest dostępny dla wszystkich podatników. Zgodnie bowiem z art. 44 ust. 6e ustawy o PIT uproszczona metoda opłacania zaliczek na podatek dochodowy nie jest dostępna dla tych przedsiębiorców, którzy po raz pierwszy podjęli działalność w roku podatkowym albo w roku poprzedzającym rok podatkowy. Wyłączenie tej grupy podatników podyktowane jest brakiem możliwości realnego ustalenia podstawy opłacania zaliczek w sposób uproszczony.
... i ci, którzy nie mieli dochodu
Szczególny przypadek to sytuacja, w której podatnik uprawniony podmiotowo do wyboru uproszczonej formy opłacania zaliczek na podatek dochodowy nie wykazał dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w zeznaniu składanym w roku poprzedzającym rok podatkowy bądź osiągnął dochód w wysokości nieprzekraczającej kwoty niepowodującej obowiązku zapłaty podatku wynikającej z pierwszego przedziału skali podatkowej. W takim przypadku zastosowanie znajduje reguła ustalona w art. 44 ust. 6b pkt 2 ustawy o PIT, zgodnie z którą podstawą ustalania wartości uproszczonej zaliczki na podatek dochodowy jest dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej wykazany w zeznaniu podatkowym złożonym w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata.
Jeżeli jednak również w zeznaniu podatkowym składanym w roku poprzedzającym rok podatkowy o dwa lata dochód taki nie wystąpił albo wystąpił w wysokości nieprzekraczającej kwoty niepowodującej obowiązku zapłaty podatku wynikającej z pierwszego przedziału skali podatkowej, to nie jest możliwe opłacanie zaliczek na podatek dochodowy w uproszczonej formie.
Uwaga! Podatnik nie ma możliwości wyboru roku (spośród tych z dwóch lat podatkowych), z którego dochody z działalności gospodarczej będą podstawą dla ustalania wartości uproszczonych zaliczek na podatek dochodowy. Przepisy bowiem precyzyjnie określają, w jakim przypadku podatnik ustala wartość tej zaliczki na podstawie dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej z zeznania składanego w roku poprzednim, a w jakim wysokość zaliczek należy ustalić na podstawie dochodów osiągniętych z działalności gospodarczej wykazanych w zeznaniu składanym w roku poprzedzającym rok podatkowy o dwa lata.
Przykład
Jan Kowalski prowadzi działalność gospodarczą od 2010 r., opodatkowując dochody z tego źródła na zasadach ogólnych. W roku 2015 pan Jan ma zamiar płacić zaliczki na podatek dochodowy w uproszczonej formie. Jednak w roku 2014 wykazał w zeznaniu rocznym ( składanym za rok 2013 ) stratę z działalności gospodarczej, natomiast w zeznaniu złożonym w roku 2013 ( za rok 2012 ) jego dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej wyniósł tylko 2500 zł.
Niestety pan Jan nie może płacić w roku 2015 zaliczek na podatek dochodowy w sposób uproszczony. Nie wykazał on bowiem w zeznaniu składanym w roku poprzedzającym rok podatkowy (tj. w roku 2014) dochodu z działalności gospodarczej, co oznacza, że dla ustalenia wartości uproszczonych zaliczek konieczne jest odwołanie się do dochodów z tej działalności wykazanych w zeznaniu składanym w roku poprzedzającym rok podatkowy o dwa lata. Jednak w roku 2012 dochód pana Jana wyniósł jedynie 2500 zł, co oznacza, że nie przekroczył ustalonej w pierwszym przedziale skali podatkowej kwoty niepowodującej obowiązku zapłaty podatku. Tym samym pan Jan nie może w roku 2015 płacić zaliczek na podatek dochodowy w sposób uproszczony.
Konieczne warunki
Wybór uproszczonej metody opłacania zaliczek na podatek dochodowy, oprócz spełnienia opisanych wyżej kryteriów, wymaga także złożenia stosownego oświadczenia. Otóż podatnicy, którzy chcą korzystać z tej formy opłacania zaliczek na podatek dochodowy, muszą w terminie do 20 lutego roku podatkowego, w którym po raz pierwszy wybrali uproszczoną formę wpłacania zaliczek, zawiadomić pisemnie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wyborze tej formy. Zawiadomienie to dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik zawiadomi pisemnie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z uproszczonej formy wpłacania zaliczek w terminie do 20 lutego roku podatkowego. Warto także dodać, że decydując się na opłacanie zaliczek na podatek dochodowy w formie uproszczonej, podatnik musi stosować tę metodę przez cały rok podatkowy oraz wpłacać zaliczki na podatek dochodowy w terminie określonym w art. 44 ust. 6 ustawy o PIT, tj. do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni, a zaliczkę za ostatni miesiąc – w terminie do 20 stycznia kolejnego roku (jeżeli podatnik nie złoży w tym terminie zeznania rocznego, płacąc wynikający z tego zeznania podatek).
Oznacza to, że również w przypadku, gdy faktycznie uzyskany dochód w ciągu roku podatkowego jest niższy od dochodu przyjętego za podstawę ustalania wartości uproszczonych zaliczek na podatek dochodowy, podatnik musi płacić zaliczki według przyjętej uproszczonej formy. Gdy wartość takich zaliczek będzie jednak niewspółmiernie wysoka w stosunku do osiąganego dochodu podatnikowi pozostaje jedynie możliwość zwrócenia się do urzędu skarbowego z wnioskiem o jej ograniczenie na zasadach przewidzianych ordynacją podatkową, co potwierdza Izba Skarbowa w Poznaniu w interpretacji z 3 czerwca 2013 r. (ILPB1/415-257/13-2/IM). Podatnik opłacający zaliczki na PIT w formie uproszczonej zobowiązany jest także do rozliczenia podatku za rok podatkowy w zeznaniu podatkowym składanym w terminie do końca kwietnia.
Jakie są skutki korekty zeznania
Wartość zaliczek uproszczonych należnych do zapłaty w roku podatkowym ustalana jest na podstawie dochodu osiąganego z tej działalności wykazanym w zeznaniu składanym w roku poprzednim lub poprzedzającym rok podatkowy o dwa lata. Trzeba się zatem zastanowić, jakie będą skutki korekty tego dochodu przez podatnika. Ta sama wątpliwość pojawi się w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ podatkowy innej wartości dochodu z działalności gospodarczej od tej, która została wykazana przez podatnika w zeznaniu.
Zmiana wartości uproszczonej zaliczki jest uzależniona od momentu złożenia w urzędzie skarbowym korekty zeznania albo momentu stwierdzenia przez organ podatkowy dochodu w innej wysokości niż wykazana przez podatnika w zeznaniu. Kwestie tę reguluje art. 44 ust. 6f i 6g ustawy o PIT, zgodnie z którym jeżeli:
- zdarzenie takie nastąpi do końca roku poprzedzającego rok, za który zaliczki są płacone w uproszczonej formie, to kwota uproszczonych zaliczek ulega zwiększeniu lub zmniejszeniu, odpowiednio do zmiany wysokości podstawy ich obliczenia,
- zdarzenie takie nastąpi w roku, w którym zaliczki są płacone w uproszczonej formie, to kwota tych zaliczek ulega zwiększeniu lub zmniejszeniu, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym została złożona korekta, odpowiednio do zmiany wysokości podstawy ich obliczenia,
- zdarzenie nastąpi w późniejszym terminie, to kwota uproszczonych zaliczek nie ulega zmianie.
