Ulga rehabilitacyjna dla niepełnosprawnego przedsiębiorcy

Podstawą obliczenia podatku jest dochód po odliczeniu kwot, m.in. wydatków na cele rehabilitacyjne oraz wydatków związanych z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, poniesionych w roku podatkowym przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne (zob. art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT).

Poniesione w roku podatkowym (kalendarzowym) przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne, wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych podlegają odliczeniu od dochodu, a tym samym zmniejszają podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych i sam podatek dochodowy. Korzystanie z tej ulgi można więc uznać za sposób optymalizacji podatkowej.

Przykład 1

Pan Jan jest przedsiębiorcą płacącym podatek dochodowy na zasadach ogólnych (skala podatkowa). Od 2 września 2014 r. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym – jest osobą niedosłyszącą). Za 2014 r. osiągnął dochód (po potrąceniu składek na ubezpieczenie społeczne) w wysokości 84 000 zł. W listopadzie 2014 r. poniósł wydatki na nowoczesny aparat słuchowy w kwocie 6 000 zł. Są one udokumentowane wystawioną na niego fakturą. Wydatki na nabycie aparatu słuchowego nie zostały w żaden sposób panu Janowi zwrócone, nie zostały też przez niego zaliczone do kosztów podatkowych w prowadzonej działalności.

Jeżeli pan Jan nie skorzysta z ulgi rehabilitacyjnej związanej z zakupem aparatu słuchowego (jest to indywidualny sprzęt/ urządzenie/narzędzie techniczne niezbędne w rehabilitacji oraz ułatwiające wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności), to podatek dochodowy (przed potrąceniem składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniesie 14 563,98 zł (84 000 zł x 18 proc. – 556,02 zł).

Z kolei jeżeli skorzystałby z ulgi rehabilitacyjnej w związku z zakupem aparatu słuchowego, to podatek dochodowy (przed potrąceniem składki na ubezpieczenie zdrowotne) wyniesie 13 483,98 zł [(84 000 zł – 6 000 zł) x 18 proc. – 556,02 zł]; a więc o 1 080 zł mniej (14 563,98 zł – 13 483,98 zł). Skorzystanie z ulgi rehabilitacyjnej zatem będzie dla pana Jana sposobem optymalizacji podatkowej. Z ulgi tej pan Jan będzie mógł skorzystać, składając zeznanie roczne (PIT-36 wraz z załącznikiem PIT-O) za 2014 r.

Rodzaje i warunki

Rodzaje wydatków na cele rehabilitacyjne uprawniających do odliczeń od dochodu przed opodatkowaniem zawiera art. 26 ust. 7a ustawy o PIT, natomiast zasady i warunki tych odliczeń zostały określone w art. 26 ust. 7, 7b–7g i 13a ustawy o PIT.

Organy podatkowe podkreślają, że katalog wydatków rehabilitacyjnych wymienionych w art. 26 ust. 7a ustawy o PIT jest katalogiem zamkniętym, co oznacza, że odliczeniu podlegają jedynie wydatki, które zostały w nim enumeratywnie wymienione. Rozszerzająca interpretacja art. 26 ust. 7a ustawy o PIT jest niedozwolona. Wszelkiego rodzaju ulgi i zwolnienia są wyjątkiem od konstytucyjnej zasady równości i powszechności opodatkowania, dlatego powinny być interpretowane ściśle z literą prawa. Niedopuszczalna jest zatem ich interpretacja rozszerzająca (interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 4 sierpnia 2014 r., IBPBII/1/ 415-404/14/MCZ; interpretacja Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 9 czerwca 2014 r., ITPB2/415-263/14/MM; interpretacja Izby Skarbowej w Łodzi z 27 września 2013 r., IPTPB2/415-466/13-2/TS).

Wydatki poniesione na inne cele niż wymienione w art. 26 ust. 7a ustawy o PIT – nawet gdy zostały poniesione w związku z niepełnosprawnością – nie korzystają więc z odliczeń w ramach omawianej ulgi (interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 4 lipca 2013 r., IPPB4/415-303/13-4/JK4). Wydatki, których nie można odliczyć, to np.:

- koszty badań genetycznych przeprowadzonych w celu wyodrębnienia uszkodzonego genu i ewentualnego skorzystania z terapii genowej (interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 11 kwietnia 2014 r., IBPBII/2/415-227/14/AK),

- koszty prania bielizny (interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 2 października 2013 r., IBPBII/1/ 415-653/13/AA).

Uwaga: Skorzystanie z ulgi rehabilitacyjnej leży w interesie podatnika, więc to po jego stronie spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do tej skorzystania z ulgi.

Pies przewodnik jedynie przy I i II grupie inwalidztwa

Analiza art. 26 ust. 7a ustawy o PIT wskazuje, że niektóre wydatki mogą być odliczone w ramach ulgi rehabilitacyjnej, gdy osoba niepełnosprawna zaliczana jest do I lub II grupy inwalidztwa, np. utrzymanie psa asystującego przez osoby niewidome i niedowidzące zaliczone do I lub II grupy inwalidztwa oraz osoby z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczone do I grupy inwalidztwa.

Zgodnie art. 26 ust. 7f ustawy o PIT ilekroć w art. 26 ust. 7a ustawy o PIT jest mowa o osobach zaliczonych do:

1)

I grupy inwalidztwa – należy przez to rozumieć odpowiednio osoby, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono:

a) całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji albo

b) znaczny stopień niepełnosprawności;

2)

II grupy inwalidztwa – należy przez to rozumieć odpowiednio osoby, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono:

a) całkowitą niezdolność do pracy albo

b) umiarkowany stopień niepełnosprawności.

Należy mieć orzeczenie albo decyzję

Podstawowym warunkiem uprawniającym do odliczenia wydatków w ramach ulgi rehabilitacyjnej jest posiadanie przez osobę, której wydatek dotyczy, orzeczenia o zakwalifikowaniu do jednego z trzech stopni niepełnosprawności (znacznego, umiarkowanego lub lekkiego), określonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także poniesienie kosztów po dacie uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności (bądź po dniu wskazanym w orzeczeniu jako data ustalenia niepełnosprawności) (interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 4 sierpnia 2014 r., IBPBII/1/ 415-383/14/MCZ; interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 27 czerwca 2014 r., IPPB4/415-213/14-10/JK; interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 26 marca 2013 r., IPPB4/415-35/13-2/JK4; interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 28 sierpnia 2012 r., IBPBII/1/ 415-562/12/MCZ; interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 19 marca 2012 r., IBPBII/1/ 415-1078/11/AA).

Zgodnie z art. 26 ust. 7d ustawy o PIT warunkiem odliczenia wydatków na cele rehabilitacyjne jest posiadanie przez osobę, której dotyczy wydatek:

1)

orzeczenia o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w odrębnych przepisach lub

2)

decyzji przyznającej rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną lub

3)

orzeczenia o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16. roku życia, wydanego na podstawie odrębnych przepisów.

Odrębnymi przepisami są uregulowania zawarte w ustawie z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 27 czerwca 2014 r., IPPB4/415-213/14-10/JK).

Odliczenie, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT, może być dokonane również w przypadku, gdy osoba, której dotyczy wydatek, posiada orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez właściwy organ na podstawie odrębnych przepisów obowiązujących do 31 sierpnia 1997 r. (art. 26 ust. 7g ustawy o PIT).

Przykład 2

Niepełnoletni syn pani Jadwigi posiada orzeczenie o niepełnosprawności od 14 stycznia 2015 r. (II grupa inwalidzka). Pani Jadwiga prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną według skali podatkowej. W 2014 roku zapłaciła za pobyt syna na turnusie rehabilitacyjnym. Pani Jadwiga zastanawia się, czy będzie mogła poniesione wydatki rehabilitacyjne na rzecz syna odliczyć od dochodu za 2014 r., gdyż składając zeznanie roczne PIT-36 za 2014 r., będzie już w posiadaniu orzeczenia o niepełnosprawności syna.