Wynagrodzenie adwokata a koszty uzyskania przychodów

Dłużnik nie jest na straconej pozycji

Niewątpliwie sytuacja wierzyciela jest o wiele lepsza od sytuacji dłużnika, jeśli chodzi ?o uzasadnienie zaliczenia wydatków na postępowanie sądowe do kosztów podatkowych. Niemniej jednak w przypadku tego ostatniego nie jest to niemożliwe. Potwierdza to interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 18 kwietnia 2014 r. (IBPBI/1/415-70/14/JS) dotycząca podatnika, który utracił płynność finansową na skutek nie do końca uzasadnionego zerwania przez niemieckiego kontrahenta umowy na dostawy towarów. Utrata głównego źródła zarobkowania doprowadziła do kłopotów z bieżącym regulowaniem zobowiązań wobec wierzycieli. Podatnik ten, na miarę swoich możliwości finansowych, spłacał zaległe zobowiązania wobec dostawców, jednak niektórzy z nich nie akceptowali próśb o polubowne załatwienie sprawy i dochodzili swoich należności na drodze sądowej. Dla podatnika (dłużnika) skutkowało to koniecznością ponoszenia dodatkowych kosztów sądowych.

W tych okolicznościach organ podatkowy uznał, że: „(...) wydatki w postaci kosztów sądowych, które zostaną od wnioskodawcy zasądzone na rzecz jego kontrahentów (wierzycieli), będą związane ?z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie będzie konsekwencją prowadzenia tej działalności. Konieczność poniesienia tych wydatków nie będzie wynikać z zaniedbania lub działania nieracjonalnego, niezgodnego z prawem i zasadami współżycia społecznego, skoro jak wynika z wniosku, wnioskodawca nie będzie w stanie spełnić roszczeń wierzycieli na skutek utraty płynności finansowej, będącej następstwem zdarzeń, za które (jak wskazano we wniosku) wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności. Poniesienie ww. kosztów sądowych będzie zatem miało na celu ochronę źródła przychodu (majątku wykorzystywanego do działalności gospodarczej) oraz zabezpieczenie źródła przychodów, jakim jest działalność gospodarcza. Zatem zapłacone koszty sądowe będą mogły stanowić koszty uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej, pod warunkiem należytego ich udokumentowania".

W zależności od konkretnej sytuacji

Status pozwanego nie musi zatem automatycznie pozbawiać prawa zaliczenia do kosztów podatkowych wydatków poniesionych przez dłużnika w związku z postępowaniem sądowym. Zdaniem organów podatkowych, jeżeli poniesienie kosztów sądowych ma na celu obronę dłużnika przed bezpodstawnymi roszczeniami lub ma na celu zapewnienie prawidłowości ?i ciągłości jego funkcjonowania jako podmiotu gospodarczego, to mogą one zostać zaliczone do kosztów podatkowych.

Inaczej będzie wówczas, gdy dłużnik doprowadzi do postępowania sądowego pomimo tego, że jego zobowiązanie było bezsporne i dłużnik zaniedba obowiązek zapłaty zobowiązania lub – bez istotnego powodu – po prostu go nie wykona. Wówczas poniesione przez dłużnika koszty procesu nie będą mogły obniżać podatku dochodowego jego firmy. Takie wydatki, będące jedynie efektem niewykonania zobowiązania wobec kontrahenta, nie przyczyniają się w żaden sposób do uzyskania przychodu ?z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie służą też zachowaniu albo zabezpieczeniu źródła przychodów.

Reasumując, możliwość zaliczenia przez dłużnika do kosztów podatkowych wydatków związanych w toczącym się przeciwko niemu postępowaniem sądowym o zapłatę należy oceniać na zasadach ogólnych, czyli przez pryzmat związku tych wydatków z przychodami uzyskiwanymi w ramach działalności gospodarczej.

Decyduje związek ?z przychodami

Jeżeli poniesione przez dłużnika koszty procesu można uznać za zbędne lub nieuzasadnione (np. spowodowane nieuzasadnioną zwłoką w zapłacie należności przysługującej wierzycielowi), to nie można ich zaliczyć do kosztów podatkowych. Jeżeli jednak mają one służyć zapewnieniu prawidłowego i ciągłego funkcjonowania firmy dłużnika, to wówczas mogą one zwiększać jego koszty podatkowe.