Kiedy w związku z obciążaniem kontrahenta kosztami opłat za zajęcie pasa drogowego dochodzi do opodatkowania VAT

Wydaje się, że tak. Należy bowiem zauważyć, że jedną z czynności podlegających opodatkowaniu VAT jest odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (zob. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów (zob. art. 8 ust. 1 ustawy o VAT). Zakres świadczenia usług jako czynności podlegającej opodatkowaniu jest zatem bardzo szeroki. Za podlegające opodatkowaniu świadczenie usług należy uznać również uzyskanie dla innego podmiotu zgody na zajęcie pasa drogowego. W takim przypadku otrzymywane z tego tytułu wynagrodzenie (nawet jeżeli odpowiada opłacie za zajęcie pasa drogowego) jest wynagrodzeniem za podlegające opodatkowaniu VAT według stawki podstawowej  świadczenie usługi. Wynagrodzenie takie (obciążenie kosztami uzyskania decyzji na zajęcie pasa drogowego) należy zatem udokumentować fakturą.

Potwierdzenie ?w interpretacjach

Podobne stanowisko reprezentują organy podatkowe, czego przykładem może być interpretacja Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 13 marca 2009 r. (ITPP1/443-1137/08/KM) czy interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach ?z 28 lutego 2014 r. (IBPP1/443-1156/13/ES). W drugiej ze wskazanych interpretacji czytamy, że „pomiędzy wnioskodawcą a podwykonawcą istnieje zatem więź ?o charakterze zobowiązaniowym, która na gruncie ustawy stanowi świadczenie usług za wynagrodzeniem, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Wnioskodawca podejmuje bowiem określone działania, za które otrzymuje wynagrodzenie ?w wysokości kwoty opłaty za wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, które to wynagrodzenie zostaje wypłacone przez podwykonawcę inwestycji. Opłata, o której mowa w niniejszym wniosku, jest formą wynagrodzenia za świadczone usługi, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, stosownie do ?art. 5 ust. 1 ustawy o VAT". W konsekwencji organ podatkowy uznał, że „w analizowanej sprawie wnioskodawca wyświadczył na rzecz podwykonawcy usługę polegającą na przeniesieniu prawa do zajęcia pasa drogowego, podlegającą opodatkowaniu 23-proc. stawką podatku VAT, którą był zobowiązany udokumentować fakturą VAT".

W przedstawionej sytuacji nie da się skorzystać z art. 29a ust. 7 pkt 3 ustawy o VAT (przepis ten stanowi, że podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku). Warunkiem jego stosowania jest bowiem to, aby wydatki były poniesione w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy. ?W przedstawionej zaś sytuacji wydatek na uzyskanie decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego poniesiony został co najwyżej na rzecz podwykonawcy (skoro decyzja została wydana firmie czytelnika, to nie wchodzi w grę uznanie, że wydatek ten poniesiony został w imieniu podwykonawcy).

Podsumowanie

Działania polegające na uzyskaniu decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego stanowiły w przedstawionej w pytaniu sytuacji świadczenie usługi na rzecz podwykonawcy podlegające opodatkowaniu VAT według stawki 23 proc. W konsekwencji firma powinna obciążyć kosztami uzyskania tej decyzji podwykonawcę, wystawiając mu fakturę z VAT obliczonym według stawki podstawowej. Nieprawidłowe będzie wystawienie noty obciążeniowej bez VAT.

Autor jest doradcą podatkowym oraz autorem komentarza do ustawy o VAT