VAT: Stawka na ciastka a termin przydatności

Zgodnie z obecnymi regulacjami w zakresie VAT, w przypadku sprzedaży tzw. podstawowych artykułów spożywczych przedsiębiorca jest uprawniony do zastosowania obniżonej stawki VAT w wysokości 5 proc. Natomiast w przypadku gdy artykuły te uległy nieznacznemu przetworzeniu, zastosowanie znajdzie już 8 proc. stawka VAT. Z kolei sprzedaż artykułów spożywczych, które uległy znacznemu przetworzeniu oraz produktów innych niż artykuły spożywcze podlega standardowemu opodatkowaniu, według 23 -proc. stawki VAT.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że tak skonstruowany system przyporządkowania konkretnych produktów do określonych stawek VAT może stwarzać i stwarza problemy interpretacyjne zarówno dla przedsiębiorców, jak i dla organów podatkowych. Przejawem tego jest chociażby wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Krakowa, w którym sąd rozstrzygnął wątpliwość podatnika w tym zakresie.

Czego dotyczyła wątpliwość...

Sprawa dotyczyła spółki, która w ramach swojej działalności gospodarczej zajmowała się produkcją i sprzedażą wyrobów ciastkarskich (w tym: ciasta, babki, keksy, muffinki, rogaliki, spody tortowe, wafle, tartaletki). Spółka dostarczała swoje produkty do hurtowni, dystrybutorów lub bezpośrednio do sklepów na terenie kraju. Żaden z oferowanych przez spółkę produktów nie zawiera konserwantów. Powyższe wyroby należą do jednej z dwóch poniższych grup:

1) wyroby ciastkarskie i ciastka świeże, klasyfikowane do grupowania 10.71.12 według PKWiU z 2008 r., których termin przydatności do spożycia nie przekracza 45 dni – spółka sprzedaje powyższe wyroby ze stawką VAT wynoszącą 8 proc; oraz

2) wyroby ciastkarskie i ciastka świeże, klasyfikowane do grupowania 10.71.12 według PKWiU z 2008 r., których termin przydatności do spożycia przekracza 45 dni – spółka sprzedaje powyższe wyroby ze stawką VAT wynoszącą 23 proc.

W związku z tym, spółka zwróciła się do organu podatkowego z wnioskiem o interpretację indywidualną, w którym zapytała, czy prawidłowe jest jej stanowisko, zgodnie z którym przysługuje jej prawo do zastosowania preferencyjnej 8 proc. stawki VAT, bezpośrednio na podstawie art. 98 ust. 2 oraz załącznika nr III poz. 1 Dyrektywy 112, dla dostaw wszystkich wyrobów ciastkarskich i ciast świeżych, niezależnie od ich terminu przydatności do spożycia.

...i jak została rozstrzygnięta

Organ podatkowy uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazał, że z orzecznictwa TSUE wynika, iż możliwość powoływania się bezpośrednio na przepisy Dyrektywy 112 istnieje tylko wtedy, gdy przepisy krajowe są z nią niezgodne. W przedmiotowej sprawie ten przypadek jednak nie występuje. Po wyczerpaniu toku instancyjnego spółka złożyła skargę do WSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 30 października 2013 r. (I SA/Kr 1352/13) oddalił ją jednak, podzielając argumentację organu podatkowego. W ustnym uzasadnieniu sąd powołał się również na wyrok NSA z 24 lipca 2013 r. (I FSK 226/13), zgodnie z którym produkty z danej kategorii mogą być opodatkowane różną stawką, jednak z poszanowaniem zasady neutralności podatkowej i reguły niezakłócania konkurencyjności. Sąd zwrócił uwagę, że Komisja i Rada UE przyglądały się stawkom stosowanym w prawie polskim i nie zgłaszały żadnych zarzutów. Sąd uznał tym samym, że brak jest podstaw do stosowania 8 proc. stawki VAT w stosunku do wyrobów ciastkarskich, których termin przydatności do spożycia wynosi powyżej 45 dni.

Niezgodnie z zasadami

Sąd wskazał w wyroku na brak możliwości stosowania przez podatnika obniżonej, 8-proc. stawki VAT w odniesieniu do niektórych produkowanych i sprzedawanych przez niego wyrobów ciastkarskich. Trudno się jednak z tym zgodzić m.in. ze względu na to, że stanowisko przyjęte przez ten sąd wydaje się nie znajdować odzwierciedlenia w przepisach Dyrektywy 2006/112/WE w tym zakresie oraz w fundamentalnych zasadach rządzących podatkiem od towarów i usług. Stosowanie stawki podstawowej w zakresie określonej kategorii produktów w przypadku, gdy istnieją produkty do nich podobne, których sprzedaż jest opodatkowana stawką obniżoną, może prowadzić do naruszenia zasady neutralności VAT.

Jednym z przejawów tej zasady jest zakaz opodatkowywania takich samych/podobnych świadczeń (świadczeń spełniających te same potrzeby konsumenta) w różny sposób. Tożsamość bądź podobieństwo świadczeń powinno być oceniane z perspektywy przeciętnego konsumenta.

Mrożonki bez preferencji

Utrwalenie takiego stanowiska, jakie zaprezentował WSA w Krakowie, może doprowadzić do przypadków kuriozalnych, jeżeli chodzi o opodatkowanie VAT wyrobów ciastkarskich.