Raport z ankiety Rzeczpospolitej na temat zmian w VAT

We wspólnej akcji „Rz" i firmy doradczej Deloitte zapytaliśmy przedsiębiorców o zmiany w podatku, którego rozliczanie jest uważane za skomplikowane. Jednym z celów, jakie przyświecały ministerialnym projektodawcom, było uproszczenie tych rozliczeń. Wyniki badania pokazują jednak, że przedsiębiorcy w większości wypadków nie uważają, by czekało ich prostsze życie z VAT.

Inny moment zwiększa koszty

W finansach firmy liczy się nie tylko to, ile pieniędzy wydaje, ale także – kiedy to robi. Z tego punktu widzenia bardzo ważna projektowana zmiana dotyczy momentu powstania obowiązku podatkowego. Ministerstwo Finansów postanowiło ten moment ujednolicić (choć zostawiło wyjątki) i zaproponowało, by co do zasady następował z upływem miesiąca, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę – niezależnie od tego, kiedy wystawiono fakturę.

Potem, już w czasie trwania ankiety, MF wycofało się z tego pomysłu, proponując, by obowiązek podatkowy powstawał w chwili dostawy towaru lub wykonania usługi. Ale nawet po tej modyfikacji szykuje się rewolucyjna zmiana: oderwanie momentu powstania obowiązku podatkowego od dnia wystawienia faktury. W efekcie już nie będzie można odkładać rozliczeń z fiskusem dzięki odpowiedniej polityce wystawiania faktur.

Takie zmiany dotyczą większości podatników. Wyraźnie obawiają się oni nowego systemu rozliczeń. Aż 61 proc. jest niezadowolonych z tej zmiany, przy czym 28 proc. uważa ją za bardzo niekorzystną, a 33 proc. za niepotrzebną.

– Nowe zasady wiążą się z koniecznością przeszkolenia pracowników i odpowiedniego dostosowania systemów księgowo-informatycznych używanych do rozliczeń podatkowych. To z pewnością będzie się wiązało z dodatkowymi kosztami dla wielu firm – zauważa Aleksandra Pacowska-Brudło, doradca podatkowy w firmie Deloitte.

Jeśli już podatnik zmienia cenę swoich towarów czy usług po sprzedaży, to może  wystawić fakturę korygującą, ale musi mieć potwierdzenie, że odbiorca ją otrzymał. Jednakże VAT z tej faktury można rozliczyć, nawet jeśli otrzymanie takiego potwierdzenia byłoby utrudnione. Taki mniej więcej był wydźwięk styczniowego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Kraft Foods Polska (sygn. C-588/10).

Łatwiejsze korekty

Ministerstwo Finansów postanowiło pójść za głosem luksemburskiego Trybunału i zaproponowało, by mimo braku potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę można było odliczać podatek w niej zawarty. Jako warunki postawiono podjęcie udokumentowanej próby doręczenia faktury korygującej oraz dowody potwierdzające, że nabywca ma wiedzę, iż transakcja została zrealizowana według skorygowanych warunków.

Ta propozycja, jako jedna z nielicznych, ucieszyła podatników. Aż 68 proc. ankietowanych oceniło ją dobrze lub bardzo dobrze (patrz wykres).

Gorzej wypadła ocena nowych zasad związanych z podstawowym prawem podatnika VAT, czyli odliczania podatku naliczonego. Powiązano go z momentem powstania obowiązku podatkowego u nabywcy. Przedsiębiorcy obawiają się, że trzeba się będzie zastanawiać nie tylko nad własną księgowością, ale i tą u kontrahenta. Konkretnie – kiedy u niego powstanie obowiązek podatkowy. A że takich łamigłówek nikt nie lubi – aż 80 proc. pytanych oceniło tę zmianę negatywnie.

Prawdopodobnie Sejm zajmie się projektowanymi zmianami dopiero jesienią.  Można się spodziewać, że ustawa zostanie ogłoszona dopiero pod koniec 2012 r. Tymczasem niektóre przepisy mają wejść w życie z początkiem stycznia 2013 r. Już w trakcie trwania naszej ankiety MF odsunęło wejście w życie niektórych regulacji (np. tych o obowiązku podatkowym) do 1 lipca 2013 r. Odpowiada to oczekiwaniom podatników, bo aż 86 proc. ankietowanych opowiedziało się za co najmniej trzy- lub sześciomiesięcznym vacatio legis. Jednakże może się okazać, że w odniesieniu np. do przepisów o fakturach elektronicznych okres od ogłoszenia ustawy do jej wejścia w życie może wynieść zaledwie kilka tygodni, a nawet dni.

Zobacz pełny tekst raportu z badania ankietowego „Rz" i Deloitte. Raport dostępny także na stronie  www.deloitte.com/pl/zmianyvat

Jak przeprowadziliśmy ankietę

Badanie opinii o projekcie zmian w VAT trwało od 19 lipca do 31 sierpnia 2012 r. Wzięło w nim udział 191 respondentów. Byli to przedstawiciele firm o różnej wielkości i z różnych branż (m.in. produkcyjnej, handlowej, finansowej, telekomunikacyjnej i energetycznej). Pytania do ankiety przygotowali doradcy podatkowi z firmy Deloitte. Respondenci mogli wskazać tylko jedną z zaproponowanych odpowiedzi oceniających poszczególne rozwiązania w projekcie zmiany ustawy o VAT. Oceniali też jakość całego projektu w sześciostopniowej skali.

OPINIE

Aleksandra Pacowska-Brudło, doradca podatkowy w firmie Deloitte:

Przed projektem nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług jest jeszcze długa droga legislacyjna. Zwróćmy uwagę, że nie przyjęła go dotychczas Rada Ministrów, a dopiero po akceptacji rządu może on trafić do Sejmu. Biorąc pod uwagę, że niektóre przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2013 r., nie zostało zbyt wiele czasu na ich uchwalenie przez organy ustawodawcze. Mało czasu będą mieli też podatnicy, by się do nich dostosować, np. poprzez wprowadzenie odpowiednich zmian w systemach księgowych. Jednakże nie da się odłożyć wejścia w życie wszystkich przepisów. Przykładem są regulacje dotyczące fakturowania elektronicznego. Muszą one obowiązywać od 1 stycznia 2013 r., gdyż tego wymaga prawo unijne. Jeśli dostosowanie naszych przepisów do norm Unii Europejskiej  będzie odbywać się w tym zakresie nie tylko w drodze ustawy, ale także rozporządzeń, to podatnicy z pewnością ucieszyliby się, gdyby te rozporządzenia zostały wydane jak najszybciej.

Jarosław Neneman, wykładowca Uczelni Łazarskiego, były wiceminister finansów: