Trzeba zapłacić VAT od wyłudzonego towaru

[b]Prowadzę hurtownię artykułów instalacyjno-sanitarnych. Kilka dni temu wydałem klientowi dość dużą ilość towaru, za którą prawdopodobnie nigdy nie otrzymam zapłaty. Okazało się bowiem, że nabywca posłużył się fałszywą tożsamością i wyłudził ode mnie towar.

Czy ta transakcja jest opodatkowana VAT? Czy mam obowiązek rozliczenia VAT należnego od wyłudzonych towarów?[/b] – pyta czytelnik.

W obrocie gospodarczym zdarzają się transakcje, przy realizacji których dochodzi do naruszenia prawa. Powstają wówczas wątpliwości, czy wykonanie takiej czynności powoduje obowiązek opodatkowania VAT. Z art. 6 pkt 2 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=17D1F175CBC1000681743E9D550EDE8C?n=1&id=172827&wid=337454]ustawy o VAT[/link] wynika bowiem, że jej przepisów nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

Odpowiedź na pytanie, jakiego rodzaju czynności są wyłączone spod działania ustawy o VAT na podstawie tego przepisu, nie jest jednak oczywista. Z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy o VAT wynika, że opodatkowana jest każda odpłatna dostawa towarów na terytorium Polski, niezależnie od tego czy została dokonana z zachowaniem warunków i form określonych przepisami.

Czy zatem w sytuacji opisanej w pytaniu sprzedaż, w wyniku której nastąpiło wyłudzenie towaru przez nabywcę (czyli przestępstwo w rozumieniu prawa karnego), nie podlega VAT?

Niestety, nie. Zarówno fiskus, jak i sądy administracyjne uważają, że przepisy o VAT w takiej sytuacji nie dają podstaw do wyłączenia z opodatkowania. Potwierdzeniem jest [b]interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 10 sierpnia 2009 r. (IPPP1-443-629/ 09-2/PR).[/b]

Dotyczy ona opodatkowania usług telekomunikacyjnych świadczonych przez podatnika w sytuacjach, kiedy klient przy zawarciu umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych posłużył się fałszywymi (ewentualnie cudzymi) dokumentami, a następnie nie zapłacił.

Izba stwierdziła, że co prawda art. 6 pkt 2 ustawy o VAT wyklucza opodatkowanie wszelkiego rodzaju czynności zabronionych, ale „nie odnosi się jednak do opodatkowania czynności wykonanych bez zachowania formy zastrzeżonej przez prawo cywilne, które nie są jednak nielegalne z samego założenia.

Należy zauważyć, że celem tego przepisu jest nieopodatkowywanie zachowań niepożądanych, sprzecznych z prawem, by nie stwarzać pozorów ich legalizacji”.

Jako przykład czynności objętych art. 6 pkt 2 ustawy o VAT izba skarbowa wskazała te, które z założenia nie mogą być przedmiotem legalnego obrotu, jak stręczycielstwo, handel narkotykami czy organami ludzkimi. W rezultacie fiskus uznał więc, że świadczenie usług telekomunikacyjnych jest w takiej sytuacji opodatkowane VAT. Stanowisko to podzielił także [b]Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.[/b] Podatnik zaskarżył bowiem tę odpowiedź.

W [b]wyroku z 22 kwietnia 2010 r. (III SA/Wa 2010/09[/b], orzeczenie prawomocne) sąd stwierdził: „usługi telekomunikacyjne mogą być przedmiotem legalnego obrotu i mimo iż zawarta przez strony umowa może być uznana na gruncie przepisów prawa cywilnego za bezskuteczną, to jednak na jej podstawie doszło do zawarcia przez skarżącą umowy cywilnoprawnej zobowiązującej ją do świadczenia usług telekomunikacyjnych na rzecz podmiotu wskazanego w umowie. (...)