Po 24 miesiącach od zakupu i rozpoczęcia użytkowania nieruchomości postanawia przeznaczyć jej niewyodrębnioną część na mieszkanie dla personelu pomocniczego (5 proc. powierzchni nieruchomości, dotychczas będącej przedmiotem najmu).
Kwota odliczenia wynosiła 46 000 zł, okres korekty to 120 miesięcy a zmiana zakresu wykorzystywania nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą następuje po 24 miesiącach.
Z kwoty VAT podlegającej odliczeniu odjąć należy zatem VAT naliczony przypadający proporcjonalnie na okres, w jakim stopień użytkowania nieruchomości na cele prowadzonej działalności się nie zmienił.
Korektą nie będzie objęta kwota: (46 000 zł /120) x 24 = 9200 zł. Korekta dotyczy zatem pozostałych 36 800 zł. Podatnik musi więc „oddać” 1840 zł (36 800 zł x 5 proc.). [/ramka]
Ponieważ nieruchomości będące środkami trwałymi co do zasady podlegają wieloletniej korekcie VAT na podstawie art. 91 ust. 2 ustawy o VAT, ewentualna zmiana stopnia ich wykorzystania do celów działalności gospodarczej podatnika jest kolejną komplikacją, gdy chodzi o ustalenie wysokości przysługującego odliczenia.
Na podstawie art. 91 ust. 2 ustawy o VAT podatnik przez dziesięć lat co roku (jeżeli zmieni się proporcja sprzedaży opodatkowanej) jest zobligowany (i uprawniony) do dokonywania korekty w odniesieniu do 1/10 kwoty VAT naliczonego (czyli jej zmniejszenia lub zwiększenia).
[ramka][b]Przykład[/b]
Wracając do naszego przykładu, korekta co roku dotyczy kwoty 4600 zł.
Zakładając, że przekazanie 5 proc. powierzchni nieruchomości na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą nastąpiło w styczniu danego roku, a ostateczny współczynnik sprzedaży opodatkowanej za poprzedni rok wyniósł u tego podatnika 15 proc., to w deklaracji składanej za styczeń danego roku podatnik musi:
- skorygować wartość odliczenia w odniesieniu do 1/10 podatku odliczonego w momencie nabycia nieruchomości, czyli zmniejszyć kwotę VAT naliczonego o 1150 zł (230 000 zł/10 lat x 20 proc.), natomiast po zastosowaniu współczynnika 15 proc. (zamiast 20 proc.) kwota przysługującego odliczenia wynosi 3450 zł. Różnicę (1150 zł) należy „oddać” fiskusowi;
- uwzględnić to, że zmienił się procent, w jakim nieruchomość użytkowana jest na cele działalności gospodarczej, poprzez doliczenie do kwoty korekty rocznej korekty na podstawie art. 90a ustawy o VAT, czyli w omawianym wypadku 1840 zł. [/ramka]
[srodtytul]Nie trzeba naliczać podatku[/srodtytul]
Jednocześnie ustawodawca zakłada, że jeśli podatnik np. udostępni nieodpłatnie swojemu pracownikowi dla celów prywatnych część nieruchomości, nie będzie musiał opodatkować tego rodzaju nieodpłatnego świadczenia usług (do czego byłby zobligowany na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o VAT), gdyż podatek jest już „oddawany” w postaci proporcjonalnego zmniejszenia podatku naliczonego, który został odliczony przy nabyciu nieruchomości.
[ramka][b]Tylko proporcjonalnie[/b]
Nowe przepisy mają wdrożyć do krajowego porządku prawnego dyrektywę Rady 2009/162/UE z 22 grudnia 2009 r. zmieniającą dyrektywę 2006/112/WE.
Art. 168a tej ostatniej mówi, że w przypadku nieruchomości stanowiącej część majątku przedsiębiorstwa danego podatnika i wykorzystywanej zarówno do celów prowadzonej przez tego podatnika działalności, jak i do innych celów, VAT od wydatków związanych z taką nieruchomością podlega odliczeniu wyłącznie do wysokości udziału procentowego, w jakim nieruchomość została wykorzystana do celów działalności podatnika.
Natomiast zmiany w udziale procentowym wykorzystania nieruchomości są uwzględniane zgodnie z zasadami przewidzianymi dla proporcjonalnego odliczania VAT w danym państwie członkowskim. Dyrektywa pozostawia zatem państwu członkowskiemu dookreślenie zasad korekty.
Zgodnie z preambułą do dyrektywy wprowadzającej art. 168a omawiane przepisy mają na celu doprecyzowanie i wzmocnienie zasady neutralności VAT (wyrażającej się w przyznaniu podatnikowi prawa do odliczenia VAT naliczonego) w tych sytuacjach, gdy nieruchomości przeznaczone do działalności gospodarczej nie są wykorzystywane w pełni do tych celów.
Dodajmy, że w przeszłości ETS wskazał, że nie narusza zasady równego traktowania to, że wspólnotowe dyrektywy w sprawie VAT uprawniają podatnika do natychmiastowego odliczenia w całości podatku naliczonego od nabywanych przez niego towarów, przyporządkowanych przedsiębiorstwu, w sytuacji gdy następnie podatnik uiszcza podatek należny w sposób progresywny w trakcie wykorzystania tych towarów do celów prywatnych.
Takie działanie na skutek wprowadzenia art. 168a dyrektywy 2006/112/WE oraz wdrażających go przepisów krajowych od 1 stycznia 2011 r. nie będzie już dozwolone. [/ramka]
[ramka][b]Jak jest teraz, a jak będzie[/b]
Obecnie podatnik, który wykorzystuje nieruchomość stanowiącą majątek swojego przedsiębiorstwa, przy nabyciu której odliczył VAT, do celów niezwiązanych z działalnością zobligowany jest co do zasady do opodatkowania tego rodzaju nieodpłatnego świadczenia na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o VAT.
Teoretycznie więc możliwe jest odliczenie VAT od całości nakładów na nieruchomość a następnie opodatkowanie nieodpłatnego świadczenia usług na cele prywatne.
[b]Przykład[/b]
Firma kupiła budynek biurowy, odliczyła VAT naliczony w pełnej wysokości. Przekazała jedną salę na cele organizacji prywatnych imprez okolicznościowych przez swoich pracowników, nie pobierając przy tym wynagrodzenia. Ma obowiązek określić podstawę opodatkowania (wartość) dla nieodpłatnie świadczonej usługi oraz kwotę VAT należnego.
Identycznie powinien postąpić podatnik, który np. zdecyduje się na zaadaptowanie (bez wydzielania osobnej nieruchomości) części posiadanego budynku na własne cele mieszkaniowe.
Nowa regulacja zakłada, że nie będzie konieczne opodatkowanie nieodpłatnego świadczenia. Jednak podatnik np. ponosząc nakłady na taką nieruchomość, będzie mógł odliczyć tylko część podatku naliczonego, co niewątpliwie jest mniej korzystne z uwagi na przepływy pieniężne.[/ramka]
[i]Autorka jest doradcą podatkowym, starszą konsultantką w MDDP[/i]
[ramka] [b]Czytaj [link=http://www.rp.pl/temat/565095.html]więcej o zmianach w VAT w 2011 roku[/link][/b][/ramka]
