Posiadacz koncesji też zapłaci podatek od zużytej energii

Przede wszystkim zmieniono zakres czynności opodatkowanych w art. 9 ust. 1 pkt 2. Zgodnie z dotychczasowymi przepisami opodatkowane były:

1) nabycie wewnątrzwspólnotowe energii elektrycznej przez nabywcę końcowego,

2) sprzedaż energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju, w tym przez podmiot nieposiadający koncesji na przesyłanie, dystrybucję lub obrót tą energią, który wyprodukował tę energię,

3) zużycie energii elektrycznej, zarówno przez posiadacza powyższej koncesji, jak i przez podmiot nieposiadający takiej koncesji, który wyprodukował tę energię,

4) import energii elektrycznej przez nabywcę końcowego,

5) zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić, kto sprzedał tę energię nabywcy końcowemu.

[srodtytul]Co się zmieniło[/srodtytul]

Od 1 września w pkt 2 dookreślono, że opodatkowana jest także sprzedaż energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju przez podmiot nieposiadający koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej (a nie tylko koncesji na przesyłanie, dystrybucję lub obrót tą energią).

Zmiana ta ma bardzo istotne skutki. Podstawowym jej celem było bowiem opodatkowanie energii elektrycznej nabywanej przez posiadaczy koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w celu jej zużycia na własne potrzeby.

[srodtytul]Luka w przepisach...[/srodtytul]

W świetle dotychczasowego brzmienia przepisów zużycie energii elektrycznej podlegało bowiem akcyzie, w przypadku gdy zużywającym był

- posiadacz koncesji na przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią bądź

- podmiot nieposiadający takiej koncesji, który wyprodukował tę energię.

W efekcie przyjęcia takiej konstrukcji nie było opodatkowane zużycie energii elektrycznej przez posiadacza koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej, jeśli energia ta nie została przez niego wytworzona, ale nabyta.

[srodtytul]...i próby jej zapełnienia[/srodtytul]

W takiej sytuacji organy podatkowe starały się przerzucić obowiązek zapłaty podatku na sprzedawcę, twierdząc, że nabywca energii elektrycznej na własne cele jest tzw. nabywcą końcowym, nawet jeśli posiada koncesję na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót tą energią.

Było to jednak ewidentnie sprzeczne z literalnym brzmieniem definicji nabywcy końcowego, zgodnie z którą chodzi o „podmiot nabywający energię elektryczną, nieposiadający koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót tą energią w rozumieniu [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=06CA89FD41C6B53A6E518F08F8A79E3A?id=181877]ustawy Prawo energetyczne[/link]”.

[wyimek]Problem energii nabywanej i zużywanej przez posiadaczy koncesji na jej wytwarzanie został rozwiązany poprzez opodatkowanie tego zużycia[/wyimek]

Wychodząc z założenia, że przedmiot opodatkowania powinien być precyzyjnie określony w ustawie, nie można zgodzić się z próbami doszukiwania się czynności opodatkowanych przy zastosowaniu wyłącznie wykładni celowościowej, a już szczególnie gdy jej zastosowanie prowadzi do efektów sprzecznych z literalnym brzmieniem przepisu.

Niezależnie jednak od tego, że posiadacza określonej koncesji nie można, w świetle literalnego brzmienia przepisu, uznać za nabywcę końcowego, w ustawie zmieniającej podjęto przewrotną próbę potwierdzenia, że sprzedaż energii elektrycznej posiadaczowi koncesji powinna była być opodatkowana akcyzą (jeśli energia ta była przeznaczona na potrzeby własne odbiorcy), jako sprzedaż na rzecz nabywcy końcowego „w tym zakresie”.

[srodtytul]Kontrowersyjny przepis przejściowy[/srodtytul]

Otóż w przepisach przejściowych ustawy zmieniającej zawarty został art. 15, zgodnie z którym, w sytuacji gdy okres rozliczeniowy energii elektrycznej obejmuje okres sprzed wejścia w życie noweli i okres po dniu wejścia w życie tych zmian, sprzedający energię elektryczną posiadaczowi koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej jest zobowiązany na wystawianej mu fakturze uwzględnić podatek akcyzowy należny za energię elektryczną wydaną przed dniem wejścia w życie noweli.

Jeśli natomiast określenie ilości energii elektrycznej wydanej przed dniem wejścia w życie zmian nie byłoby możliwe, art. 15 ustawy zmieniającej przewiduje konieczność proporcjonalnego ustalenia jej ilości.

Analiza przepisu przejściowego jednoznacznie wskazuje, że jego celem jest potwierdzenie, że sporna czynność podlegała akcyzie, gdy tymczasem obowiązek jej opodatkowania nie wynikał wprost z ustawy. Z perspektywy techniki legislacyjnej jest to zabieg, który, delikatnie mówiąc, budzi wątpliwości co do zgodności z konstytucją.

Co więcej sformułowania zawarte w uzasadnieniu projektu nowelizacji, wskazujące, że w tym zakresie chodzi wyłącznie o „doprecyzowanie” przepisów, a nie wykreowanie nowej czynności opodatkowanej, są co najmniej eufemistyczne.

Projektodawcy wyraźnie trudno jest przyznać się do tego, że tworząc projekt [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=4DBDF57E29116C9CD2732F9439812297?id=296270]ustawy akcyzowej[/link], zapomniał o kwestii opodatkowania zużycia energii elektrycznej nabytej przez posiadacza koncesji na wytwarzanie na własne potrzeby, a obecne zmiany mają na celu uzupełnienie tej luki. Stąd próba „opodatkowania” stanów przeszłych za pomocą przepisu przejściowego w ustawie zmieniającej.

[srodtytul]Rozwiązany problem[/srodtytul]

Niezależnie jednak od tego stwierdzić należy, że od 1 września 2010 r. problem energii nabywanej i zużywanej przez posiadaczy stosownej koncesji został rozwiązany poprzez opodatkowanie tego zużycia, nie poprzez próby udowadniania, że są oni w tym wypadku nabywcami końcowymi energii.

Co ciekawe, pomimo kontrowersyjnego przepisu przejściowego zawartego w art. 15 ustawy nowelizującej, ani w art. 9 ustawy akcyzowej, ani w definicji nabywcy końcowego nie wprowadzono żadnych zmian, które miałyby zapobiegać rzekomemu opodatkowaniu sprzedaży energii elektrycznej posiadaczom koncesji dla własnych celów tych podmiotów.

Jeśli więc stanowisko organów podatkowych, zgodnie z którym sprzedaż ta jest sprzedażą opodatkowaną, dokonywaną na rzecz nabywcy końcowego, było prawidłowe, nie byłoby chyba podstaw, by obecnie zaprzestawać opodatkowania tej czynności. Tymczasem jasne jest, że w wyniku wprowadzonych zmian opodatkowaniem objęto zużycie energii przez takiego nabywcę.

[srodtytul]Drobna zmiana definicji[/srodtytul]

Nowelizacja zmodyfikowała też nieznacznie definicję nabywcy końcowego. Dotychczas jej brzmienie zakładało, że nabywcą takim jest podmiot nabywający energię elektryczną, nieposiadający koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót tą energią w rozumieniu ustawy Prawo energetyczne.