Pozostaje teraz najważniejsze pytanie – czy jednorazowa amortyzacja może dotyczyć form do wtryskarki? Aby tak było, musiałyby być one klasyfikowane jako odrębny środek trwały, zaliczany do grup 3 – 8 Klasyfikacji Środków Trwałych, a nie jako ulepszenie środka trwałego w postaci wtryskarki. Z art. 22k ust. 7 ustawy o VAT wynika bowiem, że podatnicy mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grup 3 – 8 KŚT, z wyłączeniem samochodów osobowych, w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych. Przepis ten nie daje podstaw do tego, by jednorazowa amortyzacja mogła dotyczyć ulepszeń, zwiększających wartość początkową istniejących środków trwałych. Nie ma natomiast znaczenia, czy środek trwały został nabyty, czy wytworzony we własnym zakresie.
Z obowiązującej KŚT (DzU z 1999 r. nr 112, poz. 1317 ze zm.) wynika, że do grupy 5 „Specjalistyczne maszyny, urządzenia i aparaty” należą: maszyny, urządzenia i aparaty przemysłu tworzyw sztucznych, wśród których wymienione zostały również formy wtryskowe (podgrupa 50, rodzaj 503). Jeśli mogą one współpracować z różnymi wtryskarkami, to są samodzielnymi zdatnymi do użytku urządzeniami, a nie częściami peryferyjnymi wtryskarek. Potwierdzają to wyjaśnienia Urzędu Skarbowego w Dzierżoniowie z 22 czerwca 2007 r. (PDI/415/ 1/04/07). Niemniej zdarzało się, że organy podatkowe kwestionowały możliwość potraktowania wtryskarki jako odrębnego środka trwałego. Przykładowo Urząd Skarbowy Poznań-Winogrady w piśmie z 20 lipca 2005 r. (DG-I/005/36/05) stwierdził, że formy do wtryskarek nie spełniają warunków określonych dla środka trwałego, nie są bowiem samoistnie zdatne do używania, w związku z tym nie można ich uznać za podlegające amortyzacji. Są one częściami peryferyjnymi wtryskarki. A więc są to wydatki na ulepszenie tego środka trwałego. Także według Urzędu Skarbowego w Otwocku (pismo z 25 marca 2005 r., 1417/ PG-I/415/29/05) „stanowią one rodzaj oprzyrządowania peryferyjnego, podnoszącego wartość początkową danego środka trwałego”.
Moim zdaniem rację ma cytowany wyżej Urząd Skarbowy w Dzierżoniowie, który stwierdził, że „okoliczność, że dana maszyna (urządzenie) współpracuje (jest powiązana) z innymi, nie oznacza, że – bez tych innych maszyn czy urządzeń – jest niekompletna lub niezdatna do użytku. O niekompletności lub niezdatności do użytku danej maszyny (urządzenia) można byłoby mówić wtedy, gdyby np. brakowało w niej jakiegoś elementu lub maszyna ta byłaby niesprawna, np. z powodu uszkodzenia czy wyeksploatowania. Należy zatem stwierdzić, że jeżeli forma wtryskowa współpracuje z kilkoma wtryskarkami, stanowi samodzielny składnik majątkowy, do którego stosuje się ogólne zasady ustalania wartości początkowej i metod amortyzowania”.
Skoro zatem w wyliczeniu obiektów objętych rodzajem 503 wtryskarki i formy wtryskowe zostały wymienione odrębnie (jako odrębne obiekty), to jako odrębne obiekty inwentarzowe także dla celów amortyzacji podatkowej powinny być traktowane jako odrębne środki trwałe (oczywiście o ile spełniają podatkową definicję środka trwałego – są własnością podatnika, są kompletne, zdatne do użytku, a przewidywany okres ich używania jest dłuższy niż rok).
Reasumując, spółka cywilna powinna mieć możliwość naliczenia od formy jako środka trwałego jednorazowego odpisu amortyzacyjnego. Z art. 22k ust. 8 updof wynika, że takiego odpisu można dokonać nie wcześniej niż w miesiącu, w którym środki trwałe zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Ponieważ w wypadku spółki tym miesiącem był listopad, jednorazowy odpis mógłby być naliczony i wliczony w koszty podatkowe już w listopadzie.
