Z kolei w przypadku alokacji kosztów odsetkowych do koszyka przychodów ogólnych (innych niż zyski kapitałowe), koszty odsetkowe mogłyby pomniejszać wynik podatkowy z podstawowej działalności operacyjnej (np. usługowej czy produkcyjnej), oczywiście z zachowaniem limitów kosztów finansowania dłużnego, o których mowa w art. 15c ustawy o CIT. Byłaby to zatem sytuacja korzystna z szerszej perspektywy biznesowej jako prowadząca do możliwego efektywnego zmniejszenia wysokości zobowiązania podatkowego w CIT (przy założeniu generowania dochodu na podstawowej działalności operacyjnej) dla każdego rodzaju transakcji nabywania udziałów, również tych nastawionych na ich długoterminowe posiadanie i otrzymywanie zwolnionych z opodatkowania dywidend czy wzrost obrotów poprzez transakcje z nabytą spółką zależną. W zidentyfikowanych przez nas dotychczas sporach podatnicy argumentowali właśnie za taką alokacją kosztów odsetkowych.
Dotychczasowa stanowisko sądów
Pierwsze sprawy w powyższym zakresie były już rozpatrywane przez poszczególne WSA i można już mówić o formowaniu się pewnej linii orzeczniczej. Przede wszystkim, składy sędziowskie WSA uznawały, że koszty odsetkowe na nabycie udziałów w spółce zależnej powinny być alokowane w całości do koszyka zysków kapitałowych. Argumentacja opierała się m.in. na założeniu, że zbycie udziałów jest jednym ze źródeł przychodów z zysków kapitałowych, a zatem wydatki na nabycie powinny być kosztem właśnie w tym źródle przychodów, pomijając całkowicie wskazany wyżej szerszy aspekt gospodarczy.
Jako pierwszy sprawę rozpatrywał WSA w Gliwicach w wyroku z 3 października 2018 r. (sygn. akt I SA/Gl 786/18) – wyrok jest nieprawomocny, podatnik złożył skargę kasacyjną. WSA w Gliwicach stwierdza m.in., że: „W kontekście rozważań prowadzonych w odniesieniu do art. 7b ust. 1 i art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. stwierdzić należy, że skoro zbycie akcji kwalifikowane jest do zysków kapitałowych, czego co do zasady nie kwestionuje Wnioskodawca, to brak jest podstaw prawnych do alokacji spornych odsetek od pożyczki do innego źródła przychodu. Treść omawianego przepisu (art. 7b ust. 1 u.p.d.o.p.) nie stwarza więc podstaw, aby uzależniać jego zastosowanie od celu, w jakim podatnik nabył akcje (udziały)".
Podobne stanowisko zaprezentował WSA we Wrocławiu w prawomocnym wyroku z 13 listopada 2019 r. (sygn. akt I SA/Wr 617/19), w którym wskazano m.in., że: „Mając powyższe na uwadze – przychody związane z posiadaniem udziałów w spółce zależnej kwalifikowane są do zysków kapitałowych (...) Tym samym odsetki od pożyczki, która została zaciągnięta na nabycie udziałów w podmiocie zależnym (spółce), zakwalifikowane powinny zostać – tak jak to zrobił Organ interpretujący – do kosztów uzyskania przychodów z zysków kapitałowych". Skład sędziowski odniósł się także do zgłaszanych przez podatnika wątpliwości co do możliwości efektywnego rozliczenia w wyniku podatkowym wydatku w postaci kosztów odsetkowych – mimo jego oczywistej racjonalności biznesowej: „Co do wyrażanych przez spółkę obaw o możliwość realnego rozliczenia wydatku jako kosztu, to należy zauważyć, że ryzyko podejmowanych decyzji gospodarczych – w tym co do nabycia udziałów w innym podmiocie i spodziewanych przychodów z tego tytułu – ciąży nie na nikim innym jak na nabywcy tychże, a więc na Skarżącej. Nie ma zaś gwarancji ustawowych – bo być ich nie może, że podatnik osiągnie przychód z danego rodzaju źródła i będzie mógł ten przychód pomniejszyć o poniesione koszty".
W analizowanej sprawie wypowiedział się także WSA w Bydgoszczy w prawomocnym wyroku z 18 grudnia 2019 r. (sygn. I SA/Bd 679/19), w którym podkreślono m.in., że: „Treść omawianego przepisu (art. 7b ust. 1 u.p.d.o.p.) nie stwarza podstaw, aby uzależniać jego zastosowanie od celu, w jakim podatnik nabył akcje (udziały). Wskazanie przez skarżącą, że motywacją dla przeprowadzenia transakcji zakupu udziałów w T.D. Sp. z o.o. było uzyskanie wpływu na jej działalność, o tożsamym w istocie rzeczy profili, w celu wykorzystania potencjału produkcyjnego dla realizacji zamówień przyjętych przez Skarżącą, pozostaje bez znaczenia dla sprawy. (...) Należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który zakłada, że w sytuacji, gdy podatnik prowadzi działalność gospodarczą, która nie polega jednak na obrocie udziałami, akcjami czy papierami wartościowymi, to wydatki na uzyskanie środków na zakup udziałów nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu ze źródła przychodu, jakim jest działalność gospodarcza".
Gospodarcza wykładnia
Częściowo odmienne stanowisko od powyższych zaprezentował WSA w Warszawie w nieprawomocnym wyroku z 6 listopada 2019 r. (sygn. akt III SA/Wa 271/19). Skład sędziowski zauważa, że celem prawidłowej alokacji tego rodzaju wydatków do koszyków przychodowych należy przeanalizować relacje gospodarcze pomiędzy podatnikiem a spółką zależną. Jeżeli w rzeczywistości podatnik generuje przychody tylko z zysków kapitałowych – np. przychód ze sprzedaży udziałów czy otrzymania dywidendy – to koszty odsetkowe powinny być alokowane do źródła zysków kapitałowych. Jeżeli natomiast podatnik generuje także przychody z działalności operacyjnej, dzięki nabyciu spółki zależnej, np. na skutek sprzedaży swoich produktów lub usług do tejże, to należy to uwzględnić i zastosować właściwą proporcję przy alokowaniu kosztów odsetkowych do właściwych koszyków przychodowych.
