Klauzula GAAR: kiedy organ może zakwestionować rozliczenia podatnika

Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania w obecnym kształcie obowiązuje od 15 lipca 2016 r. Nie była to jednak pierwsza próba wyposażenia organów podatkowych w narzędzie do kwestionowania czynności podejmowanych przede wszystkim dla korzyści podatkowej. Podobne rozwiązanie pojawiło się już w 2002 r. w art. 24b ordynacji podatkowej (o.p.), ale zostało później uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z konstytucją.

Teoretycznie celem klauzuli jest przeciwdziałanie sztucznym konstrukcjom optymalizacyjnym tworzonym wyłącznie w celu osiągnięcia korzyści podatkowych poprzez pomijanie skutków czynności, które wprawdzie pozostają zgodne z literalnym brzmieniem przepisów, jednak są pozbawione rzeczywistego uzasadnienia gospodarczego lub ekonomicznego. Należy przy tym podkreślić, że zastosowanie klauzuli nie prowadzi do zakwestionowania ważności ani skuteczności czynności prawnej. Organ podatkowy ogranicza się do stwierdzenia, że jednym z głównych celów jej dokonania było uzyskanie korzyści podatkowej, a następnie określa skutki podatkowe tej czynności w sposób odpowiadający rzeczywistemu celowi przepisów prawa podatkowego.