Czy od kandydata na pracownika pracodawca może żądać zaświadczenia o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego?
Artykuł 221 kodeksu pracy uprawnia pracodawcę do żądania od osoby ubiegającej się o zatrudnienie podania danych osobowych obejmujących: imię i nazwisko, imiona rodziców, datę urodzenia, miejsce zamieszkania (adres do korespondencji), wykształcenie, przebieg dotychczasowego zatrudnienia. Od pracownika można także wymagać innych danych, jeżeli ich podanie jest konieczne ze względu na korzystanie przez niego ze szczególnych uprawnień przewidzianych w prawie pracy, oraz numeru PESEL.
Ponadto szef ma prawo wymagać innych danych osobowych, jeżeli obowiązek ich podania wynika z odrębnych przepisów. W przepisie o zakresie informacji, które pracownik powinien ujawnić pracodawcy, nie ma więc zaświadczenia o niekaralności. Oznacza to, że nie da rady poprosić o to każdego etatowca czy kandydata.
Jeżeli aplikujący ubiega się o pracę na stanowisku, na którym nie wymaga się niekaralności, szef nie może uzależniać ewentualnego zatrudnienia od przedstawienia wypisu z Krajowego Rejestru Karnego. Takie działanie może być uznane za przejaw dyskryminacji bezpośredniej w zakresie nawiązania stosunku pracy. Niewykluczone, że zakończy się to dla pracodawcy nawet koniecznością wypłaty odszkodowania.
Zaświadczenia o niekaralności wolno natomiast wymagać, gdy kandydat do pracy ma być zatrudniony na stanowisku, dla którego przepisy przewidują wykazanie niekaralności. Taki wymóg obowiązuje wiele kategorii zatrudnionych, np. pracowników i urzędników służby cywilnej, ochrony mienia i ludzi, policjantów, żołnierzy, strażaków. Jednak pracodawca, w zakresie niezbędnym do zatrudnienia pracownika, co do którego z ustawy wynika wymóg niekaralności, korzystania z pełni praw publicznych, a także ustalenia uprawnienia do zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej, ma prawo uzyskać te informacje bezpośrednio z KRK.
