Wielu przedsiębiorców w rozliczeniach z kontrahentami nadal chętnie korzysta z weksli. W ten sposób nie tylko zabezpieczają oni swoje należności, ale też dokonują płatności. Weksel w obrocie gospodarczym może bowiem zastępować pieniądze, a więc jest środkiem regulowania zobowiązań. Zaletą tego papieru wartościowego jest to, że może on stanowić środek szybkiego dochodzenia roszczeń w stosunku do wystawcy weksla. Właśnie dlatego często stanowi zabezpieczenie kredytu, pożyczki lub innych operacji gospodarczych. Ten papier wartościowy pełni też funkcję kredytową, bo powoduje wydłużenie faktycznej zapłaty zobowiązania. Pełni też funkcję obiegową, może bowiem być przekazywany z rąk do rąk przez indos, czyli odpowiednie oświadczenie dotychczasowego posiadacza na odwrocie weksla.
Bezwarunkowy obowiązek zapłaty
Przedsiębiorcy korzystający z weksli powinni pamiętać, że jest to papier wartościowy stanowiący bezwarunkowe zobowiązanie do zapłacenia przez wystawcę lub osobę przez niego wskazaną określonej na dokumencie sumy pieniężnej w wyznaczonym terminie i miejscu. Najczęściej weksel jest wręczany przez dłużnika w związku z jakąś umową. Przedsiębiorcy zgadzający się na zabezpieczenie swoich kredytów czy pożyczek lub innych zobowiązań za pomocą weksla powinni pamiętać, że weksel jest samodzielnym zobowiązaniem. W praktyce oznacza to, że jeśli w posiadanie weksla wejdzie inna osoba niż pierwotny kontrahent dłużnika, to dłużnik musi zapłacić tej osobie. Nie będzie przy tym miało znaczenia, czy umowa, którą przedsiębiorca zabezpieczył wekslem, została prawidłowo zawarta i czy kontrahent dotrzymał jej warunków.
Prawo wekslowe wyróżnia dwa podstawowe rodzaje weksli: własny i trasowany. Najczęściej dziś używany jest dokument zwany wekslem niezupełnym w chwili wystawienia, czyli weksel in blanco.
Weksel trasowany (inaczej ciągniony lub trata) zawiera polecenie wystawcy bezwarunkowego zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej przez inną osobę (trasata) na rzecz osoby trzeciej (remitenta) w oznaczonym miejscu i czasie.
Najprostsza forma
Weksel własny (inaczej prosty lub sola) stanowi najprostszą formę weksla. Jego treścią jest bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty sumy wekslowej przez wystawcę weksla we wskazanym miejscu i czasie. Stwarza on bezwarunkową odpowiedzialność osób na nim podpisanych. Głównym dłużnikiem wekslowym jest wystawca weksla.
Weksel in blanco, inaczej niezupełny, musi być natomiast zaopatrzony przynajmniej w podpis wystawcy, nie jest on wypełniony lub nie posiada niektórych cech wymaganych przez prawo dla ważności weksla. Tego rodzaju weksle stosowane są najczęściej, gdy strony zawierające umowę chcą zabezpieczyć ewentualne roszczenia, które mogą z niej wyniknąć, lecz nie są w stanie z góry oznaczyć wysokości tych roszczeń albo terminu płatności. Może np. chodzić o zabezpieczenie roszczenia o zapłatę należności pomiędzy stale współpracującymi ze sobą przedsiębiorcami.
Autor jest asesorem Prokuratury Rejonowej Warszawa-Ochota
