Innowacyjność: Obrót prawami własności intelektualnej może przynieść dochód

Ważna procedura

Ustawa przewiduje, że decyzja o komercjalizacji musi zostać podjęta przez uczelnię ?w nieprzekraczalnym terminie trzech miesięcy od dnia zgłoszenia przez pracownika wyników badań. Już w tym momencie, a więc na samym początku kilkuetapowej procedury, pojawia się poważna wątpliwość, a mianowicie, od którego momentu należy liczyć trzymiesięczny okres oraz w jaki sposób uczelnia może dokonywać preselekcji wyników badań mogących być przedmiotem komercjalizacji. Można sobie wyobrazić, że część prac i wyników z uwagi na ich charakter nigdy nie będzie mogła zostać skomercjalizowana. Czy również w takim przypadku pracownik będzie mógł się domagać podjęcia formalnej decyzji przez uczelnię? Co więcej, możliwa jest również taka sytuacja, że uczelnia pomimo zakomunikowania wyniku badań nie będzie w stanie podjąć decyzji o komercjalizacji, gdyż konieczne będzie sporządzenie przez pracownika szczegółowej dokumentacji i przekazanie danych umożliwiających ocenę np. szans uzyskania patentu.

Co się zmieni

W dotychczasowym stanie prawnym zasady, na jakich ustalano prawa do wyników badań naukowych, wyprowadzane były przede wszystkim z reguł ogólnych ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy – Prawo własności przemysłowej. Zgodnie z tymi aktami autorskie prawa majątkowe do utworów, prawo do uzyskania patentu lub prawa ochronnego na wzór użytkowy, jak również prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przysługują z reguły pracodawcy (tj. uczelni). Zasada ta nie dotyczy jednak utworów naukowych, przy których prawo pracodawcy ogranicza się co do zasady do prawa pierwszeństwa opublikowania utworu naukowego pracownika.

Uczelnie wprawdzie dopasowały i uzupełniły powyższe reguły ?np. o ochronę know-how w wewnętrznych regulaminach ?zarządzania własnością intelektualną, jednak nie we wszystkich przypadkach przełożyło się to na miarodajny wzrost komercjalizacji wyników badań. Z tego powodu podjęto decyzję o radykalnej zmianie podejścia do problemu komercjalizacji poprzez umożliwienie nabycia praw do wyników badań przez naukowców w sytuacji, gdy uczelnia pozostawałaby bierna. Uwłaszczenie miało być ?w założeniu twórców projektu zmian istotnym bodźcem do większej innowacyjności i do intensyfikowania wysiłków badawczych ?i rozwojowych.

Marta? Daćków, radca prawny, ?Kancelaria Prawna ?Schampera, Dubis, Zając ?i Wspólnicy sp.k.

Zagadnienia związane z prawami własności intelektualnej ?na uczelniach wyższych budzą ogromne emocje. Nie tylko wynika ?to z braku doświadczenia uczelni oraz nieusystematyzowania zasad współpracy pomiędzy biznesem a nauką, ale również wiąże się ?z ograniczonym zaufaniem pracowników naukowych ?do komercjalizacji. Z jednej strony bowiem obrót prawami ?własności intelektualnej mógłby być źródłem znaczących ?dochodów dla uczelni i samych naukowców. Z drugiej zaś ?bez wzajemnego zaufania, pogłębienia świadomości zasad uzyskiwania ochrony praw i ścisłej współpracy spółek celowych ?oraz centrów transferu technologii z naukowcami wyniki badań ?nie będą komercjalizowane.