Co do zasady, prawo zamówień publicznych (dalej p.z.p.) nie dopuszcza dokonywania istotnych zmian umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której został wybrany wykonawca. Celem art. 144 p.z.p. jest zapewnienie zasady równego traktowania wykonawców w postępowaniu oraz zasady zachowania uczciwej konkurencji. Zmiany umowy można bowiem kwalifikować jako udzielenie nowego zamówienia, jeżeli znacząco różnią się od postanowień pierwotnego zamówienia.
Zakaz dotyczy umów zawartych w wyniku postępowań prowadzonych w trybach, w których przewidziane jest zamieszczenie ogłoszenia o zamówieniu lub sporządzenie specyfikacji oraz składanie ofert. Procedury te występują we wszystkich trybach p.z.p., z wyjątkiem jednego – zamówienia z wolnej ręki. W tym trybie bowiem zamawiający nie publikuje ogłoszenia o zamówieniu ani nie przygotowuje specyfikacji, a wykonawca nie składa oferty. Nie oznacza to jednak, że umowy zawarte w trybie z wolnej ręki mogą być zmieniane bez żadnych ograniczeń. Należy pamiętać, że samo już zastosowanie trybu z wolnej ręki obwarowane jest szczególnymi warunkami wskazanymi w art. 67 ust. 1 p.z.p. Konieczność ich wystąpienia będzie dotyczyła także planowanej zmiany. Potrzebna zatem będzie ponowna ocena okoliczności uzasadniających możliwość skorzystania z trybu zamówienia z wolnej ręki.
Zakaz zmian odnosi się do całej treści oferty, a nie tylko tych jej postanowień, które zamawiający brał pod uwagę, dokonując wyboru oferty najkorzystniejszej.
Przedsiębiorcy i zamawiający muszą pamiętać, że w przypadku naruszenia ustawowego zakazu modyfikacji umowy ponoszą ryzyko unieważnienia jej w zakresie, którego zmiana dotyczy.
Zakaz nie jest absolutny. Po pierwsze, p.z.p. daje prawo dokonywania zmian istotnych pod warunkiem, że zamawiający w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji przewidzi możliwość ich wprowadzenia oraz określi ich warunki. Po drugie, zakaz i omówione rygory dopuszczalności odnoszą się wyłącznie do zmian istotnych. Tak więc zmiany nieistotne można wprowadzać swobodnie.
